رؤیای صادق معصوم

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث علم معصوم و مرتبط با بحث رؤیا و مجاری علم معصوم است. "رؤیای صادق معصوم" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل علم معصوم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

چیستی رؤیای صادق و منبع بودن آن

  • در مورد خواب‌ها گفته شده است، برخی از خواب‌ها از واقعیتی محکم و استوار و پابرجا گزارش می‏‌دهند، این نوع خواب‌هایِ الهی است که ما را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و اندیشه پرده بر می‏‌دارد؛ به این خواب‌ها رؤیای صادق هم گفته می‌شود. پیامبر اسلامصلى الله عليه وآله وسلم در مورد این خواب‌ها فرموده است: «رؤیای صادق، بخشی از نبوت است.»[۱] ابن سینا می‌گوید: [۲] «تجربه و قیاس به ما می‌گویند که انسان در موقع خواب می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن آگاهی یابد. با توجه به این حقیقت، مانعی ندارد که انسان به هنگام بیداری نیز دارای چنین توانایی باشد.»[۳] رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود[۴] و از راه های اطلاع بر غیب است.[۵]

رؤیای صادق از منابع علم امامان

  • از جمله منابع علم امامانعلیهم السلام خواب و رؤیاى ایشان است. شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامانعلیهم السلام مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه مى‌شوند.[۶] بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى است[۷].[۸] امام صادق علیه السلام در این زمینه می‌فرماید:[۹] «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»[۱۰]

رؤیای صادق پیامبران در قرآن

  • در قرآن به برخی از رؤیاهای پیامبران اشاره شده است مانند: حضرت ابراهیم خلیلعلیه السلام در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید:[۱۱] ﴿«فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»[۱۲] و یا دربارۀ خواب حضرت یوسفعلیه السلام چنین آمده است:[۱۳] ﴿إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ[۱۴] همچنین طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرمصلى الله عليه وآله وسلم ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛[۱۵] چنانکه خداوند مى‌فرماید: ﴿لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ[۱۶]

رؤیای صادق امام

  • امامانعلیهم السلام نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛[۱۷] امام صادقعلیه السلام در روایتی می‌فرمایند:[۱۸] «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»[۱۹] و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:[۲۰] حضرت علیعلیه السلام یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»[۲۱]

نتیجه

  • نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامانعلیهم السلام است.[۲۲]

پرسش‌های وابسته

جستارهای وابسته

منبع‌شناسی جامع علم معصوم

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. ر.ک. سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج ۶، ص ۲۲۸
  2. ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۳۹۹
  3. ر.ک. زرین‌جویی، عین الله، مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص ۱۱۷؛ کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص ۲۳
  4. ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  5. ر.ک. زرین‌جویی، عین الله، مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص ۱۱۷
  6. ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵
  7. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩
  8. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵
  9. طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص ۴۰۸
  10. ر.ک. مرتضوی، سید ضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  11. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ هاشمی، سید علی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵
  12. سورۀ صافات، آیۀ ۱۰۲
  13. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ هاشمی، سید علی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟
  14. سورۀ یوسف، آیۀ ۴
  15. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ هاشمی، سید علی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵
  16. سورۀ فتح، آیۀ ۲۷
  17. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵؛ عظیمی، محمد صادق، سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی، ص ۱۷۸
  18. ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۸۵
  19. ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی، ص ۱۷۸
  20. قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢
  21. ر.ک. سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص ۳۳۵
  22. ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی، ص ۱۷۸