زبور در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = زبور| عنوان مدخل  = زبور| مداخل مرتبط = [[زبور در قرآن]] - [[زبور در کلام اسلامی]] - [[زبور در معارف مهدوی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = زبور
| عنوان مدخل  = زبور
| مداخل مرتبط = [[زبور در قرآن]] - [[زبور در کلام اسلامی]] - [[زبور در معارف مهدوی]]
| پرسش مرتبط  =  
}}
 
==مقدمه==
==مقدمه==
[[عربی]] یا دخیل بودن و نیز معنای ریشه‌ای [[زبور]] و تفاوت معنای آن با «کتاب» مورد [[اختلاف]] است: عموم فرهنگ‌نویسان عربی نخست و متأخر، زَبور را در لغت به معنای مزبور (اسم مفعول مانند [[رسول]])، جمع آن را زُبُر (مانند [[رُسُل]]) و برگرفته از «زَبْر» ([[نوشتن]]) دانسته‌اند<ref>لسان العرب، ج ۴، ص۳۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص۴۵۱، «زبر».</ref> که به معنایِ کلیِ کتاب و نوشته (مکتوب) آمده و در عین حال [[عَلَم]] خاص برای کتاب نازل شده بر [[حضرت داود]]{{ع}} است.<ref>العین، ج ۷، ص۳۶۲؛ الصحاح، ج ۲، ص۶۶۷؛ المصباح، ص۲۵۰، «زبر».</ref> به رغم این معنای مشترک، کاربرد هر دو واژه زبور و کتاب و نیز جمع آنها در [[قرآن]]، موجب شده است که تفاوت «زَبْر» و «زبور» با «[[کتابت]]» و «کتاب» مورد توجه [[مفسران]] و فرهنگ‌نویسان قرار گیرد:
عربی یا دخیل بودن و نیز معنای ریشه‌ای [[زبور]] و تفاوت معنای آن با «کتاب» مورد [[اختلاف]] است: عموم فرهنگ‌نویسان عربی نخست و متأخر، زَبور را در لغت به معنای مزبور (اسم مفعول مانند [[رسول]])، جمع آن را زُبُر (مانند [[رُسُل]]) و برگرفته از «زَبْر» ([[نوشتن]]) دانسته‌اند<ref>لسان العرب، ج ۴، ص۳۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص۴۵۱، «زبر».</ref> که به معنایِ کلیِ کتاب و نوشته (مکتوب) آمده و در عین حال [[عَلَم]] خاص برای کتاب نازل شده بر [[حضرت داود]]{{ع}} است.<ref>العین، ج ۷، ص۳۶۲؛ الصحاح، ج ۲، ص۶۶۷؛ المصباح، ص۲۵۰، «زبر».</ref> به رغم این معنای مشترک، کاربرد هر دو واژه زبور و کتاب و نیز جمع آنها در [[قرآن]]، موجب شده است که تفاوت «زَبْر» و «زبور» با «[[کتابت]]» و «کتاب» مورد توجه [[مفسران]] و فرهنگ‌نویسان قرار گیرد:
#به [[عقیده]] [[ابن درید]] «زَبْر» در اصل به نوشتن روی تخته سنگ به صورت کنده‌کاری گفته می‌شود.<ref>تهذیب اللغه، ج ۱۳، ص۱۹۶ - ۱۹۷ و نیز نک: التبیان، ج ۸، ص۶۲؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۴۶۲.</ref> [[ابن منظور]] و [[زبیدی]] این‌گونه نوشتن را معروف‌ترین شکل «زَبْر» دانسته‌اند.<ref>لسان العرب، ج ۴، ص۳۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص۴۵۱.</ref> [[ابوهلال عسکری]] پس از بیان اصل گفته شده [[ابن‌درید]]، از [[توسعه]] معنای «زبر» به سبب کاربرد فراوان و در نتیجه، اطلاق آن بر هر نوشته‌ای سخن گفته است. وی سبب اطلاق «زَبْر» بر کتابت روی سنگ به صورت کنده‌کاری را [[درشتی]] و زبری ([[غلظت]]) آن در مقایسه با نوشتن روی پوست و کاغذ می‌داند.ر برخی دیگر مانند [[راغب اصفهانی]] و جز او نیز آن را به معنای نوشتن با خط زبر و درشت و در نتیجه زبور را هر کتابی می‌دانند که دارای خطی با آن ویژگی باشد.<ref>مفردات، ص۳۷۷، «زبر»؛ الموسوعة الاسلامیه، ص۱۲۰۸، «زبور».</ref> بر اساس دیدگاه این دسته از واژه پژوهان، تفاوت زبور با کتاب به نوع خط و [[نگارش]] آن دو باز می‌گردد.
#به [[عقیده]] [[ابن درید]] «زَبْر» در اصل به نوشتن روی تخته سنگ به صورت کنده‌کاری گفته می‌شود.<ref>تهذیب اللغه، ج ۱۳، ص۱۹۶ - ۱۹۷ و نیز نک: التبیان، ج ۸، ص۶۲؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۴۶۲.</ref> [[ابن منظور]] و [[زبیدی]] این‌گونه نوشتن را معروف‌ترین شکل «زَبْر» دانسته‌اند.<ref>لسان العرب، ج ۴، ص۳۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص۴۵۱.</ref> [[ابوهلال عسکری]] پس از بیان اصل گفته شده [[ابن‌درید]]، از [[توسعه]] معنای «زبر» به سبب کاربرد فراوان و در نتیجه، اطلاق آن بر هر نوشته‌ای سخن گفته است. وی سبب اطلاق «زَبْر» بر کتابت روی سنگ به صورت کنده‌کاری را [[درشتی]] و زبری ([[غلظت]]) آن در مقایسه با نوشتن روی پوست و کاغذ می‌داند.ر برخی دیگر مانند [[راغب اصفهانی]] و جز او نیز آن را به معنای نوشتن با خط زبر و درشت و در نتیجه زبور را هر کتابی می‌دانند که دارای خطی با آن ویژگی باشد.<ref>مفردات، ص۳۷۷، «زبر»؛ الموسوعة الاسلامیه، ص۱۲۰۸، «زبور».</ref> بر اساس دیدگاه این دسته از واژه پژوهان، تفاوت زبور با کتاب به نوع خط و [[نگارش]] آن دو باز می‌گردد.
#زَجّاج [[معتقد]] است، به هر کتابِ حکمتی زبور گفته می‌شود.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۱۲۴.</ref> برخی از واژه پژوهان<ref>نک: مفردات، ص۳۷۷؛ معجم الفروق اللغویه، ص۲۶۵، «زبر».</ref> و عموم مفسران با پذیرش این دیدگاه، آموزه‌های زبور را منحصر در [[حکمت]] و [[موعظه]]،<ref>التبیان، ج ۳، ص۶۹؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۴۶۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۱۲۴.</ref> ولی کتاب را در بردارنده اَحکام و [[شریعت]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۱۲۶؛ تفسیر ابو السعود، ج ۲، ص۱۲۲؛ المیزان، ج ۱۷، ص۳۷.</ref> در [[تأیید]] این دیدگاه به کاربرد «کتاب» به معنای کتابِ [[احکام]] و شریعت و عطف «کتاب» و «[[حکمت]]» به جای یکدیگر در [[قرآن]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref> «پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>،  {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>.<ref>تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۱۲۶؛ تفسیر ابو السعود، ج ۲، ص۱۲۲.</ref> و نیز نبود [[احکام]] [[حلال و حرام]] در [[زبور]] ([[مزامیر]]) [[داوود]]{{ع}} استناد شده است.<ref>البحر المحیط، ج ۳، ص۱۳۸؛ روح المعانی، ج ۶، ص۱۷.</ref>
#زَجّاج [[معتقد]] است، به هر کتابِ حکمتی زبور گفته می‌شود.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۱۲۴.</ref> برخی از واژه پژوهان<ref>نک: مفردات، ص۳۷۷؛ معجم الفروق اللغویه، ص۲۶۵، «زبر».</ref> و عموم مفسران با پذیرش این دیدگاه، آموزه‌های زبور را منحصر در [[حکمت]] و [[موعظه]]،<ref>التبیان، ج ۳، ص۶۹؛ مجمع البیان، ج ۲، ص۴۶۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۹، ص۱۲۴.</ref> ولی کتاب را در بردارنده اَحکام و [[شریعت]] دانسته‌اند.<ref> تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۱۲۶؛ تفسیر ابو السعود، ج ۲، ص۱۲۲؛ المیزان، ج ۱۷، ص۳۷.</ref> در [[تأیید]] این دیدگاه به کاربرد «کتاب» به معنای کتابِ [[احکام]] و شریعت و عطف «کتاب» و «[[حکمت]]» به جای یکدیگر در [[قرآن]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref> «پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>،  {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>.<ref>تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۱۲۶؛ تفسیر ابو السعود، ج ۲، ص۱۲۲.</ref> و نیز نبود [[احکام]] [[حلال و حرام]] در [[زبور]] ([[مزامیر]]) [[داوود]]{{ع}} استناد شده است.<ref>البحر المحیط، ج ۳، ص۱۳۸؛ روح المعانی، ج ۶، ص۱۷.</ref>
۱۲۹٬۶۸۱

ویرایش