|
|
| خط ۶۵: |
خط ۶۵: |
|
| |
|
| با توجه به آنچه گذشت؛ میتوان به این نتیجه رسید؛ که [[مکه]] به معنی شهری است، که [[خانه کعبه]] در آن احداث شده و [[بکه]] محل بنای خانه کعبه میباشد؛ لذا با دانستن این دو نکته، ما به دو نوع [[جغرافیا]] باید بپردازیم؛ یکی بکه و دیگری مکه، که به خواست [[خدای سبحان]]، به جغرافیای آن دو مکان، زیر عنوانهای [[مسجدالحرام]]، [[کعبه]] و مکه، در جای خود اشاره خواهیم نمود.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۶۲.</ref> | | با توجه به آنچه گذشت؛ میتوان به این نتیجه رسید؛ که [[مکه]] به معنی شهری است، که [[خانه کعبه]] در آن احداث شده و [[بکه]] محل بنای خانه کعبه میباشد؛ لذا با دانستن این دو نکته، ما به دو نوع [[جغرافیا]] باید بپردازیم؛ یکی بکه و دیگری مکه، که به خواست [[خدای سبحان]]، به جغرافیای آن دو مکان، زیر عنوانهای [[مسجدالحرام]]، [[کعبه]] و مکه، در جای خود اشاره خواهیم نمود.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۶۲.</ref> |
|
| |
| ==[[مکه]]==
| |
| {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا}}<ref>«و اوست که پس از آنکه شما را بر آنان پیروز گردانید دست آنان را از شما و دست شما را از آنان در دل مکّه، کوتاه کرد و خداوند به آنچه میکنید بیناست» سوره فتح، آیه ۲۴.</ref>.
| |
| در [[آیات]] [[سوره فتح]] قرائنی وجود دارد که بازگو کننده [[صلح حدیبیه]] میباشند چنانچه از [[آیه]] ۱۸ سوره فتح فهمیده میشود که [[خداوند]] از [[بیعت]] [[مسلمانان]] با یکدیگر برای [[پیکار]] با [[کفار]] [[راضی]] و [[خشنود]] است و میدانیم که این بیعت، معروفیت به [[بیعت رضوان]] دارد و آن هنگامی اتفاق افتاد که مسلمانان قصد داشتند به [[کعبه]] بیایند اما [[قریش]] [[سفیر]] [[پیامبر]] یعنی جناب [[عثمان بن عفان]] را توقیف کرد و همین [[جفا]] موجب شد بر اساس فرمایش پیامبر مسلمانان با یکدیگر هم [[پیمان]] شدند تا با قریش بجنگند، «از آنجایی که [[رسول خدا]]{{صل}} و اصحابش نه به قصد [[جنگ]] و فقط برای انجام [[عمره]] راهی شده بودند، تجهیزات [[جنگی]] خاصی به همراه نداشتند و تنها به [[سلاح]] معمول همراه مسافران بسنده نموده بودند تا [[حجت]] بر [[قریشیان]] که تردید داشتند تمام باشد که آنها برای جنگ نیامدهاند وقتی مسلمانان نزدیک مکه رسیدند، در محلی به نام [[حدیبیه]] [[اردو]] زدند»<ref>اطلس قرآن، ص۲۷۶.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۷.</ref>
| |
|
| |
| ===[[اجمال]] مطلب===
| |
| بر اساس آنچه که در [[المیزان]] میخوانیم: «ظاهراً مراد به نگهداری دست هر دو یکی از دو [[طائفه]] دیگر، همان صلحی باشد که در حدیبیه واقع شد چون محل این (کف) را بطن مکه معرفی کرده و حدیبیه هم در نزدیکی مکه و در بطن آن قرار دارد و حتی آن قدر اتصال به مکه دارد که بعضی گفتهاند یکی از [[اراضی]] مکه و از حدود آن است<ref>تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۴۵۶.</ref>. [[قاموس قرآن]] در این باره میگوید: «بطن» در لغت از جمله به معنی جوف کل شیء است بطن مکه یعنی میان [[مکه]]، منظور از بطن مکه در [[آیه]] چنانکه گفتهاند «[[حدیبیه]]» است به جهت نزدیکیاش به مکه در آیه چنانکه گفتهاند«حدیبیه» است به جهت نزدیکیاش به مکه حتی گفتهاند بعضی از [[اراضی]] آن [[حرم]] است<ref>www.tebyan.net..</ref> همین نظر در [[تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر القرآن]] نوشته هم مورد [[تأیید]] قرار گرفته است و این را میرساند که حدیبیه عضوی از پیکره حرم است.<ref>عبدالرووف مخلص، تفسیر القرآن</ref>
| |
|
| |
| اما مؤلف کتاب [[تاریخ مکه المکرمه (کتاب)|تاریخ مکه المکرمه]] قدیماً و حدیثاً نظر دیگری دارد: موضع حدیبیبه در خارج حدود حرم است همین نویسنده فاصله او را با [[مسجد الحرام]] ۲۴ کیلومتر و با حدود حرم ۲ کیلومتر دانسته است<ref>تاریخ مکه المکرمه، ص۲۰.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۸.</ref>
| |
|
| |
| ===مراد نهایی از بطن مکه===
| |
| در سطور گذشته ترسیمی از حدیبیه از نظر خوانندگان گذشت مراد از بطن نمیتواند چیزی به غیر از محل [[صلح حدیبیه]] باشد. «حدیبیه نام روستایی نزدیکی مکه است که ظاهراً به مناسبت درختی خمیده (به [[عربی]] حد باء) و [[کهنسال]] که آنجا در کنار چشمهای واقع بود آن محل را به این اسم نامیدند»<ref>دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۹۲۰.</ref> پس حدبیبه محلی است در بطن مکه<ref>خلاصه تفاسیر المیزان و نمونه، ص۱۳۲۲.</ref>.
| |
| لفظ مکه تنها در این آیه ذکر شده است «مکه در [[سرزمین مقدس]] قرار دارد و جایگاه [[کعبه]] و مسجد الحرام، یعنی بزرگترین و مقدسترین [[معبد]] [[اسلام]] است. زادگاه [[حضرت رسول]]{{صل}}، [[حضرت علی]]{{ع}}،(در جوف کعبه) و بسیاری از مردان بزرگی [[صدر اسلام]] و بزرگترین [[شهر]] [[عربستان سعودی]] است این شهر معروف و قدیمی واقع در [[حجاز]]، نزدیک [[بحر احمر]] ([[دریای سرخ]]) است که به وسیله بندر [[جده]]، به آن دیار پیوند دارد». این بود خلاصه [[کلام]] برخی نویسندگان<ref>خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۲۱۴۴.</ref>. در بعضی منابع گفته شده است: «[[شهر مقدس]] مکه، در [[غرب]] نجد واقع است و آن را جزو تمامه دانستهاند این شهر از شمال به [[مدینه]]، از [[مشرق]] به نجد و ریاض، از جنوب به [[یمن]] و از [[مغرب]] به جده محدود میشود. طول آن ۷۸ درجه و عرض آن ۲۳ درجه است و در اقلیم دوم قرار میگیرد»<ref>ر.ک: قائدان، تاریخ و آثار اسلامی، ص۴۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۹.</ref>
| |
|
| |
| ===نامگذاری [[مکه]]===
| |
| در کتاب [[آثار اسلامی مکه و مدینه (کتاب)|آثار اسلامی مکه و مدینه]] میخوانیم: درباره نامگذاری آن به مکه، اقوال مختلفی نقل شده است: از آن جمله گفتهاند: مکه در اصل ترکیبی از «مک» و «[[رب]]» بوده، مک به معنای «[[بیت]]» است و مکه یعنی بیت [[الرب]] یا [[بیت الله]]. در [[نقلی]] دگر آمده است: بک به عنوان یک پیوند، به معنای واحه و وادی آمده، مثل {{عربی|بعل بك}}که به معنای وادی بعل است بدین ترتیب، بر اساس نامی که بطلمیوس برای مکه گفته است (یعنی «ماکارابا» باید این [[شهر]] را به نام وادی رب بشناسیم. برخی هم «مکرابا» را از کلمه [[عربی]] [[مقرب]] گرفتهاند، اصطلاحی که به احتمال، مربوط به کسانی میباشد که مدعی [[نزدیکی به خدا]] یا [[خدایان]] بودهاند»<ref>ر.ک: آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۶۰.</ref>
| |
|
| |
|
| ==[[بکه]]== | | ==[[بکه]]== |
