یزید بن معاویه در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

یزید بن معاویه در تاریخ اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۱

۱۳٬۶۸۶ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۲٬۰۷۰

ویرایش

@@ خط ۲۷: / خط ۲۷: @@
 بنی‌‌امیه مانند یک صفحه سیاه در تاریخ ظاهر شدند، و یزید در آن صفحه سیاه نقطه‌ای شد که سیاهی‌اش تاریک‌تر و مصداق {{متن قرآن|ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ}}<ref>«تاریکی‌هایی است پشت بر پشت» سوره نور، آیه ۴۰.</ref> گشت. یزید [[جوان]] بدخوئی بود که شب و روزش را در می‌گساری و [[اشتغال]] به تار می‌گذراند و از مجلس [[زن‌ها]] و ندمایش بر نمی‌خاست مگر برای شکار، و هفته‌ها را در شکار بی‌اطلاع از جریان امور [[کشور]] سر می‌کرد.
 علاقه شدید یزید به [[شعر]] او را به می‌گساری و [[معاشرت]] با شعراء و ندماء راغب کرده بود و میل مفرط او به شکار او را از رسیدگی به امور [[ملک]] و [[سیاست]] باز می‌داشت. توجه او به [[تربیت]] یوزها و بوزینگان او را در عداد و همردیف صاحبان یوز و بوزینه قرار داد. یزید بوزینه‌ای داشت که آن را [[ابوقبیس]] می‌خواند، و [[لباس]] حریر به او می‌پوشاند و آن را به طلا و [[نقره]] [[زینت]] می‌نمود و در مجالس شراب حاضر می‌ساخت و در مسابقات اسب‌دوانی بر الاغی سوارش می‌کرد و تحریص می‌نمود تا مسابقه را از اسب‌ها ببرد. یزید حتی در [[مدینه]] پیغمبر نیز از می‌گساری، و [[گناه]] خودداری نمی‌کرد.<ref>[[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، [[حضرت سیدالشهداء امام حسین مصباح هدایت (کتاب)|حضرت سیدالشهداء امام حسین مصباح هدایت]] ص ۳۷.</ref>
+== [[شناخت]] یزید ==
+وی [[یزید بن معاویة بن ابی‌سفیان بن صخر بن حرب بن امیة بن شمس]]، ابوخالد [[اموی]] است. در سال ۲۶هجری به هنگام استانداری پدرش در [[سرزمین شام]] در [[خلافت عثمان]] به [[دنیا]] آمد. مادرش میسون دختر بَجدَل کلبی بود که [[معاویه]] پیش از خلافتش با او [[ازدواج]] کرد<ref>طبری، تاریخ الرسل والملوک، ج۵، ص۳۲۹؛ ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۸، ص۲۲۶.</ref>.
+میسون به دلیل این که نمی‌توانست [[زندگی]] در دِمَشق را [[تحمل]] کند، از معاویه جدا شد و در [[بادیه]] زندگی کرد. یزید نیز در بادیه و در سایه [[حمایت]] مادرش بزرگ شد، از این‌رو [[جوانی]] سخن پرداز و شاعر بود، تا آنجا که گفته‌اند: «[[شعر]] با [[پادشاه]] آغاز گردید و با پادشاه پایان یافت»<ref>ابن‌الطقطقا، الفخری... ، ص۱۱۳.</ref>. منظور از پادشاه امریء القیس و یزید بود. معاویه علاقه وافری داشت که یزید [[خلق]] و خویی... پیدا کند تا میان او و [[مردم]] پیوند [[استواری]] برقرار شود.
+از این‌رو وقتی معاویه به [[خلافت]] رسید، برای یزید [[برنامه‌ریزی]] کرد و [[تصمیم]] گرفت برخی کارهای بزرگ را به وی بسپارد، و او را برای کار و تحصیلِ جدیّت، ورزیده سازد، و به [[مسلمانان]] بشناساند و برای [[منصب]] خلافتی که بعدها عهده‌دار خواهد شد، آماده کند. پس او را به [[جنگ]] [[روم]] فرستاد و [[فرماندهی سپاه]] احتیاطی [[فتح]] قُسْطَنطَنیّه را در سال ۴۹ / ۶۶۹، به او سپرد. همچنین او را [[امیرالحاج]] کرد و هنگامی که تصمیم گرفت خلافت را به او بسپارد، او را واداشت تا زندگی جدّی و دوراندیشانه‌ای پیش گیرد و او را به [[نرم‌خویی]] و ترک [[خوش‌گذرانی]] و [[غرق]] در [[نعمت]] بودن توصیه کرد تا خود را برای منصبی که در انتظارش بود، [[تربیت]] کند<ref>ابن‌کثیر، البدایة والنهایه، ج۸، ص۲۲۸.</ref> و سیاستی را که می‌بایست در [[کشورداری]] و اداره آن، همچنین در [[برخورد با مردم]] [[اجرا]] نماید، برای او ترسیم کرد<ref>معاویه به فرزندش وصیت کرد و گفت «برای تو همه چیز را فراهم کردم: برای تو دشمنان را مطیع، عرب‌ها را خاضع و گروه‌ها را یک‌پارچه کردم. من از وجود چهار نفر قریشی به امنیتی که برای تو برقرار است، بیمناکم: حسین بن علی {{ع}}؛ عبدالله بن عمر؛ عبدالله بن زبیر و عبدالرحمان بن ابی‌بکر. اما عبدالله بن عمر، در اثر عبادت از پای در آمده است و اگر کسی غیر از خودش باقی نماند، با تو بیعت خواهد کرد؛ اما حسین بن علی {{ع}}، مردم عراق او را دعوت نمی‌کنند مگر این که بر تو بشورد. اگر بر تو شورید و بر او پیروز شدی، از او درگذر؛ زیراخویشاوندی نزدیک دارد و حقی بزرگ. اما پسر ابی‌بکر، به یارانش نگاه می‌کند. اگر ایشان کاری کردند، او هممشابه آن را انجام می‌دهد. همتش مصروف زنان و لهو و لعب می‌شود. اما کسی که مانند شیر، آماده حمله به توست و چونان روباه با تو نیرنگ می‌کند و اگر فرصتی بیابد، حمله می‌کند، ابن زبیر است. اگر چنین کرد و به او دست یافتی، قطعه قطعه‌اش کن».</ref>.
+[[روایت]] شده است زمانی که [[معاویه]] به حال [[احتضار]] افتاد، از [[ضحاک بن قیس]] و [[مسلم بن عقبه مری]] خواست که یزید را از وصیتش [[آگاه]] کنند. در آن [[وصیت]] چنین آمده بود: «در [[مردم]] [[حجاز]] بنگر! ایشان اصل و [[نسب]] تو هستند. هرکدام نزد تو آمد، او را گرامی بدار و از غایب‌های آنان [[دستگیری]] کن. به مردم [[عراق]] بنگر! اگر از تو خواستند که هر [[روز]] کارگزاری را عوض کنی، چنان کن، برکناری یک [[کارگزار]] در نزد من [[دوست]] داشتنی‌تر از آن است که صدهزار [[شمشیر]] در برابر تو از نیام برآید. به مردم [[شام]] بنگر! آنان ملتزمان رکاب و رازداران تواند. اگر با دشمنت در چیزی [[شریک]] شدند، بر آنان [[غلبه]] کن، و سپس مردم شام را به سرزمین‌شان برگردان؛ زیرا شامی‌ها اگر در [[سرزمین]] دیگری باشند، [[خوی]] و [[اخلاق]] آنان را می‌گیرند.
+من درباره سه نفر از [[قریش]] بر تو بیمناکم: [[حسین بن علی]] {{ع}}، [[عبدالله بن عمر]] و [[عبدالله بن زبیر]]، عبدالله بن عمر مردی است که [[دین]] او را از پای درآورده است. چیزی از تو نخواهد خواست، و حسین بن علی {{ع}} مرد کم خطری است. امیدوارم [[خداوند]] تو را از او کفایت کند و او را به وسیله کسانی که پدرش را کشتند و برادرش را واگذاشتند، از سر راه تو بردارد. او [[خویشاوندی]] نزدیک و حقی بزرگ و نزدیکی به محمد {{صل}} دارد، [[گمان]] می‌کنم عراقی‌ها، او را به [[قیام]] وادار کنند. اگر بر او [[پیروز]] شدی، از او درگذر! اگر من، [[همنشین]] او بودم، چنین می‌کردم؛ اما [[ابن زبیر]] همانند اسب (اسبی که در حال یورتمه رفتن است) و سوسمار است. اگر او را دیدی، میخ‌کوبش کن، مگر این که از تو [[صلح]] بخواهد، پس از او بپذیر و تا می‌توانی جلوی [[خون‌ریزی]] قومت را بگیر»!<ref>طبری، تاریخ الرسل والملوک، ج۵، ص۳۲۲ - ۳۲۳؛ احتمال جعل این وصیت‌نامه یا دست‌کم تحریف آن هست؛ شاهد آن توضیحاتی است که در ارتباط با امام حسین {{ع}} آمده و آشکار است که برای تبرئه بنی‌امیه ساخته شده است (ج).</ref>.
+یزید وقتی به [[حکومت]] رسید، تلاش کرد محتوای [[وصیت]] پدرش را [[اجرا]] کند و آن سندی درباره شیوه [[حکمرانی]]، [[سیاست]] مداری، اداره کردن و [[رفتار]] با [[مردم]] محسوب می‌شود.
+هنگامی که [[معاویه]] مُرد، مردم برای [[خلافت]]، با یزید [[بیعت]] کردند. در این بین، تنها دو نفر از مردم [[حجاز]]، یعنی حسین بن علی {{ع}} و عبدالله بن زبیر از بیعت خودداری کردند و به [[مکه]] [[پناه]] بردند<ref>در خصوص گرفتن بیعت برای یزید از مردم مدینه ر. ک: خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، ج۱، ص۲۲۲ - ۲۲۴.</ref>.
+به این ترتیب خلافتِ [[حکومتی]] وسیع، [[ثروتمند]] و [[سیاسی]] به یزید سپرده شد که هیچ تلاشی برای ساختن آن نکرده بود. وی بدون این که به طور کلی از [[خوش‌گذرانی]] دست بردارد، به حکمرانی روی آورد و [[یقین]] داشت که [[کارها]] طبق خواسته او پیش خواهد رفت. بر این [[باور]] بود که [[وظیفه]] همه [[مردم]] است که از او [[اطاعت]] کنند و هر کس [[عصیان]] کند، با [[شمشیر]] او روبه‌رو خواهد شد.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش]] و [[رسول جعفریان|جعفریان]]، [[دولت امویان (کتاب)|دولت امویان]] ص ۶۱.</ref>.
+== مقدمه ==
+[[یزید بن معاویة بن ابی سفیان]]- که مادرش مَیسون، دختر بَجدَل کلبی بود - در سال ۲۵ یا ۲۶ [[هجری]]، متولّد شد و در [[سال ۶۴ هجری]]، به [[هلاکت]] رسید. وی که مُجرم اصلی در فاجعه خونبار [[کربلا]] بود، تنها سه سال پس از این فاجعه، در ۳۸ سالگی با ننگ‌آمیزترینِ [[مرگ‌ها]]، از [[دنیا]] رفت و با مرگش، [[حکومت]] ننگین [[خاندان]] [[ابوسفیان]] نیز پایان یافت. گزارش‌ها، درباره علّت [[مرگ ناگهانی]] یزید، مختلف‌اند؛ اما مورّخان، اتّفاق نظر دارند که [[افراط]] در مِی گُساری و بَدمستی، موجب هلاکت او گردید. برخی گفته‌اند: وی هنگام رقص و در حال بدمستی به [[زمین]] خورد و مغزش متلاشی گردید. برخی، گاز گرفته شدن توسط میمونش را که با وی [[بازی]] می‌کرد، و برخی، کثرت می‌گساری و قی کردنِ پیاپی آن را عامل هلاکت او ذکر کرده‌اند. همچنین گزارش شده که صورت او پس از [[مرگ]]، همچون قیر، سیاه شد و با ظاهری چون باطنش، به [[عالم آخرت]] منتقل گردید. گفتنی است که [[عبّاسیان]]، در سال‌های نخست حکومتشان، قبرهای یزید، [[معاویه]] و [[عبد الملک بن مروان]] را نبش کردند و استخوان‌های باقی مانده آنان را [[آتش]] زدند.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۷۴۶.</ref>
+== [[جنایات حکومت یزید]] ==
+به گفته [[تاریخ‌نگاران]]: [[یزید]] طی دوران حکومتش که بیش از سه سال و نیم به طول نینجامید، سه [[جنایت]] هولناک و تکان‌دهنده که [[تاریخ]]، نظیر آنها را سراغ نداشت مرتکب شد به گونه‌ای که نه تنها برای همیشه چهره تاریخ [[امویان]] بلکه تاریخ [[جهان اسلام]] را نیز، سیاه نمود، از جمله:
+# یزید با به [[شهادت]] رساندن فرزند دلبند [[نبی اکرم]] [[حضرت ابا عبدالله الحسین]] {{ع}} و اعضای [[خاندان]] و [[یاران]] باوفای آن [[حضرت]] در [[سال ۶۱ هجری]] و به [[اسارت]] درآوردن [[زنان]] و [[کودکان]] آن بزرگوار و گردش دادن آنان در برابر دیدگان انبوه [[جمعیت]] از شهری به [[شهر]] دیگر، کمال بی‌حرمتی را نسبت به [[اهل بیت]] وی روا داشت، در صورتی که آنان [[دودمان رسول اکرم]] {{صل}} به شمار آمده و میلیون‌ها [[مسلمان]] به آنان [[ارج]] و [[احترام]] می‌نهادند و وجود آنها یادآور [[شخصیت]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[حق]] و خیر و [[برکات]] [[اسلام]]، تلقی می‌شد.
+# یزید پس از [[حادثه عاشورا]] [[اقدام]] به [[هتک حرمت]] [[مدینه]] رسول خدا نمود و ساکنان آن دیار را از دم تیغ گذراند و [[آبرو]] و نوامیس [[مردم]] را برای دژخیمان [[شام]] [[مباح]] اعلام کرد؛ زیرا [[مردم مدینه]] به شهادت رساندن [[امام حسین]] {{ع}} را جنایتی بزرگ شمرده و یزید را بر این کار شدیدا مورد [[اعتراض]] قرار دادند.
+# او [[مکه]] را به محاصره درآورد و [[کعبه]] را ویران ساخت و هزاران [[انسان]] بی‌گناه را در حرمی که [[خداوند]] آنها را محترم شمرده و [[امنیّت]] و مصونیّت بخشیده بود، به [[قتل]] رساند.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۵ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۵]] ص۱۴۴.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۳۵: / خط ۵۸: @@
 # [[پرونده: IM010553.jpg|22px]] [[سید امیر حسینی|حسینی، سید امیر]]، [[بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری (کتاب)|'''بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری''']]
 # [[پرونده:IM010624.jpg|22px]] [[لطف‌الله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطف‌الله]]، [[حضرت سیدالشهداء امام حسین مصباح هدایت (کتاب)|حضرت سیدالشهداء امام حسین مصباح هدایت]]
+# [[پرونده:13681353.jpg|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|'''گزیده دانشنامه امام حسین''']]
+# [[پرونده:151919.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۵ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۵''']]
 {{پایان منابع}}