ادبیات شیعی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''[[ادبیات]]'''، به عنوان یک زبان براى انتقال [[فکر]] و [[دفاع از یک حقیقت]] یا [[نشر یک باور]]، در نگاه [[شیعه]] از صبغه و ویژگى [[تعهد]] و [[مکتبى بودن]] برخوردار است و [[شاعر]] و [[ادیب]] [[شیعى]]، آن را به عنوان سلاحى در [[دفاع از حق]] یا [[تبلیغ]] [[ایمان]] یا [[افشاى ظلم]] و [[برانگیختن مظلوم]] به‌کار مى‌برد. قالب‌هاى مختلفى که [[ادبیات]] [[شیعى]] دارد، به تناسب زمان و زمینه و موضوع، فرق مى‌کند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۵۷.</ref>.

*از آنجاکه تشیّع، یک مرام و مکتب است، بخشى از ادبیات شیعى در مسیر احتجاج‌ها و مناظرات تجلّى مى‌کند و از آنجا که تشیّع، پیروى [[امامان]] [[معصوم]] است و اسوه قرار دادن [[اهل بیت]] [[پیامبر]] و سرلوحۀ عمل خویش، بخشى از ادبیات شیعى نیز به ذکر مناقب و فضایل خاندان [[عصمت]] مى‌پردازد. و از آنجا که پس از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} به [[اهل بیت]] ستم‌هاى بسیار شده و صحنه‌هاى خونین مظلومیت آنان انکارناپذیر است، یکى از محورهاى این ادبیات نیز مرثیه‌ها و سوگ سروده‌ها و افشاى جنایات امویان و عباسیان و بیان وقایع [[عاشورا]] و شهادت‌هاى [[معصومین]] است. تهمت‌ها و افتراهایى که علیه [[شیعه]] همیشه وجود داشته، شاعران را به پاسخگویى واداشته است. پس بخشى از ادبیات شیعى هم ادبیات دفاعى و نفى افتراها و افشاى دروغ‌هاست. شاعران برجسته‌اى که در طول تاریخ به خطّ [[اهل بیت]] جلوه و تابندگى داده‌اند، ادبیات شیعى را ماندگار و درخشان ساخته و از نظر شکلى نیز بر غناى ادبیات افزوده‌اند. مضمون ادبیات شیعى، مضمونى اعتقادى، موضعى، ولایى و حاوى فضایل، مناقب، معجزات، مدایح و مراثى [[اهل بیت]] [[پیامبر]] و دفاع از حقیقت غدیر و خطّ [[امامت]] و [[ولایت]] است، هم برخوردار از سوز است، هم شور. گنجاندن مناقب این خاندان در اشعار، از تعهّدهاى شعرى شاعران شیعى است. ازاین‌رو شاهد تضمین آیات و روایات فراوانى در اینگونه اشعاریم که دربارۀ مقام و منزلت [[آل اللّه]] است و مدایح، مراثى، تعزیه‌ها و منقبت‌سرایى، بخش عمده‌اى از اشعار شیعى را تشکیل مى‌دهد. بخش دیگر، به خاطر فشارهاى [[بنى‌امیه]] و [[بنى عباس]]، روحى حماسى و ضدّ ظلم پیدا کرده است و درست گفته‌اند که: در حقیقت ادب شیعه، در لفظ و معنى پیرو کلام [[امام علی|على]]{{ع}} و [[ائمه]] اطهار{{عم}} بوده و بر محور خونخواهى و انتقام از ستمکاران و انتظار بهبود و فرج و اطمینان از آیندۀ بهتر یعنى سرورى تشیّع بر تسنّن پیش مى‌رفته است... شاعران [[شیعه]] از این حربۀ قاطع (شعر) براى توجیه افکار عمومى و تبلیغ تشیع و تشویق شیعیان و کوبیدن مخالفان و تحریکات سیاسى و خلق شعارهاى دلخواه، حدّاکثر استفاده را به عمل آورده و همواره با شعر خود، جنبش‌هاى قومى و انقلاب‌هاى مذهبى و سیاسى را رهبرى مى‌کردند.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۲ ص ۳۶</ref> پس ادبیات شیعى، اشعارى هدفمند، مکتبى، آیینى و بیانگر اعتقادات سیاسى و ولایى با طرح مسأله خلافت [[اهل بیت]] و برترى آنان براى رهبرى و نقد غصب خلافت و پرداختن به معارف و مصائب و مناقب [[اهل بیت]] است. چنین ادبیاتى هنوز هم تداوم دارد و هرزمان به نوعى جوهر شیعى خود را بروز داده است.<ref>در زمینۀ ادبیات شیعى از جمله ر. ک: ادب الشیعه، عبد الحسیب طه حمیده، الأدب فى ظل التشیّع، عبد اللّه نعمه</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۵۷.</ref>