←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
کعبه «قدیمیترین عبادتگاه [[اسلامی]] است که [[زیارت]] آن (حج) بر هر [[مسلمان]] [[توانمندی]]، اعم از [[زن]] و مرد، یک بار [[واجب]] است. زیارت این مکان به شرط دارا بودن [[توانایی مالی]] و بدنی و با [[آداب]] خاصی انجام میشود. این مکان در وسط [[مسجدالحرام]] در [[شهر مکه]]، واقع در [[حجاز]] است. علاوه بر انجام [[حج]] یا [[زیارت]]، بر هر [[مسلمانی]] [[واجب]] است که به سمت [[کعبه]] [[نماز]] بخواند و به همین علت به آن [[قبله]] میگویند»<ref>سرگذشت سرزمین فلسطین، ص۱۱۰.</ref>. سمت قبله تابع طول و عرض جغرافیایی هر سرزمینی است<ref>اطلاعات قرآنی، ص۴۶۶.</ref>. آن نخستین خانهای است که برای [[مردم]] در [[مکه]] [[مبارکه]] برپا گردیده است. گفته میشود [[بنای کعبه]] در [[زمان]] [[حضرت آدم]]{{ع}} بوده و طبق نقل [[قرآن]]، [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و اسماعیل{{ع}} پایههای آن را بالا بردند. چون تمام ساختمانهایی که به شکل چهار گوش بنا شود در [[عربی]] کعبه خوانده میشود از این جهت [[خانه خدا]] را کعبه نام نهادهاند<ref>محمد رسول کیانی، اعلام قرآن، ص۵۹؛ و ر.ک: محمد خزائلی، قصص قرآن، ص۴۰۱.</ref>. | کعبه «قدیمیترین عبادتگاه [[اسلامی]] است که [[زیارت]] آن (حج) بر هر [[مسلمان]] [[توانمندی]]، اعم از [[زن]] و مرد، یک بار [[واجب]] است. زیارت این مکان به شرط دارا بودن [[توانایی مالی]] و بدنی و با [[آداب]] خاصی انجام میشود. این مکان در وسط [[مسجدالحرام]] در [[شهر مکه]]، واقع در [[حجاز]] است. علاوه بر انجام [[حج]] یا [[زیارت]]، بر هر [[مسلمانی]] [[واجب]] است که به سمت [[کعبه]] [[نماز]] بخواند و به همین علت به آن [[قبله]] میگویند»<ref>سرگذشت سرزمین فلسطین، ص۱۱۰.</ref>. سمت قبله تابع طول و عرض جغرافیایی هر سرزمینی است<ref>اطلاعات قرآنی، ص۴۶۶.</ref>. آن نخستین خانهای است که برای [[مردم]] در [[مکه]] [[مبارکه]] برپا گردیده است. گفته میشود [[بنای کعبه]] در [[زمان]] [[حضرت آدم]]{{ع}} بوده و طبق نقل [[قرآن]]، [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و اسماعیل{{ع}} پایههای آن را بالا بردند. چون تمام ساختمانهایی که به شکل چهار گوش بنا شود در [[عربی]] کعبه خوانده میشود از این جهت [[خانه خدا]] را کعبه نام نهادهاند<ref>محمد رسول کیانی، اعلام قرآن، ص۵۹؛ و ر.ک: محمد خزائلی، قصص قرآن، ص۴۰۱.</ref>. | ||
در دوران حضرت ابراهیم{{ع}} ارتفاع کعبه ۹ ذراع، یعنی حدود ۴۳/۴ متر و طول آن ۳۰ ذراع ۷۹/۱۴ متر - و عرض آن ۲۲ ذراع - ۸۵/۱۰ متر - بوده است... ابعاد و اندازههای کعبه در حال حاضر عبارتاند از: ارتفاع کعبه ۱۴ متر، طول آن از سمت ملتزم (سمت [[حجر الاسود]]) ۸۴/۱۲، اول از سمت [[حجر اسماعیل]] ۲۸/۱۲، بین [[رکن یمانی]] و حجر اسماعیل، یعنی عرض ۱۱/۱۲ و میان دور کن دیگر ۵۲/۱۱ است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۵۶ و۵۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۰۸.</ref> | در دوران حضرت ابراهیم{{ع}} ارتفاع کعبه ۹ ذراع، یعنی حدود ۴۳/۴ متر و طول آن ۳۰ ذراع ۷۹/۱۴ متر - و عرض آن ۲۲ ذراع - ۸۵/۱۰ متر - بوده است... ابعاد و اندازههای کعبه در حال حاضر عبارتاند از: ارتفاع کعبه ۱۴ متر، طول آن از سمت ملتزم (سمت [[حجر الاسود]]) ۸۴/۱۲، اول از سمت [[حجر اسماعیل]] ۲۸/۱۲، بین [[رکن یمانی]] و حجر اسماعیل، یعنی عرض ۱۱/۱۲ و میان دور کن دیگر ۵۲/۱۱ است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۵۶ و۵۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۰۸.</ref> | ||
==[[کعبه]] در [[قرآن]]== | |||
کعبه در [[قرآن کریم]] از جایگاه ویژهای برخوردار است که به برخی از ویژگیهای کعبه در قرآن اشاره میکنیم: | |||
۱. مثابه؛ {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طوافکنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوعکنندگان سجدهگزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. | |||
نخستین ویژگی و صفتی که برای [[بیت الله]] در قرآن ذکر شده «مثابه» است که [[خانه خدا]] به عنوان [[مرجع]] و [[ملجأ]] و [[پناهگاه]] عمومی مطرح شده است. | |||
۲. امنا؛ {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طوافکنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوعکنندگان سجدهگزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. | |||
دومین ویژگی که صاحب [[خانه]] برای خانهاش آورده، «[[امنیت]]» است که بزرگترین و مهمترین [[نعمت]] برای [[جوامع انسانی]] به شمار میرود و تحقق محیط و [[جامعه]] [[امن]] از آرزوهای دیرین [[بشر]] است. | |||
۳. خانه [[مردم]] {{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طوافکنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوعکنندگان سجدهگزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. | |||
{{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ}}<ref>«بیگمان نخستین خانهای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>. | |||
ویژگی دیگر کعبه آن است که از آن ناس و همه مردم است و اختصاص به شخص یا گروه و نژاد خاصی ندارد؛ هم بنای آن برای مردم است، هم [[ملجأ]]. [[مرجع]] و مأمن برای آنان، و هم مایه قوام [[جوامع بشری]] است. | |||
۴. [[خانه خدا]] {{متن قرآن|وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ...}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طوافکنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوعکنندگان سجدهگزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. | |||
{{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده و خانه مرا برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگان سجدهگزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>. | |||
ویژگی دیگر آنکه [[بیت الله]] است؛ تنها خانهای که در [[قرآن]] به [[خدا]] نسبت داده شده است و جالب این که [[خداوند]] [[منان]]، در این دو [[آیه شریفه]]، آن را به خودش نسبت داده است. از این رو، دو تن از بهترین [[بندگان]] خود را [[مأمور]] [[تطهیر]] خانهاش ساخت. | |||
اما در جای دیگر، [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} این [[خانه]] را به [[خداوند متعال]] نسبت داده است. {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ...}}<ref>«پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّهای کشتناپذیر نزدیک خانه محترم تو جای دادم تا در آن نماز برپا دارند؛ پس دلهایی از مردم را خواهان آنان گردان و به آنها از میوهها روزی فرما باشد که سپاس گزارند» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref>. | |||
و اما جمع میان این که [[کعبه]] هم خانه خداست و هم خانه [[مردم]]، روشن است؛ چه این که کعبه خانه خداست اما برای مردم بنا گردیده و برای آنها مأمن و مرجع قرار داده شده است. یعنی آن چه که [[به نام خدا]] و برای خداست، باید در [[خدمت]] مردم و بندگان قرار گیرد. | |||
حضرت [[آیتالله]] [[جوادی آملی]] در فرق میان این دو میگوید: از جهت ادبی، فرق این که [[خانه خدا]] بدون لام به [[خداوند]] نسبت داده شده، اما در {{متن قرآن|وُضِعَ لِلنَّاسِ}} با لام به [[مردم]] [[اسناد]] داده شده است؛ یعنی [[بیت الله]] است اما [[بیت]] [[الناس]] نیست، بلکه برای مردم قرار داده شده؛ از این رو، به وُضِعَ است نه بُنِی؛ یعنی تشریفاً [[معبد]] و مطاف و [[قبله]] قرار داده شده، اما تفاوت [[معنوی]] این است که بیت در اثر اضافه به [[الله]]، [[شرافت]] پیدا کرد. اما مردم در اثر اضافه [[کعبه]] به آنها [[شریف]] میشوند. پس [[شرف]] کعبه به خاطر اضافه به [[خدا]] و شرف مردم در اثر ارتباط با کعبه است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۴.</ref>. | |||
دیگر این که در آیاتی که در بالا اشاره شد، کعبه با عنوان {{متن قرآن|بَيْتِيَ}} آمده، در حالی که خداوند نه [[جسم]] است و نه نیاز به [[خانه]] دارد. پس منظور از این اضافه، همان اضافه تشریفیه است؛ یعنی برای بیان شرافت و [[عظمت]] چیزی، به خدا نسبت داده شده است؛ مثل [[شهر]] الله، [[کتاب الله]]، بیت و مرحوم آقا [[میرزا جواد ملکی تبریزی]] در این باره فرمودند: {{عربی|و من عظائم تلك النعم، جعل الكعبة بيتا لنفسه... و لعمري ان هذا، غاية اللطف و الرفق و الكرم}}. | |||
۵. [[بانی]] آن ابراهیم؛ {{متن قرآن|وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایههای خانه (کعبه) را فرا میبردند (گفتند): پروردگارا! از ما بپذیر، بیگمان تویی که شنوای دانایی» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. | |||
کعبه با دست توانای دو [[پیامبر عظیم الشأن]] [[الهی]] بازسازی و تجدید بنا گردید و به خاطر همین بانی، بر [[بیت المقدس]] [[فضیلت]] پیدا کرده است؛ زیرا که بانی کعبه، ابراهیم و بانی بیت المقدس سلیمان است. | |||
۶. پایههای کعبه بر [[خلوص]] نهاده شد؛ {{متن قرآن|وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایههای خانه (کعبه) را فرا میبردند (گفتند): پروردگارا! از ما بپذیر، بیگمان تویی که شنوای دانایی» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. | |||
بالا بردن [[قواعد]] و پیهای [[کعبه]]، عبادتی خالصانه به دست [[حضرت ابراهیم]] و اسماعیل{{عم}} بوده؛ به طوری که برای این کار هیچ پاداشی نطلبیدند، بلکه تنها گفتند: {{متن قرآن|رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا}}<ref>«پروردگارا! از ما بپذیر» سوره بقره، آیه ۱۲۷.</ref>. یعنی [[پاداش]] از دیدگاه این دو [[پیامبر عظیم الشأن]]، پذیرش عمل نزد [[خداوند]] است که عمل بدون قبولی [[خدا]]، ناچیز و بیارزش است؛ از این رو، خداوند این دو [[پیامبر]] را به صفت [[بندگان]] [[مخلص]] ستود. | |||
۷. نخستین [[معبد]]؛ {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ}}. | |||
پیشینه [[تاریخی]]، ویژگی دیگر [[بیت الله الحرام]] است، تا آنجا که در [[قرآن]]، به عنوان نخستین معبد عمومی در روی [[کره زمین]] شناسانده میشود. بدینسان کعبه بر [[بیت المقدس]] مقدم و [[قبله]] نخست جهانیان بود. این [[آیه مبارکه]]، پاسخ به [[اعتراض]] [[یهودیان]] بر [[مسلمانان]] است که میگفتند [[بیتالمقدس]] [[برتر]] از کعبه و برای قبله بودن سزاوارتر است؛ چون کعبه پیشتر بنا شده و قبله برخی از [[انبیا]] بوده است. | |||
در پاسخ به این اعتراض بود که خداوند فرمود: نخستین خانهای که برای [[عبادت بشر]] بنا شده، کعبه است و هیچ معبدی پیش از آن وجود نداشته است. اگر قبله از بیت المقدس به کعبه برگردانده شد، چیز عجیبی نیست؛ زیرا این بازگشت به قبله نخست است و مؤید آن این است که ابراهیم وقتی [[هاجر]] و اسماعیل را در آن [[سرزمین]] اسکان داد، گفت: {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ...}}<ref>«پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّهای کشتناپذیر نزدیک خانه محترم تو جای دادم تا در آن نماز برپا دارند؛ پس دلهایی از مردم را خواهان آنان گردان و به آنها از میوهها روزی فرما باشد که سپاس گزارند» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref> [[هدف]] و [[غایت]] را [[اقامه نماز]] در این [[سرزمین مقدس]] بیان کرد و شاید از این جهت به [[کعبه]] [[بیت العتیق]]؛ یعنی [[خانه]] قدیم گفته شده است؛ {{متن قرآن|وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«سپس باید آلایشهای خود را بپیرایند و نذرهاشان را بجای آورند و خانه دیرین (کعبه) را طواف کنند» سوره حج، آیه ۲۹.</ref>. | |||
۸. [[مبارک]]؛ {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا}}<ref>«بیگمان نخستین خانهای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref> ویژگی دیگر کعبه مبارک بودن آن است؛ یعنی خانهای است پر خیر و [[برکت]] و از آنجا که مبارکاً مطلق است؛ از این رو، هم شامل [[برکات]] مادی میشود و هم [[برکات معنوی]]. | |||
۹. {{متن قرآن|هُدًى لِلْعَالَمِينَ}}؛{{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بیگمان نخستین خانهای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>؛ [[هدایتگری]] [[خانه خدا]] ویژگی دیگر آن است. [[مردم]] از راه دور و نزدیک به کنار این خانه میآیند و از هدایتهای آن بهرهمند میشوند. | |||
مرحوم [[علامه طباطبایی]] در بیان این ویژگی مینویسد: «کعبه هم [[هادی]] و راهنمای جهانیان برای [[سعادت اخروی]] و باعث رسیدن به [[کرامت]] و [[قرب الهی]] است، هم باعث [[هدایت]] [[مسلمین]] است به [[سعادت دنیوی]] که همان [[وحدت کلمه]] و [[ائتلاف]] [[امت]] و [[مشاهده]] منافعشان میباشد. چنان که نحوه هدایتش هم عمومیت دارد و جمیع [[مراتب هدایت]] را شامل میشود. | |||
از سوی دیگر هدایتش مربوط به عالم خاص و دسته مخصوص نیست، بلکه شامل تمام جهانیان میشود»<ref>المیزان علامه طباطبایی، ج۳، ص۳۵۱.</ref>. | |||
و [[دعوت حق]] به وسیله [[انبیا]] از این جا به گوش جهانیان رسیده و میرسد؛ چنان که [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} از همین جا ندای [[توحید]] را به گوش جهانیان رساند و نیز [[امام زمان]]{{ع}} از همین جا ندای [[حق]] را به جهانیان خواهد رساند. به علاوه، وجه [[ام القری]] بودن [[مکه]]، بیمناسبت با [[هدی]] للعالمین نیست. | |||
١٠. {{متن قرآن|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ}}؛ {{متن قرآن|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ...}}<ref>«در آن نشانههایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست؛ و هر که انکار کند (بداند که) بیگمان خداوند از جهانیان بینیاز است» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref> وجود [[نشانههای الهی]] در کنار [[بیت الله]] از ویژگیهای دیگر این [[خانه]] است که گام به گام آن، یادآور [[آیات]] و نشانههای فراوان و روشن [[الهی]] است. | |||
۱۱. خانه [[محترم]]؛ {{متن قرآن|وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ}}<ref>«ای مؤمنان! (حرمت) شعائر خداوند را و نیز (حرمت) ماه حرام و قربانیهای بینشان و قربانیهای دارای گردنبند و (حرمت) زیارتکنندگان بیت الحرام را که بخشش و خشنودی پروردگارشان را میجویند؛ نشکنید و چون از احرام خارج شدید میتوانید شکار کنید و نباید دشمنی با گروهی که شما را از (ورود به) مسجد الحرام باز داشتند، وادارد که به تجاوز دست یازید؛ و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید و از خداوند پروا کنید، بیگمان خداوند سخت کیفر است» سوره مائده، آیه ۲.</ref>؛ {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>؛ {{متن قرآن|رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ}}<ref>«پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّهای کشتناپذیر نزدیک خانه محترم تو جای دادم تا در آن نماز برپا دارند؛ پس دلهایی از مردم را خواهان آنان گردان و به آنها از میوهها روزی فرما باشد که سپاس گزارند» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref>. | |||
[[کعبه]]، خانهای است محترم و باید از هر جهت [[احترام]] آن نگه داشته شود. حتی کسی نباید خانه خود را بلندتر از کعبه بسازد؛ چنان که [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|وَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَرْفَعَ بِنَاءً فَوْقَ الْكَعْبَةِ}}<ref>فروع کافی، ج۴، ص۲۳۰.</ref>. | |||
و [[احترام]] آن باید در همه جا [[حفظ]] شود؛ حتی در دورترین نقاط [[جهان]]، به هنگام [[تخلیه]]، نباید به سوی آن و یا پشت به آن نشست. | |||
از این فرمودهاند: [[حرمت]] این [[خانه]] باعث احترام [[مسجدالحرام]]، بلکه [[مکه]] شده است و احتمالاً ماههای [[حج]] به خاطر حرمت [[خانه خدا]] موصوف به [[حرام]] شده است {{متن قرآن|الشَّهْرُ الْحَرَامُ...}}<ref>«(این) ماه حرام در برابر (آن) ماه حرام است» سوره بقره، آیه ۱۹۴.</ref> و به خاطر همین احترام، [[مشرکین]] [[حق]] ورود به آن منطقه را ندارند؛ {{متن قرآن|إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ...}}<ref>«ای مؤمنان! مشرکان پلیدند بنابراین پس از امسال نباید به مسجد الحرام نزدیک شوند و اگر از ناداری بیمناکید خداوند به زودی شما را با بخشش خویش اگر بخواهد بینیاز میگرداند که خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۲۸.</ref>. | |||
١٢. {{متن قرآن|قِيَامًا لِلنَّاسِ}}؛ {{متن قرآن|جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ}}<ref>«خداوند، خانه محترم کعبه را (وسیله) برپایی (امور) مردم کرده است و (نیز) ماه حرام و قربانی (بینشان) و قربانیهای دارای گردنبند را؛ چنین است تا بدانید خداوند آنچه را در آسمانها و زمین است میداند و خداوند به هر چیز داناست» سوره مائده، آیه ۹۷.</ref>. | |||
خانه محترمی که [[مسلمانان]] میتوانند در [[پناه]] آن همه کارهای فردی و [[اجتماعی]] همچنین مادی و [[معنوی]] [[جامعه]] خود را سامان ببخشند؛ چنان که [[پیشوایان معصوم]]{{عم}} فرمودهاند، [[حیات]] [[دین]] به حیات [[کعبه]] است<ref>بحارالانوار، ج۹۶، ص۶۹.</ref>. | |||
۱۳. تجلیگاه [[توحید]]؛ {{متن قرآن|وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که ابراهیم را در خانه (کعبه) مستقر ساختیم (و گفتیم) که هیچ چیز را شریک من قرار مده و خانه مرا برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگان سجدهگزار پاکیزه بدار!» سوره حج، آیه ۲۶.</ref>. | |||
ویژگی دیگر کعبه آن است که بر توحید محض پایهگذاری شده و با هیچ شرکی؛ اعم از خفی و جلی، همراه نیست؛ چه این که نکره در [[سیاق]] [[نهی]]، مفید عموم است. | |||
و از آنجا که {{متن قرآن|أَنْ}} در {{متن قرآن|أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا}} مفسره است؛ یعنی {{متن قرآن|أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا}} تفسر برای {{متن قرآن|بَوَّأْ}} است؛ از این رو چنین برداشت میشود که [[هدف]] از جا دادن [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} در این مکان [[مقدس]]، این بوده که [[کعبه]] تجلیگاه [[توحید]] گردد و هیچ چیز دیگر، [[شریک]] آن قرار نگیرد و اساس این [[خانه]] از اول بر [[توحید صرف]] بنیان شود. | |||
۱۴. خانه [[آزاد]]؛ {{متن قرآن|وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«سپس باید آلایشهای خود را بپیرایند و نذرهاشان را بجای آورند و خانه دیرین (کعبه) را طواف کنند» سوره حج، آیه ۲۹.</ref>؛ {{متن قرآن|ثُمَّ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«در آن (چارپایان) برای شما تا زمانی معیّن سودهاست سپس قربانگاه آنها به سوی خانه دیرین (کعبه) است» سوره حج، آیه ۳۳.</ref>. از ویژگیهای کعبه، با توجه به یکی از معانی [[عتیق]] ([[آزاد شده]])، آزاد بودن آن است؛ چنانکه از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] شده که فرمود: {{متن حدیث|فَإِنَّهُ لَا رَبَّ لَهُ إِلَّا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ هُوَ الْحُرُّ...}}<ref>فروع کافی، ج۴، ص۱۸۹.</ref>. | |||
از آنجا که این خانه، خانه آزاد است، پس تا [[انسان]] از بند [[عبودیت]] و [[بندگی]] دیگری آزاد نشود، صلاحیت [[طواف]] برگرد آن ([[بیت العتیق]]) را نمییابد و هر کس به گرد آن طواف کرد، دیگر نباید سر به بندگی غیر بگذارد<ref>فصلنامه میقات حج، ش۵۵، ص۱۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۹۲.</ref>. | |||
==کعبه و [[بیت المقدس]]== | |||
در [[قرآن کریم]] از [[مسجدالحرام]] و [[مسجد الاقصی]] به عنوان مبدأ و منتهای [[سیر]] زمینی [[معراج]] [[رسول اکرم]]{{صل}} یاد شده است. | |||
{{متن قرآن|سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ}}<ref>«پاکا آن (خداوند) که شبی بنده خویش را از مسجد الحرام تا مسجد الاقصی - که پیرامون آن را خجسته گرداندهایم- برد تا از نشانههایمان بدو نشان دهیم، بیگمان اوست که شنوای بیناست» سوره اسراء، آیه ۱.</ref>. | |||
از [[آیات قرآن کریم]] ترجیح کعبه بر بیت المقدس به خوبی دانسته میشود: | |||
# تنها خانهای که [[خداوند]] آن را به خود نسبت داد و فرمود: {{متن قرآن|بَيْتِيَ}} [[کعبه]] است. | |||
# [[بانی]] کعبه، [[ابراهیم خلیل]]، از [[انبیای اولوالعزم]] است، اما بانی [[بیت المقدس]] سلیمان از [[حافظان]] [[شریعت]] [[پیامبران اولوالعزم]] میباشد. | |||
# از آنجا که [[بنای کعبه]] پیش از بنای بیت المقدس بوده، پس کعبه از نظر [[زمان]]، [[سبقت]] بر بیت المقدس دارد و از قدیمیترین معبدها است. پیشینه این [[خانه]] از زمان [[حضرت آدم]]، بلکه طبق روایاتی، قبل از او بوده و همواره مصاف، [[معبد]] و [[قبله]] برای [[مردم]] بوده است. پس کعبه با این سابقهاش (هم سبقت زمانی هم معبد و مطاف و قبله بودن) بر بیت المقدس [[شرف]] تقدم یافت و از این رو بر کعبه، {{متن قرآن|بَيْتِ الْعَتِيقِ}}<ref>«و خانه دیرین (کعبه) را طواف کنند» سوره حج، آیه ۲۹.</ref> اطلاق شده است. [[عتیق]] به چیزی میگویند که هم دارای پیشینه [[تاریخی]] بوده و هم از [[قداست]] بهرهمند باشد. | |||
# [[خداوند متعال]] [[وعده]] داد که کعبه را از خطر [[دشمنان]] نگه دارد، اما درباره بیت المقدس چنین وعدهای را نداده است. از این رو است که وقتی [[بخت نصر]] [[مسجد الاقصی]] را خراب کرد، هیچ خطری متوجه او نشد و ماجرای [[ابرهه]]، آنگاه که میخواست کعبه را ویران کند، برایش پیش نیامد. | |||
برای کعبه، علاوه بر [[امنیت]] [[تکوینی]]، امنیت [[تشریعی]] نیز مقرر گردیده است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۵۵، ص۳۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۹۶.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۶۸: | خط ۱۳۵: | ||
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | ||
# [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']] | # [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']] | ||
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||