رؤیای صادق معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

*خواب، انواع و اقسامی دارد که یک نوع آن خواب‌‏هایی است که از یک واقعیت جدا از اندیشه و ذهن، از واقعیتی محکم و استوار و پابرجا گزارش می‏‌دهد این نوع خواب‌‏های الهی است که ما را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و اندیشه پرده بر می‏دارد، به این خواب ها رؤیای صادق هم گفته می شود. پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) در مورد این خواب ها فرموده است:<ref>سیده نصرت امین، مخزن العرفان، ج ۶، ص۳۳۳</ref> «رؤیای صادق، بخشی از نبوت است.»<ref>ر.ک. سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج 6، ص 228؛ زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117</ref> ابن سینا می گوید:<ref> ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۳۹۹</ref> «تجربه و قیاس به ما می‌گویند که انسان در موقع خواب می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن آگاهی یابد. با توجه به این حقیقت، مانعی ندارد که انسان به هنگام بیداری نیز دارای چنین توانایی باشد.»<ref>ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117؛ کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> و نیز در جای دیگر می گوید:<ref>ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۴۰۷</ref> «آن گاه که اشتغالات روح از طریق حواس کم شد، روح فرصتی می‌یابد تا از چنگال قوای طبیعی خلاص و به جانب قدس پرواز کند و صورت‌هایی از غیب در او نقش می‌بندد و این حالت گاهی در خواب و گاهی در بیماری پدید می‌آید.»<ref>ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> همچنین شیخ اشراق می گوید:<ref>شیخ اشراق، ج ۲، ص ۲۳۶</ref> «هرگاه اشتغالات حواس ظاهر کم شود و نفس انسان از چنبر، قوای طبیعی رها شود، نفس توانایی بر امور غیبی پیدا می‌کند و گواه بر این امور، خواب‌های صادق است که برای انسان رخ می‌دهد.»<ref>ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم</ref> و از راه های اطلاع بر غیب است.<ref>ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117</ref>  

*از جمله منابع علم امامان(علیهم السلام) خواب و رؤیاى ایشان است.<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref> شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان(علیهم السلام) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه شده<ref>ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، 150 ـ 153</ref> و این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى و نبوت<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> است<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩</ref>.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص 408</ref> «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>  

*در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خداوند در این مورد مى‌فرماید: «فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»<ref>سورۀ صافات، آیۀ 102</ref> مطابق تفاسیر،<ref>مانند: مجمع البیان، ج 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111؛ جامع البیان، ج 23، ص 49 و ...</ref> رؤیای آن حضرت شکلی از نزول وحی بوده است. تأیید خداوند بر این خواب و قرار دادن قربانی دیگر به‌ جای فرزندش، نشانۀ تأییدی بر صدق رؤیای آن حضرت است.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> همچنین خداوند دربارۀ خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید:<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153</ref> «إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ»<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 4</ref> حضرت یعقوب(ع) با آگاهی از تأویل خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 5</ref> تا موجب حسادت بیشتر آنان نشود.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> و نیز طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> چنانکه خداوند مى‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ»<ref>سورۀ فتح، آیۀ 27</ref> مورد دیگر، خوابی است که رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و در حقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود، تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: «إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»<ref>سورۀ انفال، آیۀ 43</ref> در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خبر می‌دهد که مایۀ آزمایش مسلمانان بود: «وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا»<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 60</ref>  

*امامان(علیهم السلام) نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خواب‌های امامان(علیهم السلام) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> امام صادق(علیه السلام) در روایتی می فرمایند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 585</ref> «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:<ref>قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢</ref> «حضرت علی(علیه السلام) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> همچنین در روایات است امام حسین(علیه السلام) نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص 152</ref> «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153 </ref> در روایتی دیگر از امام رضا(علیه السلام) آمده است:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 90، ص 272</ref> «من در خواب پدر بزرگوارم را دیدم؛ پدرم فرمود: ای فرزند من، هر گاه که در شدّت و سختی قرار گرفتی، زیاد این ذکر را بگو : «یَا رَئُوفُ یَا رَحِیمُ». بعد حضرت می‌‏فرماید: آنچه را که ما در خواب می‏‌بینیم مثل آن چیزی است که در بیداری می‌‏بینیم.»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>

*نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامان(علیهم السلام) است.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref>