قرآن در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| موضوع مرتبط = قرآن

| پرسش مرتبط  = قرآن (پرسش)

}}

== مقدمه ==

[[قرآن]] [[کتاب]] [[پیامبر اسلام]] و راهنمای [[مسلمانان]] است. این کتاب از نظر [[مسلمانان]] آخرین کتابی است که بر [[پیامبران]] نازل شده و به لحاظ [[جایگاه]] و شیوه طرح [[معارف]] دارای ویژگی‌هایی است؛ زیرا فرستادن [[پیامبری]] مشخص با کتابی ماندگار و گسترش‌پذیر و [[مهیمن]] و جهانی، {{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ}}<ref>«و ما این کتاب را به سوی تو به درستی فرو فرستاده‌ایم که کتاب پیش از خود را راست می‌شمارد و نگاهبان بر آن است» سوره مائده، آیه ۴۸.</ref>، {{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«و تو از آنان برای این (رسالت خویش) پاداشی نمی‌خواهی؛ این (قرآن) جز یادکردی برای جهانیان نیست» سوره یوسف، آیه ۱۰۴.</ref>، {{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم‌دهنده باشد» سوره فرقان، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«این (قرآن) جز یادکردی برای جهانیان نیست» سوره ص، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن|وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«در حالی که این (قرآن) جز یادکردی برای جهانیان نیست» سوره قلم، آیه ۵۲.</ref>، تابع شرایط [[انسانی]] و جغرافیایی و پیدایش زمینه برای [[پذیرش]] با ویژگی‌های زبانی و ادبی است که [[قرآن]] آنها را برشمرده است<ref>(این ویژگی‌ها در سوره اعراف، آیه ۱۵۸؛ سوره احزاب، آیه ۲۱؛ سوره نور، آیه ۶۳؛ سوره احزاب، آیه ۴۰؛ سوره بقره، آیه ۱۴۳؛ سوره انفال، آیه ۲۴؛ سوره توبه، آیه ۱۲۸؛ سوره قلم، آیه ۴؛ سوره صف، آیه ۶؛ سوره جمعه، آیه ۲؛ سوره مائده، آیات ۱۵ و ۱۹ و ۴۸؛ سوره توبه، آیه ۳۳؛ سوره فتح، آیه ۲۸ و برخی آیات دیگر آمده است</ref>. از سوی دیگر توجه به مخاطب خاص آن یعنی [[پیامبر]] ـ جدای از بحث مخاطب عام آن ـ نکته دیگر در [[شناخت پیامبر]] است، زیرا نشان می‌دهد او چه کسی بوده که این کتاب را با این موقعیت و محتوا نازل کرده است؛ مثلاً این مسأله که [[قرآن]] به شخصی در جزیرة‌العرب و نه در میان [[تمدن]] [[ایران]] و [[روم]] و میان اقوامی [[امی]] {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ}}<ref>«اوست که در میان نانویسندگان (عرب)، پیامبری از خود آنان برانگیخت» سوره جمعه، آیه ۲.</ref> [[وحی]] شده و یا در سطح انسان‌هایی که با [[دانش]] کسبی بالا، به مراتبی [[گزینش]] نشده و فردی امّی [[انتخاب]] شده، یا از [[تربیت]] و مراتب [[کمالات]] نازل شده است. یا چه [[سیر]] و تحولی در این شخص [[پیش از بعثت]] رخ داده تا [[آمادگی]] برای کسب [[وحی]] و [[توانایی]] برای [[ابلاغ]] و [[رسالت]] پیدا کرده، تابع قواعد و [[سنت‌های الهی]] است. این‌گونه نیست که در هر جا بشود شخصیتی [[ظهور]] کند و نقطه عطفی در [[تاریخ]] [[بشریت]] به وجود آورد و تحولی ایجاد کند. بسیاری از انسان‌های متفکر و با نبوغ در [[جهان]] بوده؛ ولی یا [[رشد]] نیافته‌اند، یا [[سرکوب]] شده و یا [[اندیشه]] آنان در [[انزوا]] قرار گرفته است. حرکت و [[رشد]] اندیشه‌ای در [[جامعه]] از قواعد عام و [[سنت‌های الهی]] [[پیروی]] می‌کند. یک درخت و گل در هر زمینی نمی‌روید و اگر بروید ماندگار نمی‌شود و اگر ماندگار شود، جلوه نمی‌کند و اگر جلوه کند، بازتاب نمی‌یابد و فراگیر نمی‌شود، تا چه رسد به [[انسان‌ها]] و آن هم [[پیامبران]]. اینکه در [[فلسفه تاریخ]] گفته شده؛ این [[مردم]] هستند که شخصیت‌های [[تاریخی]] را می‌سازند، یا شخصیت‌های [[تاریخی]] [[مردم]] را، می‌توان رابطه‌ای متقابل از تأثیر و تأثر [[شخصیت]] و [[جامعه]] را مطرح کرد که تا اندازه‌ای درباره [[پیامبران]] صادق است. در میان هزاران [[پیامبر]] و منذری که [[خداوند]] فرستاده، تنها چند نفر آنها [[اولوالعزم]]، یعنی دارای اراده‌ای [[استواری]] و اصالت در [[رأی]] و نگرشی و بینشی جهانی بوده‌اند و توانسته‌اند فرا ملیتی شوند. [[خداوند]] در اینکه [[مردم]] باید به [[پیامبران]] [[ایمان]] بیاورند، تفاوتی نگذاشته است: {{متن قرآن|لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ}}<ref>«میان هیچ یک از پیامبران وی، فرق نمی‌نهیم» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref>. اما در ایجاد موقعیت [[رسالت]] و چگونگی ارتباط با حضرت و استفاده از کتاب [[حق]] برتری‌هایی داده است: {{متن قرآن|وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلَى بَعْضٍ}}<ref>«و بی‌گمان ما برخی از پیامبران را بر برخی (دیگر) برتری بخشیدیم» سوره اسراء، آیه ۵۵.</ref>. در [[حقیقت]] برخی از [[پیامبران]] را بر بعضی دیگر [[برتری]] بخشیدیم. [[قرآن کریم]] دارای دو رویکرد عمومی است: برای [[عامه]] [[مردم]] مبین و روشنگر است و برای [[متقین]] [[هدایت‌گر]] و [[راهنما]] است. اما برای [[پیامبر]] جهت‌دهنده و تربیت‌کننده و تسلی‌بخش و تعیین‌کننده قلمرو [[رسالت]] و [[تعیین]] روش برای انجام [[مأموریت]] است<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۳۹۳-۴۳۰.</ref>.