پرش به محتوا

خودداری امام حسین از بیعت با یزید: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '-،' به '-')
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[خودداری امام حسین از بیعت با یزید در حدیث]] - [[خودداری امام حسین از بیعت با یزید در تاریخ اسلامی]] - [[خودداری امام حسین از بیعت با یزید در معارف و سیره حسینی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امام حسین | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}


== آغاز [[حکومت یزید]] ==
== آغاز [[حکومت یزید]] ==
خط ۱۰: خط ۱۰:
در کتاب [[تاریخ الیعقوبی (کتاب)|تاریخ الیعقوبی]] نقل شده: [[یزید بن معاویه]] - که مادرش میسون دختر بحدل کلبی بود - در آغاز ماه رجب سال شصت هجری... ، در حالی به [[حکومت]] رسید که بیرون از [[دمشق]] بود. چون به دمشق آمد، نامه‌ای برای ولید بن عتبة بن ابی سفیان، فرماندار مدینه، نوشت: «هر گاه [[نامه]] ام به دست تو رسید، حسین بن علی و [[عبدالله بن زبیر]] را فرا بخوان و برایم از آنها بیعت بگیر و اگر سر باز زدند، گردنشان را بزن و سرشان را برایم بفرست. از [[مردمان]] دیگر هم برایم بیعت بگیر و هر که [[امتناع]] کرد، همان [[حکم]] را در باره‌اش [[اجرا]] کن. تمام»<ref>{{متن حدیث|مَلَكَ يَزِيدُ بنُ مُعاوِيَةَ – وَ اُمُّهُ مَيْسُونُ بِنْتُ بَحدَلٍ الكَلبِيِّ - فِي مُستَهَلِّ رَجَبٍ سَنَةَ ۶۰ ه... وَ كَانَ غَائِبَاً، فَلَمّا قَدِمَ دِمَشقَ كَتَبَ إلَى الوَلِيدِ بنِ عُتبَةَ بنِ أبي سُفيانَ - وَهُوَ عامِلُ المَدينَةِ -: إِذَا أَتَاكَ كِتَابِي هذَا، فَأَحْضِرِ الحُسَيْنَ بنَ عَلِيٍّ وعَبدَ اللَّهِ بنَ الزُّبَيرِ، فَخُذْهُمَا بِالبَيْعَةِ لِي، فَإِنِ امْتَنَعَا فَاضْرِب أعْنَاقَهُمَا، وَابْعَثْ لِي بِرُؤوسِهِمَا، وَخُذِ النّاسَ بِالبَيْعَةِ، فَمَنِ امتَنَعَ فَأَنفِذ فيهِ الحُكمَ، وَ فِي الحُسَيْنِ بنِ عَلِيٍّ وعَبدِ اللَّهِ بنِ الزُّبَيرِ، وَالسَّلامُ}} (تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۱).</ref>.
در کتاب [[تاریخ الیعقوبی (کتاب)|تاریخ الیعقوبی]] نقل شده: [[یزید بن معاویه]] - که مادرش میسون دختر بحدل کلبی بود - در آغاز ماه رجب سال شصت هجری... ، در حالی به [[حکومت]] رسید که بیرون از [[دمشق]] بود. چون به دمشق آمد، نامه‌ای برای ولید بن عتبة بن ابی سفیان، فرماندار مدینه، نوشت: «هر گاه [[نامه]] ام به دست تو رسید، حسین بن علی و [[عبدالله بن زبیر]] را فرا بخوان و برایم از آنها بیعت بگیر و اگر سر باز زدند، گردنشان را بزن و سرشان را برایم بفرست. از [[مردمان]] دیگر هم برایم بیعت بگیر و هر که [[امتناع]] کرد، همان [[حکم]] را در باره‌اش [[اجرا]] کن. تمام»<ref>{{متن حدیث|مَلَكَ يَزِيدُ بنُ مُعاوِيَةَ – وَ اُمُّهُ مَيْسُونُ بِنْتُ بَحدَلٍ الكَلبِيِّ - فِي مُستَهَلِّ رَجَبٍ سَنَةَ ۶۰ ه... وَ كَانَ غَائِبَاً، فَلَمّا قَدِمَ دِمَشقَ كَتَبَ إلَى الوَلِيدِ بنِ عُتبَةَ بنِ أبي سُفيانَ - وَهُوَ عامِلُ المَدينَةِ -: إِذَا أَتَاكَ كِتَابِي هذَا، فَأَحْضِرِ الحُسَيْنَ بنَ عَلِيٍّ وعَبدَ اللَّهِ بنَ الزُّبَيرِ، فَخُذْهُمَا بِالبَيْعَةِ لِي، فَإِنِ امْتَنَعَا فَاضْرِب أعْنَاقَهُمَا، وَابْعَثْ لِي بِرُؤوسِهِمَا، وَخُذِ النّاسَ بِالبَيْعَةِ، فَمَنِ امتَنَعَ فَأَنفِذ فيهِ الحُكمَ، وَ فِي الحُسَيْنِ بنِ عَلِيٍّ وعَبدِ اللَّهِ بنِ الزُّبَيرِ، وَالسَّلامُ}} (تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۱).</ref>.


در کتاب [[تاریخ الطبری (کتاب)|تاریخ الطبری]] به نقل از [[ابو مخنف]] آمده است: هنگامی که [[یزید]] به [[حکومت]] رسید، برنامه مهمی جز [[بیعت گرفتن]] و آسوده خاطر شدن از سوی گروهی که در [[زمان]] [[معاویه]] از [[بیعت کردن]] با یزید و [[پذیرش ولایت]] عهدی او سر باز زدند، نداشت. بدین جهت، برای [[ولید]]، این [[نامه]] را نوشت: «به [[نام خداوند]] [[بخشنده]] [[مهربان]]. از یزید، [[امیر مؤمنان]]، به [[ولید بن عتبه]]. اما بعد، به [[راستی]] که معاویه بنده‌ای از [[بندگان خدا]] بود که [[خداوند]]، گرامی‌اش داشت و او را به [[خلافت]] رسانید و [هر چه نیاز داشت،] به او بخشید و امور را برایش هموار ساخت، و او با [[تقدیر الهی]] [[زندگی]] کرد و با [[قضای الهی]] در گذشت. خدای، او را [[رحمت]] کند! با خوش‌نامی زندگی کرد و با [[نیکی]] و [[پارسایی]] درگذشت. تمام». و در کاغذی دیگر که [کوچک و] به اندازه گوش موشی بود، نوشت: «از [[حسین]] و [[عبدالله بن عمر]] و [[عبدالله بن زبیر]]، [[بیعت]] بگیر و چنان بر آنان سخت بگیر که [[بیعت]] کنند. تمام»<ref>{{متن حدیث|لَمْ يَكُنْ لِيَزِيدَ هِمَّةٌ حِينَ وَلِيَ إلّا بَيعَةَ النَّفَرِ الَّذِينَ أبَوا عَلى مُعَاوِيَةَ الإِجابَةَ إلى بَيعَةِ يَزيدَ حِينَ دَعَا النّاسَ إلى بَيعَتِهِ، وَ أنَّهُ وَلِيُّ عَهْدِهِ بَعْدَهُ وَالفَراغَ مِن أمْرِهِمْ، فَكَتَبَ إلَى الوَليدِ: بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ، مِن يَزيدَ أميرِ المُؤمِنينَ إلَى الوَليدِ بنِ عُتبَةَ. أمّا بَعدُ، فَإِنَّ مُعاوِيَةَ كانَ عَبدا مِن عِبادِ اللّهِ، أكرَمَهُ اللّهُ وَاسْتَخْلَفَهُ وَخَوَّلَهُ وَمَكَّنَ لَهُ، فَعَاشَ بِقَدَرٍ وَ مَاتَ بِأَجَلٍ، فَرَحِمَهُ اللّهُ؛ فَقَدْ عَاشَ مَحْمُوداً وَمَاتَ بَرّا تَقِيّاً، وَالسَّلامُ. وَ كَتَبَ إلَيهِ فِي صَحِيفَةٍ كَأَنَّها اُذُنُ فَأرَةٍ: أمّا بَعدُ، فَخُذ حُسَيْنَاً وَ عَبدَ اللّهِ بنَ عُمَرَ وعَبدَ اللّهِ بنَ الزُّبَيرِ بِالبَيعَةِ أخذا شَدِيدَاً لَيستَ فِيهِ رُخْصَةٌ حَتَّى يُبَايِعُوا، وَالسَّلامُ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۸).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۰.</ref>
در کتاب [[تاریخ الطبری (کتاب)|تاریخ الطبری]] به نقل از [[ابو مخنف]] آمده است: هنگامی که [[یزید]] به [[حکومت]] رسید، برنامه مهمی جز [[بیعت گرفتن]] و آسوده خاطر شدن از سوی گروهی که در [[زمان]] [[معاویه]] از [[بیعت کردن]] با یزید و [[پذیرش ولایت]] عهدی او سر باز زدند، نداشت. بدین جهت، برای ولید، این [[نامه]] را نوشت: «به [[نام خداوند]] [[بخشنده]] [[مهربان]]. از یزید، [[امیر مؤمنان]]، به [[ولید بن عتبه]]. اما بعد، به [[راستی]] که معاویه بنده‌ای از [[بندگان خدا]] بود که [[خداوند]]، گرامی‌اش داشت و او را به [[خلافت]] رسانید و [هر چه نیاز داشت،] به او بخشید و امور را برایش هموار ساخت، و او با [[تقدیر الهی]] [[زندگی]] کرد و با [[قضای الهی]] در گذشت. خدای، او را [[رحمت]] کند! با خوش‌نامی زندگی کرد و با [[نیکی]] و [[پارسایی]] درگذشت. تمام». و در کاغذی دیگر که [کوچک و] به اندازه گوش موشی بود، نوشت: «از [[حسین]] و [[عبدالله بن عمر]] و [[عبدالله بن زبیر]]، [[بیعت]] بگیر و چنان بر آنان سخت بگیر که [[بیعت]] کنند. تمام»<ref>{{متن حدیث|لَمْ يَكُنْ لِيَزِيدَ هِمَّةٌ حِينَ وَلِيَ إلّا بَيعَةَ النَّفَرِ الَّذِينَ أبَوا عَلى مُعَاوِيَةَ الإِجابَةَ إلى بَيعَةِ يَزيدَ حِينَ دَعَا النّاسَ إلى بَيعَتِهِ، وَ أنَّهُ وَلِيُّ عَهْدِهِ بَعْدَهُ وَالفَراغَ مِن أمْرِهِمْ، فَكَتَبَ إلَى الوَليدِ: بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ، مِن يَزيدَ أميرِ المُؤمِنينَ إلَى الوَليدِ بنِ عُتبَةَ. أمّا بَعدُ، فَإِنَّ مُعاوِيَةَ كانَ عَبدا مِن عِبادِ اللّهِ، أكرَمَهُ اللّهُ وَاسْتَخْلَفَهُ وَخَوَّلَهُ وَمَكَّنَ لَهُ، فَعَاشَ بِقَدَرٍ وَ مَاتَ بِأَجَلٍ، فَرَحِمَهُ اللّهُ؛ فَقَدْ عَاشَ مَحْمُوداً وَمَاتَ بَرّا تَقِيّاً، وَالسَّلامُ. وَ كَتَبَ إلَيهِ فِي صَحِيفَةٍ كَأَنَّها اُذُنُ فَأرَةٍ: أمّا بَعدُ، فَخُذ حُسَيْنَاً وَ عَبدَ اللّهِ بنَ عُمَرَ وعَبدَ اللّهِ بنَ الزُّبَيرِ بِالبَيعَةِ أخذا شَدِيدَاً لَيستَ فِيهِ رُخْصَةٌ حَتَّى يُبَايِعُوا، وَالسَّلامُ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۸).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۰.</ref>


== [[رایزنی]] [[ولید]] با [[مروان]] در [[بیعت گرفتن]] از [[امام]] {{ع}} ==
== [[رایزنی]] ولید با [[مروان]] در [[بیعت گرفتن]] از [[امام]] {{ع}} ==
در کتاب [[تاریخ الطبری (کتاب)|تاریخ الطبری]] به نقل از [[ابو مخنف]] آمده است: چون خبر [[مرگ معاویه]] به [[ولید بن عتبه]] رسید، این امر برایش گران و سنگین آمد. پیکی را نزد مروان فرستاد و او را نزد خود فرا خواند... وقتی ولید، [[نامه]] [[یزید]] را برای مروان قرائت کرد، مروان [[استرجاع]] گفت و برای [[معاویه]] [[طلب رحمت]] کرد. ولید از وی [[مشورت]] خواست که چه کند. مروان گفت: به نظر من، به سرعت، آنان را فرا بخوان و آنان را به [[بیعت]] با یزید و [[گردن نهادن]] به [[فرامین]] او [[دعوت]] کن. اگر پذیرفتند، از آنان بپذیر و آنان را رها کن و اگر [[امتناع]] کردند، پیش از آنکه از مرگ معاویه مطلع گردند، آنان را گردن بزن؛ چراکه اگر آنان از مرگ معاویه مطلع شوند، هر کدام به سمتی می‌روند و [[پرچم]] [[مخالفت]] و جدایی بر می‌دارند و [[مردم]] را به سمت خود، فرا می‌خوانند<ref>{{متن حدیث|لَمّا أتاهُ [أيِ الوَليدَ بنَ عُتبَةَ] نَعيُ مُعاوِيَةَ فَظِعَ بِهِ وكَبُرَ عَلَيهِ، فَبَعَثَ إلى مَروانَ بنِ الحَكَمِ فَدَعاهُ إلَيهِ... فَلَمّا قَرَأَ عَلَيْهِ كِتابَ يَزِيدَ اسْتَرجَعَ وَ تَرَحَّمَ عَلَيْهِ، وَاسْتَشَارَهُ الوَليدُ فِي الأَمرِ وَ قَالَ: كَيْفَ تَرى أنْ نَصنَعَ؟ قالَ: فَإِنّي أرى أنْ تَبعَثَ السّاعَةَ إلى هؤُلاءِ النَّفَرِ فَتَدعُوَهُم إلَى البَيعَةِ وَالدُّخولِ فِي الطّاعَةِ، فَإِن فَعَلوا قَبِلتَ مِنْهُمْ وَ كَفَفْتَ عَنْهُمْ، وَ إنْ أبَوا قَدَّمتَهُم فَضَرَبتَ أعْنَاقَهُمْ قَبْلَ أنْ يَعلَمُوا بِمَوتِ مُعَاوِيَةَ؛ فَإِنَّهُمْ إنْ عَلِمُوا بِمَوتِ مُعاوِيَةَ وَثَبَ كُلُّ امرِئٍ مِنهُم فِي جَانِبٍ وَ أظْهَرَ الخِلافَ وَالمُنابَذَةَ وَ دَعَا إلى نَفْسِهِ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۸؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۱.</ref>
در کتاب [[تاریخ الطبری (کتاب)|تاریخ الطبری]] به نقل از [[ابو مخنف]] آمده است: چون خبر [[مرگ معاویه]] به [[ولید بن عتبه]] رسید، این امر برایش گران و سنگین آمد. پیکی را نزد مروان فرستاد و او را نزد خود فرا خواند... وقتی ولید، [[نامه]] [[یزید]] را برای مروان قرائت کرد، مروان [[استرجاع]] گفت و برای [[معاویه]] [[طلب رحمت]] کرد. ولید از وی [[مشورت]] خواست که چه کند. مروان گفت: به نظر من، به سرعت، آنان را فرا بخوان و آنان را به [[بیعت]] با یزید و [[گردن نهادن]] به [[فرامین]] او [[دعوت]] کن. اگر پذیرفتند، از آنان بپذیر و آنان را رها کن و اگر [[امتناع]] کردند، پیش از آنکه از مرگ معاویه مطلع گردند، آنان را گردن بزن؛ چراکه اگر آنان از مرگ معاویه مطلع شوند، هر کدام به سمتی می‌روند و [[پرچم]] [[مخالفت]] و جدایی بر می‌دارند و [[مردم]] را به سمت خود، فرا می‌خوانند<ref>{{متن حدیث|لَمّا أتاهُ [أيِ الوَليدَ بنَ عُتبَةَ] نَعيُ مُعاوِيَةَ فَظِعَ بِهِ وكَبُرَ عَلَيهِ، فَبَعَثَ إلى مَروانَ بنِ الحَكَمِ فَدَعاهُ إلَيهِ... فَلَمّا قَرَأَ عَلَيْهِ كِتابَ يَزِيدَ اسْتَرجَعَ وَ تَرَحَّمَ عَلَيْهِ، وَاسْتَشَارَهُ الوَليدُ فِي الأَمرِ وَ قَالَ: كَيْفَ تَرى أنْ نَصنَعَ؟ قالَ: فَإِنّي أرى أنْ تَبعَثَ السّاعَةَ إلى هؤُلاءِ النَّفَرِ فَتَدعُوَهُم إلَى البَيعَةِ وَالدُّخولِ فِي الطّاعَةِ، فَإِن فَعَلوا قَبِلتَ مِنْهُمْ وَ كَفَفْتَ عَنْهُمْ، وَ إنْ أبَوا قَدَّمتَهُم فَضَرَبتَ أعْنَاقَهُمْ قَبْلَ أنْ يَعلَمُوا بِمَوتِ مُعَاوِيَةَ؛ فَإِنَّهُمْ إنْ عَلِمُوا بِمَوتِ مُعاوِيَةَ وَثَبَ كُلُّ امرِئٍ مِنهُم فِي جَانِبٍ وَ أظْهَرَ الخِلافَ وَالمُنابَذَةَ وَ دَعَا إلى نَفْسِهِ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۸؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۱.</ref>


== فرا خوانده شدن [[امام]] {{ع}} از سوی [[ولید]] برای [[بیعت کردن]] ==
== فرا خوانده شدن [[امام]] {{ع}} از سوی ولید برای [[بیعت کردن]] ==
[[ابو مخنف]]، درباره فرا خوانده شدن امام حسین و [[عبدالله بن زبیر]] از سوی ولید نقل کرده: ولید، [[عبدالله بن عمرو بن عثمان]] را - که [[جوانی]] کم سن و سال بود - به سوی آن دو فرستاد تا آنان را [[دعوت]] کند. [[عبدالله]]، آن دو را دید که در [[مسجد]] نشسته‌اند. نزد آنان آمد - در زمانی که ولید، جلوس عمومی نداشت و در آن وقت، آن دو نیز نزد ولید نمی‌رفتند - و گفت: [[امیر]]، شما را دعوت کرده است. او را پاسخ گویید. آن دو به عبدالله گفتند: باز گرد. هم اینک می‌آییم. آن‌گاه [[عبدالله بن زبیر]] به [[حسین]] {{ع}} رو کرد و گفت: [[گمان]] می‌کنی چرا در این وقت که جلوس عمومی ندارد، ما را فرا خوانده است؟ حسین {{ع}} فرمود: «گمان می‌کنم [[طاغوت]] آنان ([[معاویه]]) از [[دنیا]] رفته و دنبال ما فرستاده تا از ما [[بیعت]] بگیرد، قبل از آنکه خبر، منتشر شود». عبدالله بن زبیر گفت: من نیز چیزی غیر از این، گمان نمی‌کنم<ref>{{متن حدیث|أرْسَلَ عَبدَ اللَّهِ بنَ عَمرِو بنِ عُثمانَ- وَ هُوَ إذْ ذَاكَ غُلَامٌ حَدَثٌ- إلَيهِما يَدْعُوهُمَا، فَوَجَدَهُمَا فِي المَسْجِدِ وَ هُمَا جَالِسانِ، فَأَتَاهُمَا فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنِ الوَليدُ يَجلِسُ فِيها لِلنّاسِ وَ لَا يَأتِيَانِهِ فِي مِثْلِها، فَقَالَ: أجِيبَا الأَمِيرَ يَدْعُوكُمَا ثُمَّ أقْبَلَ أحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ، فَقالَ عَبْدُ اللَّهِ بنُ الزُّبَيرِ لِلحُسَينِ {{ع}}: ظُنَّ فِيمَا تَراهُ بَعَثَ إلَينا في هذِهِ السّاعَةِ الَّتي لَم يَكُن يَجْلِسُ فِیهَا فَقَالَ حُسَيْنٌ {{ع}}: قَد ظَنَنْتُ أرى طاغِيَتَهُم قَد هَلَكَ، فَبَعَثَ إلَيْنَا لِيَأخُذَنَا بِالبَيعَةِ قَبلَ أنْ يَفْشُوَ فِي النَّاسِ الخَبَرُ. فَقالَ: وأنَا ما أظُنُّ غَيرَهُ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۳.</ref>
[[ابو مخنف]]، درباره فرا خوانده شدن امام حسین و [[عبدالله بن زبیر]] از سوی ولید نقل کرده: ولید، [[عبدالله بن عمرو بن عثمان]] را - که [[جوانی]] کم سن و سال بود - به سوی آن دو فرستاد تا آنان را [[دعوت]] کند. [[عبدالله]]، آن دو را دید که در [[مسجد]] نشسته‌اند. نزد آنان آمد - در زمانی که ولید، جلوس عمومی نداشت و در آن وقت، آن دو نیز نزد ولید نمی‌رفتند - و گفت: [[امیر]]، شما را دعوت کرده است. او را پاسخ گویید. آن دو به عبدالله گفتند: باز گرد. هم اینک می‌آییم. آن‌گاه [[عبدالله بن زبیر]] به [[حسین]] {{ع}} رو کرد و گفت: [[گمان]] می‌کنی چرا در این وقت که جلوس عمومی ندارد، ما را فرا خوانده است؟ حسین {{ع}} فرمود: «گمان می‌کنم [[طاغوت]] آنان ([[معاویه]]) از [[دنیا]] رفته و دنبال ما فرستاده تا از ما [[بیعت]] بگیرد، قبل از آنکه خبر، منتشر شود». عبدالله بن زبیر گفت: من نیز چیزی غیر از این، گمان نمی‌کنم<ref>{{متن حدیث|أرْسَلَ عَبدَ اللَّهِ بنَ عَمرِو بنِ عُثمانَ- وَ هُوَ إذْ ذَاكَ غُلَامٌ حَدَثٌ- إلَيهِما يَدْعُوهُمَا، فَوَجَدَهُمَا فِي المَسْجِدِ وَ هُمَا جَالِسانِ، فَأَتَاهُمَا فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنِ الوَليدُ يَجلِسُ فِيها لِلنّاسِ وَ لَا يَأتِيَانِهِ فِي مِثْلِها، فَقَالَ: أجِيبَا الأَمِيرَ يَدْعُوكُمَا ثُمَّ أقْبَلَ أحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ، فَقالَ عَبْدُ اللَّهِ بنُ الزُّبَيرِ لِلحُسَينِ {{ع}}: ظُنَّ فِيمَا تَراهُ بَعَثَ إلَينا في هذِهِ السّاعَةِ الَّتي لَم يَكُن يَجْلِسُ فِیهَا فَقَالَ حُسَيْنٌ {{ع}}: قَد ظَنَنْتُ أرى طاغِيَتَهُم قَد هَلَكَ، فَبَعَثَ إلَيْنَا لِيَأخُذَنَا بِالبَيعَةِ قَبلَ أنْ يَفْشُوَ فِي النَّاسِ الخَبَرُ. فَقالَ: وأنَا ما أظُنُّ غَيرَهُ}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۳.</ref>


== [[تدبیر امام]] {{ع}} پیش از رفتن به نزد ولید ==
== [[تدبیر امام]] {{ع}} پیش از رفتن به نزد ولید ==
از ابو مخنف نقل است: [پسر [[زبیر]] به حسین {{ع}}] گفت: شما چه می‌کنید؟ [حسین {{ع}}] فرمود: «هم اینک [[جوانان]] و هواداران خود را جمع می‌کنم و نزد ولید می‌روم. هنگامی که به [[خانه]] [[ولید]] رسیدم، [[جوانان]] را بیرون خانه نگه می‌دارم و خود، داخل می‌شوم». پسر [[زبیر]] گفت: از او بر تو می‌ترسم، آن‌گاه که وارد شوی. فرمود: «من بر او وارد نمی‌شوم، مگر این که بر [[امتناع]] از [[بیعت]]، [[قادر]] باشم». [[امام]] {{ع}} به پا خاست و [[دوستان]] و خویشاوندانش را جمع کرد و به سمت خانه ولید راه افتاد. وقتی به در خانه وی رسید، به یارانش فرمود: «من داخل می‌شوم. اگر شما را فرا خواندم، یا شنیدید که صدای ولید بلند شد، تمامتان داخل شوید، وگرنه از جای خود، حرکت نکنید تا من نزد شما بیایم»<ref>{{متن حدیث|قَالَ [ابنُ الزُّبَيرِ لِلحُسَينِ {{ع}}] فَما تُريدُ أن تَصْنَعَ؟ قالَ {{ع}}: أجْمَعُ فِتيَانِي السّاعَةَ ثُمَّ أمْشِي إلَيْهِ، فَإِذَا بَلَغْتُ البابَ احْتَبَسْتُهُم عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ. قَالَ: فَإِنّي أخَافُهُ عَلَيْكَ إذَا دَخَلْتَ، قالَ: لَا آتِيهِ إلّا وَ أنَا عَلَى الِامتِناعِ قادِرٌ فَقامَ فَجَمَعَ إلَيْهِ مَوَالِيَهُ وَ أهْلَ بَيْتِهِ، ثُمَّ أقْبَلَ يَمْشِي حَتَّى انْتَهَى إلى بَابِ الوَليدِ، وَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ: إنّي دَاخِلٌ، فَإِنْ دَعَوْتُكُم أوْ سَمِعْتُم صَوْتَهُ قَدْ عَلَا فَاقْتَحِمُوا عَلَيَّ بِأَجمَعِكُم، وَ إلّا فَلا تَبْرَحُوا حَتّى أخْرُجَ إلَيْكُم}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.
از ابو مخنف نقل است: [پسر [[زبیر]] به حسین {{ع}}] گفت: شما چه می‌کنید؟ [حسین {{ع}}] فرمود: «هم اینک [[جوانان]] و هواداران خود را جمع می‌کنم و نزد ولید می‌روم. هنگامی که به [[خانه]] ولید رسیدم، [[جوانان]] را بیرون خانه نگه می‌دارم و خود، داخل می‌شوم». پسر [[زبیر]] گفت: از او بر تو می‌ترسم، آن‌گاه که وارد شوی. فرمود: «من بر او وارد نمی‌شوم، مگر این که بر [[امتناع]] از [[بیعت]]، [[قادر]] باشم». [[امام]] {{ع}} به پا خاست و [[دوستان]] و خویشاوندانش را جمع کرد و به سمت خانه ولید راه افتاد. وقتی به در خانه وی رسید، به یارانش فرمود: «من داخل می‌شوم. اگر شما را فرا خواندم، یا شنیدید که صدای ولید بلند شد، تمامتان داخل شوید، وگرنه از جای خود، حرکت نکنید تا من نزد شما بیایم»<ref>{{متن حدیث|قَالَ [ابنُ الزُّبَيرِ لِلحُسَينِ {{ع}}] فَما تُريدُ أن تَصْنَعَ؟ قالَ {{ع}}: أجْمَعُ فِتيَانِي السّاعَةَ ثُمَّ أمْشِي إلَيْهِ، فَإِذَا بَلَغْتُ البابَ احْتَبَسْتُهُم عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ. قَالَ: فَإِنّي أخَافُهُ عَلَيْكَ إذَا دَخَلْتَ، قالَ: لَا آتِيهِ إلّا وَ أنَا عَلَى الِامتِناعِ قادِرٌ فَقامَ فَجَمَعَ إلَيْهِ مَوَالِيَهُ وَ أهْلَ بَيْتِهِ، ثُمَّ أقْبَلَ يَمْشِي حَتَّى انْتَهَى إلى بَابِ الوَليدِ، وَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ: إنّي دَاخِلٌ، فَإِنْ دَعَوْتُكُم أوْ سَمِعْتُم صَوْتَهُ قَدْ عَلَا فَاقْتَحِمُوا عَلَيَّ بِأَجمَعِكُم، وَ إلّا فَلا تَبْرَحُوا حَتّى أخْرُجَ إلَيْكُم}} (تاریخ الطبری، ج۵، ص۳۳۹؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۲۹).</ref>.


از [[ابو مخنف]] نقل شده است که: [[حسین]] {{ع}} برخاست و دوستانش را جمع کرد و به در [[خانه امیر]] آمد. اجازه ورود گرفت و به وی اجازه داده شد. او [[تنهایی]] وارد خانه شد و دوستانش را بر در خانه نشاند و فرمود: «اگر صدایی مشکوک شنیدید، وارد خانه شوید»<ref>{{متن حدیث|نَهَضَ حُسَيْنٌ {{ع}} فَأَخَذَ مَعَهُ مَوَالِيَهُ وَ جاءَ بابَ الأَمِيرِ، فَاسْتَأذَنَ فَاذِنَ لَهُ، فَدَخَلَ وَحْدَهُ، وَ أجْلَسَ مَوَالِيَهُ عَلَى البَابِ، وَ قَالَ: إن سَمِعْتُم أمْرَاً يُرِيبُكُم فَادْخُلُوا}} (البدایة والنهایة، ج۸، ص۱۴۷).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۴.</ref>
از [[ابو مخنف]] نقل شده است که: [[حسین]] {{ع}} برخاست و دوستانش را جمع کرد و به در [[خانه امیر]] آمد. اجازه ورود گرفت و به وی اجازه داده شد. او [[تنهایی]] وارد خانه شد و دوستانش را بر در خانه نشاند و فرمود: «اگر صدایی مشکوک شنیدید، وارد خانه شوید»<ref>{{متن حدیث|نَهَضَ حُسَيْنٌ {{ع}} فَأَخَذَ مَعَهُ مَوَالِيَهُ وَ جاءَ بابَ الأَمِيرِ، فَاسْتَأذَنَ فَاذِنَ لَهُ، فَدَخَلَ وَحْدَهُ، وَ أجْلَسَ مَوَالِيَهُ عَلَى البَابِ، وَ قَالَ: إن سَمِعْتُم أمْرَاً يُرِيبُكُم فَادْخُلُوا}} (البدایة والنهایة، ج۸، ص۱۴۷).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۴.</ref>


== رخدادهای میان امام {{ع}} و ولید برای [[بیعت گرفتن]] ==
== رخدادهای میان امام {{ع}} و ولید برای [[بیعت گرفتن]] ==
در کتاب [[الارشاد (کتاب)|الارشاد]] آمده است: حسین {{ع}} نزد ولید رفت و [[مروان بن حکم]] را آنجا دید. ولید، خبر [[مرگ معاویه]] را به حسین {{ع}} داد و ایشان [[استرجاع]] گفت. سپس [[نامه]] [[یزید]] را قرائت کرد و [[دستور]] یزید را برای [[بیعت گرفتن]] از ایشان، [[ابلاغ]] نمود. آن‌گاه [[حسین]] {{ع}} فرمود: «[[گمان]] نمی‌کنم که تو از [[بیعت]] پنهانی من، قانع شوی؛ بلکه مایلی آشکارا بیعت کنم تا [[مردم]] بدانند». [[ولید]] گفت: بله. آن‌گاه حسین {{ع}} فرمود: «پس تا فردا در این باره بیندیش». ولید گفت: با [[نام خدا]] باز گرد تا به همراه [[جمعیت]] مردم، نزد ما بیایی. [[مروان]] گفت: به [[خدا]] [[سوگند]]، اگر اینک حسین از تو جدا شود و بیعت نکند، دیگر چنین فرصتی به دست نخواهی آورد، مگر آنکه کشته‌ها بین شما زیاد شوند. اینک وی را [[حبس]] کن تا از نزد تو خارج نگردد، مگر این که بیعت کند یا گردنش را بزنی. حسین {{ع}} در این هنگام برخاست و فرمود: «تو - ای پسر [[زن]] کبودچشم - می‌خواهی مرا بکشی، یا او [می‌خواهد چنین کند]؟ به خدا، [[دروغ]] می‌گویی و [[گناه]] می‌کنی». پس بیرون آمد، در حالی که دوستانش او را [[همراهی]] می‌کردند تا به [[منزل]] رسید<ref>{{متن حدیث|فَصَارَ الْحُسَيْنُ {{ع}} إِلَى الْوَلِيدِ فَوَجَدَ عِنْدَهُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ فَنَعَى‏ الْوَلِيدُ إِلَيْهِ‏ مُعَاوِيَةَ فَاسْتَرْجَعَ الْحُسَيْنُ {{ع}} ثُمَّ قَرَأَ كِتَابَ يَزِيدَ وَ مَا أَمَرَهُ فِيهِ مِنْ أَخْذِ الْبَيْعَةِ مِنْهُ لَهُ‏فَقَالَ لَهُ الْحُسَيْنُ إِنِّي لَا أَرَاكَ تَقْنَعُ بِبَيْعَتِي لِيَزِيدَ سِرّاً حَتَّى أُبَايِعَهُ جَهْراً فَيَعْرِفَ النَّاسُ ذَلِكَ- فَقَالَ الْوَلِيدُ لَهُ أَجَلْ فَقَالَ الْحُسَيْنُ {{ع}} فَتُصْبِحُ وَ تَرَى رَأْيَكَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الْوَلِيدُ انْصَرِفْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ حَتَّى تَأْتِيَنَا مَعَ جَمَاعَةِ النَّاسِ. فَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ وَ اللَّهِ لَئِنْ فَارَقَكَ الْحُسَيْنُ السَّاعَةَ وَ لَمْ يُبَايِعْ لَا قَدَرْتَ مِنْهُ عَلَى مِثْلِهَا أَبَداً حَتَّى يَكْثُرَ الْقَتْلَى بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ احْبِسِ الرَّجُلَ فَلَا يَخْرُجُ مِنْ عِنْدِكَ حَتَّى يُبَايِعَ أَوْ تَضْرِبَ عُنُقَهُ فَوَثَبَ عِنْدَ ذَلِكَ الْحُسَيْنُ {{ع}} وَ قَالَ أَنْتَ يَا ابْنَ الزَّرْقَاءِ تَقْتُلُنِي أَوْ هُوَ كَذَبْتَ وَ اللَّهِ وَ أَثِمْتَ وَ خَرَجَ يَمْشِي وَ مَعَهُ‏ مَوَالِيهِ حَتَّى أَتَى مَنْزِلَهُ}} (الارشاد، ج۲، ص۳۳؛ روضة الواعظین، ص۱۸۹).</ref>.
در کتاب [[الارشاد (کتاب)|الارشاد]] آمده است: حسین {{ع}} نزد ولید رفت و [[مروان بن حکم]] را آنجا دید. ولید، خبر [[مرگ معاویه]] را به حسین {{ع}} داد و ایشان [[استرجاع]] گفت. سپس [[نامه]] [[یزید]] را قرائت کرد و [[دستور]] یزید را برای [[بیعت گرفتن]] از ایشان، [[ابلاغ]] نمود. آن‌گاه [[حسین]] {{ع}} فرمود: «[[گمان]] نمی‌کنم که تو از [[بیعت]] پنهانی من، قانع شوی؛ بلکه مایلی آشکارا بیعت کنم تا [[مردم]] بدانند». ولید گفت: بله. آن‌گاه حسین {{ع}} فرمود: «پس تا فردا در این باره بیندیش». ولید گفت: با [[نام خدا]] باز گرد تا به همراه [[جمعیت]] مردم، نزد ما بیایی. [[مروان]] گفت: به [[خدا]] [[سوگند]]، اگر اینک حسین از تو جدا شود و بیعت نکند، دیگر چنین فرصتی به دست نخواهی آورد، مگر آنکه کشته‌ها بین شما زیاد شوند. اینک وی را [[حبس]] کن تا از نزد تو خارج نگردد، مگر این که بیعت کند یا گردنش را بزنی. حسین {{ع}} در این هنگام برخاست و فرمود: «تو - ای پسر [[زن]] کبودچشم - می‌خواهی مرا بکشی، یا او [می‌خواهد چنین کند]؟ به خدا، [[دروغ]] می‌گویی و [[گناه]] می‌کنی». پس بیرون آمد، در حالی که دوستانش او را [[همراهی]] می‌کردند تا به [[منزل]] رسید<ref>{{متن حدیث|فَصَارَ الْحُسَيْنُ {{ع}} إِلَى الْوَلِيدِ فَوَجَدَ عِنْدَهُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ فَنَعَى‏ الْوَلِيدُ إِلَيْهِ‏ مُعَاوِيَةَ فَاسْتَرْجَعَ الْحُسَيْنُ {{ع}} ثُمَّ قَرَأَ كِتَابَ يَزِيدَ وَ مَا أَمَرَهُ فِيهِ مِنْ أَخْذِ الْبَيْعَةِ مِنْهُ لَهُ‏فَقَالَ لَهُ الْحُسَيْنُ إِنِّي لَا أَرَاكَ تَقْنَعُ بِبَيْعَتِي لِيَزِيدَ سِرّاً حَتَّى أُبَايِعَهُ جَهْراً فَيَعْرِفَ النَّاسُ ذَلِكَ- فَقَالَ الْوَلِيدُ لَهُ أَجَلْ فَقَالَ الْحُسَيْنُ {{ع}} فَتُصْبِحُ وَ تَرَى رَأْيَكَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الْوَلِيدُ انْصَرِفْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ حَتَّى تَأْتِيَنَا مَعَ جَمَاعَةِ النَّاسِ. فَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ وَ اللَّهِ لَئِنْ فَارَقَكَ الْحُسَيْنُ السَّاعَةَ وَ لَمْ يُبَايِعْ لَا قَدَرْتَ مِنْهُ عَلَى مِثْلِهَا أَبَداً حَتَّى يَكْثُرَ الْقَتْلَى بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ احْبِسِ الرَّجُلَ فَلَا يَخْرُجُ مِنْ عِنْدِكَ حَتَّى يُبَايِعَ أَوْ تَضْرِبَ عُنُقَهُ فَوَثَبَ عِنْدَ ذَلِكَ الْحُسَيْنُ {{ع}} وَ قَالَ أَنْتَ يَا ابْنَ الزَّرْقَاءِ تَقْتُلُنِي أَوْ هُوَ كَذَبْتَ وَ اللَّهِ وَ أَثِمْتَ وَ خَرَجَ يَمْشِي وَ مَعَهُ‏ مَوَالِيهِ حَتَّى أَتَى مَنْزِلَهُ}} (الارشاد، ج۲، ص۳۳؛ روضة الواعظین، ص۱۸۹).</ref>.


[[ابن شهرآشوب]] در کتاب [[المناقب (کتاب)|المناقب]] آورده است که: وقتی حسین {{ع}} بر [[ولید بن عتبه]] وارد شد و [[نامه]] را خواند، فرمود: «من با [[یزید]] [[بیعت]] نمی‌کنم». [[مروان]] گفت: با [[امیر مؤمنان]]، [[بیعت]] کن. [[حسین]] {{ع}} فرمود: «وای بر تو! بر [[مؤمنان]]، [[دروغ]] بستی. چه کسی او را [[امیر]] آنان کرد؟». مروان به پا خاست و [[شمشیر]] کشید و رو به [[ولید]] گفت: [[دستور]] بده پیش از آنکه از [[خانه]] بیرون رود، گردنش را بزنند و خونش بر عهده من! گفتگوها بالا گرفت. در این هنگام، نوزده تن از [[خاندان حسین]] {{ع}} در حالی که خنجر به دست داشتند، داخل خانه شدند و حسین {{ع}} با آنان از خانه بیرون رفت<ref>{{متن حدیث|فَلَمَّا دَخَلَ [الحُسَیْنُ {{ع}}] عَلَيْهِ [أي على الوليد بن عتبة] وَ قَرَأَ الْكِتَابَ قَالَ مَا كُنْتُ‏ أُبَايِعُ‏ لِيَزِيدَ فَقَالَ مَرْوَانُ بَايِعْ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ الْحُسَيْنُ كَذَبْتَ وَيْلَكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مَنْ أَمَّرَهُ عَلَيْهِمْ فَقَامَ مَرْوَانُ وَ جَرَّدَ سَيْفَهُ وَ قَالَ مُرْ سَيَّافَكَ أَنْ يَضْرِبَ عُنُقَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ مِنَ الدَّارِ وَ دَمُهُ فِي عُنُقِي وَ ارْتَفَعَتِ الصَّيْحَةُ فَهَجَمَ تِسْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ قَدِ انْتَضَوْا خَنَاجِرَهُمْ فَخَرَجَ الْحُسَيْنُ مَعَهُمْ}} (المناقب، ابن شهرآشوب، ج۴، ص۸۸).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۵.</ref>
[[ابن شهرآشوب]] در کتاب [[المناقب (کتاب)|المناقب]] آورده است که: وقتی حسین {{ع}} بر [[ولید بن عتبه]] وارد شد و [[نامه]] را خواند، فرمود: «من با [[یزید]] [[بیعت]] نمی‌کنم». [[مروان]] گفت: با [[امیر مؤمنان]]، [[بیعت]] کن. [[حسین]] {{ع}} فرمود: «وای بر تو! بر [[مؤمنان]]، [[دروغ]] بستی. چه کسی او را [[امیر]] آنان کرد؟». مروان به پا خاست و [[شمشیر]] کشید و رو به ولید گفت: [[دستور]] بده پیش از آنکه از [[خانه]] بیرون رود، گردنش را بزنند و خونش بر عهده من! گفتگوها بالا گرفت. در این هنگام، نوزده تن از [[خاندان حسین]] {{ع}} در حالی که خنجر به دست داشتند، داخل خانه شدند و حسین {{ع}} با آنان از خانه بیرون رفت<ref>{{متن حدیث|فَلَمَّا دَخَلَ [الحُسَیْنُ {{ع}}] عَلَيْهِ [أي على الوليد بن عتبة] وَ قَرَأَ الْكِتَابَ قَالَ مَا كُنْتُ‏ أُبَايِعُ‏ لِيَزِيدَ فَقَالَ مَرْوَانُ بَايِعْ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ الْحُسَيْنُ كَذَبْتَ وَيْلَكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مَنْ أَمَّرَهُ عَلَيْهِمْ فَقَامَ مَرْوَانُ وَ جَرَّدَ سَيْفَهُ وَ قَالَ مُرْ سَيَّافَكَ أَنْ يَضْرِبَ عُنُقَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ مِنَ الدَّارِ وَ دَمُهُ فِي عُنُقِي وَ ارْتَفَعَتِ الصَّيْحَةُ فَهَجَمَ تِسْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ قَدِ انْتَضَوْا خَنَاجِرَهُمْ فَخَرَجَ الْحُسَيْنُ مَعَهُمْ}} (المناقب، ابن شهرآشوب، ج۴، ص۸۸).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۲۸۵.</ref>


== بگومگوی مروان و ولید، پس از خروج [[امام]] {{ع}} ==
== بگومگوی مروان و ولید، پس از خروج [[امام]] {{ع}} ==
خط ۴۲: خط ۴۲:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:خودداری امام حسین از بیعت با یزید]]
[[رده:امام حسین]]
۱۳۳٬۸۲۱

ویرایش