ابوحجاج ثمالی: تفاوت میان نسخه‌ها

نامش به [[اختلاف]] «عبدالله»، «عبد»<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۷۴؛ ابن اثیر، ج۶، ص۶۶؛ ابن حجر، ج۴، ص۱۴۰ و ۳۳۲)، عبید (ابن عساکر، ج۲۱، ص۳۵۳ و ۳۵۵.</ref>، «عتبه»<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۵۵۶؛ ابن حجر، ج۵، ص۱۹۷.</ref> و «جعد» گفته شده<ref>ابن حجر، ج۷، ص۷۳.</ref>، ولی نام صحیح به احتمال «عبد» و موارد دیگر تصحیف است. نام پدرش افزون بر عبد، [[عبید]] و عبدالله، به اختلاف «عامر»، «عائذ» و «عابد» گفته شده<ref>ابن عبدالبر، ج۳، ص۷۴ و ج۴، ص۱۹۶؛ ابن حجر، ج۴، ص۱۴۰.</ref> که منشأ این نوع [[اختلاف‌ها]]، در دسته اول جابه جایی نام [[پدر]] با پسر، و در دسته دوم جابه جایی نام پدر با جد است؛ زیرا عامر، نام جد وی، و مورد عائذ و عابد نیز به احتمال تصحیف عامر است. احتمال دیگر اینکه نام [[راوی]] ابوحجاج که «ابن عائذ» است، به [[اشتباه]] به عنوان نام پدر وی [[گمان]] شده باشد. همین اختلاف‌ها موجب شده [[صحابه‌نگاران]]، شرح حال او را در چندین مدخل، از جمله «عبدالله بن عبد»، «عبد بن عبدالله» و «ابوحجاج ثمالی» بیاورند. چنان که همین تشتت، سبب اشتباه برخی چون [[ابن ابی عاصم]]<ref>ابن ابی عاصم، ج۴، ص۳۷۰ -۳۷۱.</ref>، شده و [[احادیث]] وی را در دو عنوان «ابو حجاج ثمالی» و «عبدالله بن عبد ثمالی» آورده و به یکی بودن آن دو اشاره نکرده است. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، ج۵، ص۱۴۲.</ref> در عنوان [[عبدالله بن حجاج ثمالی]] از اینکه [[ذهبی]] این عنوان را به نقل از [[ابن اثیر]] آورده [[تعجب]] کرده و گفته است: در [[اسد]] الغابه چنین مدخلی نیافتم، ولی در ذیل [[ابوموسی مدینی]] <ref>ذیلی بر معرفة الصحابه [[ابن منده]] و الاستیعاب دارد.</ref> چنین مدخلی را دیده‌ام. نسبت ابن حجر به ذهبی درست نیست؛ زیرا ذهبی در تجرید<ref>ج۱، ص۳۰۴.</ref> تصریح کرده که ابن اثیر، فرد مورد نظر را «عبدالله ابوالحجاج» نوشته که این مدخل در اسد الغابه<ref>اسد الغابه، ج۳، ص۳۰۴.</ref> و منابع دیگر<ref>ابن ابی حاتم، ج۵، ص۲۰۶.</ref> موجود است.

وی منسوب به [[قبیله]] ثماله، تیره‌ای از آزد است که به کنیه‌اش ابوالحجاج شناخته<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۶۶؛ ذهبی، تجرید، ج۱، ص۳۰۲ و ج۱، ص۳۲۲؛ ابن حجر، ج۴، ص۱۴۰ و ۳۲۲.</ref> و به [[وثاقت]] ستوده شده است<ref>ابن حبان، ج۳، ص۴۵۴.</ref>. در اینکه وی از [[صحابه]]<ref>ذهبی، مقتفی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن حجر، ج۴، ص۱۴۱.</ref> شامی<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۹۶؛ ابن اثیر، ج۳، ص۳۰۴.</ref> ساکن جمع است<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۳۰۴.</ref> تردیدی نیست و سخن نقل شده از برخی [[شامیان]] درباره [[تابعی]] بودن وی<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۱۹۲.</ref> می‌تواند به فرزند وی [[حجاج بن عبدالله]] مربوط بوده باشد<ref>ابن ابی حاتم، ج۳، ص۱۶۴.</ref> که ساکن [[شام]] شد<ref>ابن حبان، ج۳، ص۸۷.</ref> و شهرتش بیش از پدرش بود. [[یاران]] ابو الحجاج پس از [[مرگ]]، او را در [[خواب]] دیدند که از [[آتش]] [[نجات یافته]] است<ref>ابن ابی عاصم، ج۴، ص۳۶۹.</ref>. [[حدیثی]] درباره [[قبر]] و اوصاف<ref>ابن ابی الدنیا، ص۲۸۲؛ ابویعلی، ج۱۲، ص۲۸۶؛ ابن ابی عاصم، ج۴، ص۳۷۱؛ طبرانی، ج۲۲، ص۳۷۷؛ ابن عبدالبر، ج۲، ص۷۴ و ج۴، ص۱۹۶؛ ابن اثیر، ج۶، ص۶۶.</ref> و حدیثی درباره نخستین کسانی که وارد [[بهشت]] می‌شوند<ref>ابن ابی عاصم، ج۴، ص۳۷۰؛ ابن اثیر، ج۳، ص۳۰۴؛ ابن عساکر، ص۷۰، ۱۱۴؛ ابن حجر، ج۴، ص۱۴۰.</ref> از جمله [[روایات]] اوست. [[عبدالرحمان بن عائذ ازدی]]، [[راوی]] [[روایت]] او به شمار می‌آید<ref>ابونعیم، ج۵، ص۲۸۶۷؛ ابن ابی حاتم، ج۵، ص۱۲۲ و ۲۰۶.</ref><ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابوحجاج ثمالی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۲۳۷-۲۳۸.</ref>