عصر امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

عصر امام علی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۲

۲۲٬۳۳۸ بایت اضافه‌شده ، ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۵۶۷

ویرایش

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 }}
-'''دوران [[زندگی]] [[امام علی]] {{ع}}''' به پنج دوره تقسیم می‌‌شود: ۱. از ولادت تا [[بعثت]]؛ در این دوران ولادت در درون [[کعبه]] و [[تربیت]] در دامان [[پیامبر اکرم]] {{صل}} قرار دارد؛ ۲. از بعثت تا [[هجرت رسول خدا]] {{صل}}؛ در این دوران نیز عناوینی همچون اول [[مسلمان]] بودن امام علی {{ع}}، داستان [[یوم الدار]] و [[لیلة المبیت]] مورد بحث قرار می‌گیرد؛ ۳. از [[هجرت]] تا [[رحلت رسول خدا]]؛ در این دوران [[عقد اخوت]] میان [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} برقرار شد، آن حضرت در بیشتر جنگ‌های آن [[زمان]] شرکت داشت، با [[حضرت زهرا]] {{س}} [[ازدواج]] کردند و در [[غدیر خم]] به عنوان [[خلیفه]] بعد از [[پیامبر]] معرفی شدند؛ ۴. از [[رحلت رسول اکرم]] {{صل}} تا [[خلافت]]؛ تشکیل شورای [[سقیفه بنی ساعده]] و کنار زدن امیرالمؤمنین {{ع}} از خلافت مهمترین واقعه این دوران است؛ ۵. از خلافت تا [[شهادت]]؛ در زمان خلافت آن حضرت سه [[جنگ جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] بر آن حضرت تحمیل شد و در آخر آن حضرت به دست یکی از [[خوارج]] به شهادت رسیدند.
+'''عصر زندگی[[امام علی]] {{ع}}''' به پنج دوره تقسیم می‌‌شود: ۱. از ولادت تا [[بعثت]]؛ در این دوران ولادت در درون [[کعبه]] و [[تربیت]] در دامان [[پیامبر اکرم]] {{صل}} قرار دارد؛ ۲. از بعثت تا [[هجرت رسول خدا]] {{صل}}؛ در این دوران نیز عناوینی همچون اول [[مسلمان]] بودن امام علی {{ع}}، داستان [[یوم الدار]] و [[لیلة المبیت]] مورد بحث قرار می‌گیرد؛ ۳. از [[هجرت]] تا [[رحلت رسول خدا]]؛ در این دوران [[عقد اخوت]] میان [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} برقرار شد، آن حضرت در بیشتر جنگ‌های آن [[زمان]] شرکت داشت، با [[حضرت زهرا]] {{س}} [[ازدواج]] کردند و در [[غدیر خم]] به عنوان [[خلیفه]] بعد از [[پیامبر]] معرفی شدند؛ ۴. از [[رحلت رسول اکرم]] {{صل}} تا [[خلافت]]؛ تشکیل شورای [[سقیفه بنی ساعده]] و کنار زدن امیرالمؤمنین {{ع}} از خلافت مهمترین واقعه این دوران است؛ ۵. از خلافت تا [[شهادت]]؛ در زمان خلافت آن حضرت سه [[جنگ جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] بر آن حضرت تحمیل شد و در آخر آن حضرت به دست یکی از [[خوارج]] به شهادت رسیدند.
 == مقدمه ==
+دوران زندگی امام علی{{ع}} به پنج دوره تقسیم می‌‌شود: از ولادت تا [[بعثت]]؛ از بعثت تا [[هجرت رسول خدا]]{{صل}}؛ از [[هجرت]] تا [[رحلت رسول خدا]]، از [[رحلت رسول اکرم]]{{صل}} تا [[خلافت]] و از خلافت تا [[شهادت]].
+[[علی بن ابی طالب]]{{ع}}، [[روز جمعه]] ۱۳ [[رجب]] سال ۳۰ [[عام الفیل]] (۱۰ سال پیش از بعثت)، مطابق با سال ۵۹۹ یا ۶۰۰ میلادی، در [[مکّه]] و درون [[کعبه]] به [[دنیا]] آمد<ref>الارشاد، ج۱، ص۵؛ روضة الواعظین، ج۱، ص۷۶.</ref>، پدرش [[ابوطالب]] و مادرش [[فاطمه بنت اسد]] بود<ref>ر.ک: کافی، ج۱، ص۴۵۲ و الارشاد، ج۱، ص۶ و برای بررسی اقوال در سال ولادت امیرالمؤمنین{{ع}}، باز پژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ص۱۸۴؛ مصنفات شیخ مفید، ج ۱۱ ص۵.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]]، [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص۹۴؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶.</ref>
+== در عصر پیامبر اکرم{{صل}} ==
+=== دوران کودکی ===
+دوران کودکی [[امام]] با قطحی در شبه [[جزیره عربستان]] همزمان شد، به گونه‌ای که [[زندگی]] بر [[ابوطالب]] سخت می‌گذشت. زمانی که [[قریش]] در [[سختی]] [[معیشت]] بودند روزی [[رسول خدا]]{{صل}} به عباس عموی خود که وضعیت [[مالی]] خوبی داشت فرمود: برادرت ابوطالب عائله زیادی دارد، برای کم کردن فشار و سختی زندگی هر یک از ما [[فرزندی]] از [[فرزندان]] او را تحت کفالت خود قرار دهیم. ابوطالب با پیشنهاد آنان موافقت کرد و [[رسول خدا]]{{صل}} علی{{ع}} و عباس، جعفر را با خود به [[خانه]] بردند و علی{{ع}} تا [[زمان]] [[بعثت]] رسول خدا{{صل}} در خانه آن حضرت بود<ref>ر.ک: تاریخ طبری، ج۲، ص۵۸ و سیره ابن هاشم، ج۱، ص۱۶۲ و شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۱۳، ص۲۰۰؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۱۸، ص۲۰۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]]؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶؛ [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱.</ref>
+=== از [[بعثت]] تا [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} ===
+نزدیکی امام علی{{ع}} به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} موجب آن شد که پس از بعثت [[حضرت محمد]]{{صل}} به [[مقام رسالت]] و [[نبوّت]]، علی{{ع}} نخستین مردی باشد که به آن حضرت [[ایمان]] آورد<ref>الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۵۷-۵۹؛ نهج البلاغة، ص۳۰۰-۳۰۱؛ مروج الذهب، ج۲، ص۲۷۸.</ref>.
+[[پیامبر]]{{صل}} در سال سوم [[رسالت]] خود و زمانی که امام علی{{ع}} سیزده ساله بود، به [[دستور خداوند]]: {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> دعوتش را برای [[نزدیکان]] علنی کرد و علی{{ع}} در مهمانی خانوادگی که [[رسول اکرم]]{{صل}} ترتیب داده بود اولین نفری بود که دعوت حضرت را قبول کرد و لذا پیامبر ایشان را به عنوان وصی خود معرفی نمود<ref>الأمالی، طوسی، ۵۸۲-۵۸۳؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۳۰۱-۳۰۲؛ الهدایة الکبری، ص۴۷؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۴۸۶؛ تاریخ الطبری، ج۲، ص۳۱۹-۳۲۱؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۶۲-۶۳.</ref> همچنین [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در شب [[هجرت]] پیامبر به [[مدینه]] جانفاشانی نموده و در بستر پیامبر خوابیدند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۹۵؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶؛ [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱.</ref>.
+=== از [[هجرت]] تا [[رحلت پیامبر خاتم]] ===
+بعد از [[هجرت پیامبر اکرم]]{{صل}} به [[مدینه]]، آن حضرت، [[علی]]{{ع}} را جایگزین خود در مکه کرده بود تا امانت‌های [[مردم]] را به آنان برگرداند و بدهی‌های [[مردمان]] را نیز از آنان بازستاند و آنگاه به همراه تنی چند از جمله مادرش، [[فاطمه بنت اسد]]، [[فاطمه زهرا]]{{س}} به پیامبر بپیوندد.
+چند ماهی از حضور [[مهاجران]] [[مسلمان]] در [[مدینه]] نگذشته بود که [[پیامبر]]{{صل}}، برای تحکیم ارتباط آنان با [[مسلمانان]] یثربی ([[انصار]]) میان ایشان [[عهد]] [[اخوت]] و [[برادری]] برقرار کرد و علی{{ع}} را با شخص خودشان برادر نموده بود<ref>سبل الهدی و الرشاد، ج۳، ص۳۶۳-۳۶۴؛ عیون الأثر، ج۱، ص۲۳۰؛ وفاء الوفاء، ج۱، ص۲۰۷-۲۰۸.</ref>. در مدینه نیز همین کار تکرار شد<ref>فضائل الصحابة، ج۲، ص۶۳۸، ۶۶۶؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۶۱؛ ینابیع المودة، ج۱، ص۱۷۷-۱۸۱.</ref>
+[[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در سال اول، دوم یا سوم [[هجرت]] با [[دختر پیامبر]] ازدواج کرد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} ازدواج دختر گرامی خود، [[فاطمه زهرا]]{{س}} را امری از جانب [[خداوند]] قلمداد می‌کرد. از این‌رو در جواب برخی کسان که قبل از [[امام]] از [[فاطمه]]{{س}} خواستگاری کرده بودند، به این امر اشاره کرده بود.
+امام علی{{ع}} در همه [[غزوات]]<ref>عزوه به جنگ‌هایی می‌گویند که پیامبر در آنها حضور داشت.</ref> مانند [[جنگ بدر]]، [[جنگ احد]]، جنگ خندق]] و ... (جز [[غزوه تبوک]]) و [[سرایا]]<ref>سریه به جنگ‌هایی گفته‌ می‌شود که پیامبر در آن حضور نداشت و فرماندهی سپاه را به دیگری می‌سپرد.</ref> شرکت داشت و در [[جنگ]] نقش مهمی ایفا می‌کرد. بسیاری از سران [[مشرکان]] به دست او کشته شدند<ref>[[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۹۵.</ref>
+==== [[غدیر خم]] ====
+[[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[سال دهم هجرت]] تصمیم گرفت [[حج]] به‌جا آورد و [[مناسک]] و [[آداب]] [[حج]] را به [[مردم]] بیاموزد. پس از [[مناسک حج]] و هنگام بازگشت در محلی به نام [[غدیرخم]]، در نزدیکی جُحفه، به [[امر الهی]] بازایستاد و فرود آمد: «ای [[پیامبر]] آنچه از پروردگارت بر تو نازل شده است به مردم برسان. اگر چنین نکنی امر [[رسالت]] را ادا نکرده‌ای. [[خدا]] را از مردم [[حفظ]] می‌کند؛ که خدا مردم [[کافر]] را [[هدایت]] نمی‌کند»<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.</ref>. [[دستور الهی]] مبنی بر [[نصب امام علی]]{{ع}} و جانشینانش به [[خلافت]] و [[رهبری]] [[مردمان]] بود. این واقعه در واپسین سال عمر گرامی [[رسول خدا]] اتفاق افتاد<ref>ر.ک: مسند احمد، ج ۱ صفحات ۸۴، ۱۱۸، ۱۱۹ و ۱۵۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۵۵-۱۵۶؛ [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ص۹۵؛ [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱.</ref>
+=== علی{{ع}} از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}} تا [[خلافت]] ===
+پس از [[رحلت پیامبر اسلام]]{{صل}} مهم‌ترین رویداد، تشکیل شورای [[سقیفه بنی ساعده]] بود. در این [[شورا]]، [[ابوبکر]] را به عنوان نخستین [[خلیفه]] [[مسلمانان]] برگزیدند و [[فرمان]] و وصیت پیامبر{{صل}} درباره [[خلافت علی]]{{ع}} را کنار نهادند. [[پیامبر]]{{صل}} بارها از این موضوع سخن گفته و در روایاتی همچون [[یوم الانذار]]، [[غدیر]] و [[منزلت]]، از خلافت علی{{ع}} یاد کرده بود<ref>ر.ک: اعیان الشیعة، ج ۱ ص۴۲۱- ۳۲۴.</ref>. هر چند [[امام علی]]{{ع}} خلافت را از آن خویش می‌دانست، برای [[مصلحت]] مسلمانان و [[آیین]] نوپای [[اسلام]]، علیه [[غاصبان خلافت]] [[قیام]] نکرد و بیست و پنج سال از خلافت بر کنار ماند<ref>نهج البلاغه‌، خ ۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۹۵.</ref>
+پس از [[ماجرای سقیفه]]، [[امام]] از مسند خلافت و [[حق]] مسلم خویش به مدت ۲۵ سال کنار گذاشته شد و در اولین گام، ابوبکر بر مسند خلافت نشست. ابوبکر پیش از مرگش عمر را به [[جانشینی]] برگزید. عمر نیز پس از ده سال و شش ماه به‌دست شخصی به‌نام ابولؤلؤ به [[قتل]] رسید. او پیش از [[مرگ]] شورایی متشکل از شش نفر (شامل امام علی{{ع}}، عثمان، [[طلحه]]، [[زبیر]]، [[عبدالرحمن بن عوف]] و [[سعد بن ابی‌وقاص]]) تشکیل داد و [[نصب]] خلیفه بعدی را به این شورا واگذار کرد. پس از عمر، [[عثمان بن عفان]] به خلافت رسید<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۵۵-۱۵۶.</ref>.
+در این دوره نسبتا طولانی علی{{ع}} هر چند [[قدرت]] و [[حکومت]] نداشت، اما این هرگز به معنای [[انزوا]] و [[گوشه‌گیری]] از [[جامعه اسلامی]] نبود بلکه در این دوران خدمات بسیار ارزنده‌ای را به [[امت اسلامی]] ارائه کرد. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به خاطر نرسیدن به [[حکومت]] و [[قدرت]] [[دست]] از [[یاری]] [[اسلام]] و [[مسلمانان]] برنداشت. برخی از فعالیت‌های فرهنگی و [[اجتماعی]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در عصر خلفا، به صورت خلاصه عبارت است از: [[دفاع]] از حریم [[عقاید]] در [[اصول اسلام]] در برابر تهاجمات [[علمی]] [[یهود]] و [[نصارا]] و پاسخگویی به سؤالات و دفع شبهات آنان؛ [[هدایت]] و [[راهنمایی]] [[دستگاه خلافت]] در مسائل دشوار؛ انجام خدمات اجتماعی مانند: [[انفاق]] به [[فقرا]] و [[یتیمان]] و...<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]]؛ [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱.</ref>.
+=== علی{{ع}} از [[خلافت]] تا [[شهادت]] ===
+{{همچنین|خلافت امام علی|حکومت امام علی|بیعت با امام علی}}
+پس از کشته شدن خلیفۀ سوم، مردمِ به [[خانه علی]]{{ع}} هجوم آورده و از او خواستند [[خلافت ظاهری]] و [[حکومت]] را بر عهده بگیرد. آن حضرت هر چند ابتدا استنکاف کرده و [[دعوت]] آنان را نپذیرفت اما در نهایت با اصرار [[مردم]] و تمام شدن حجت، خلافت را قبول کرده و شصت و نه ماه حکومت کرد<ref>ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]]؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۹۷؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶.</ref>.
+حضرت از همان روزهای اول [[خلافت]] به اجرای دامن‌گیر [[عدالت]] [[دست]] زد، اما طولی نکشید که نغمه‌های مخالف و ناموزون بالا گرفت و آنان که به [[ویژه‌خواری]] و [[تبعیض]] ناروا در [[تقسیم بیت‌المال]] و مناصب [[حکومتی]] عادت کرده بودند سر به [[مخالفت]] و [[نافرمانی]] برداشتند. سیاست حکومتی [[امام علی]]{{ع}} بر [[سیره]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و عدالت [[اسلامی]] [[استوار]] بود. آنان که در [[عهد]] خلفای پیشین از امتیازهای [[مالی]] و [[اجتماعی]] ناروایی برخوردار شده بودند، چنین سیاستی را برنمی‌تابیدند و از این رو، راه مخالفت و معاندت در پیش گرفتند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]] ۹۶ و ۹۷.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]].</ref>
+[[دنیاطلبان]] و [[کینه‌توزان]]، خون عثمان را بهانه قرار دادند و بر ضدّ [[حکومت علوی]] [[آشوب]] به راه انداختند، [[پیمان]] شکستند و به [[نزاع]] پرداختند<ref>ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸.</ref>. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در دوره کوتاه [[حکومت]] خود که با درخواست [[مردم]] تشکیل شده بود با سه جنگ داخلی ([[جنگ جمل]]، [[جنگ صفین]], [[جنگ نهروان]]) روبه‌رو گردید که طولانی‌ترین آنها [[جنگ]] با [[شورشیان]] [[سرزمین شام]] به سرکردگی معاویه بود<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۱]]؛ [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]]، ص۳۹۲-۴۲۱؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۹۸؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۹۷؛ [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶.</ref>.
+پس از جنگ نهروان، امام{{ع}} [[کوفیان]] را به [[جهاد]] با معاویه ترغیب کرد. آنها به بهانه‌های واهی از [[تمکین]] سرباز زدند. از طرفی مردان [[شام]] در [[فرمان‌برداری]] از معاویه یک‌دل بودند. سال‌های ۳۹ و ۴۰ هجری برای امام سال‌هایی تلخ بود. معاویه گروه‌هایی را برای دست‌اندازی و ترساندن [[مردم]] به [[عراق]] می‌فرستاد. آنان به [[ستم]] و [[قتل]] و [[غارت]] [[مردمان]] می‌پرداختند و در [[کوفه]] کسی به ندای امام پاسخ نمی‌داد. امام{{ع}} در فرازهای زیادی به نکوهش کوفیان در [[سستی]] و [[فرار از جنگ]] پرداخته است<ref>ر.ک: نهج البلاغه، خطبه‌های ۲۵، ۲۷، ۳۰، ۶۹ و حکمت ۲۵۳.</ref>. کار به جایی رسیده بود که سپاهیان معاویه به راحتی در [[شهرها]] حاضر می‌شدند و به نوامیس مردم هتک حرمت می‌کردند. علی{{ع}} از دست مردم [[خون]] [[دل]] می‌خورد و [[شکایت]] به [[خدا]] می‌برد و گاه اگر کسی از [[اهل]] راز را می‌دید با او به درد دل می‌نشست، چنان‌که با [[کمیل]] درد دل می‌کند<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۵۷۱-۵۸۶.</ref>.
+== منابع ==
+{{منابع}}
+# [[پرونده: 1100515.jpg|22px]] [[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[امام علی بن ابی‌طالب (مقاله)|مقاله «امام علی بن ابی‌طالب»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']]
+# [[پرونده:1368914.jpg|22px]] [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ ج۱ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]
+# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]
+# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]
+# [[پرونده:13681049.jpg|22px]] [[سید حسین دین‌پرور|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]
+# [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]
+{{پایان منابع}}
 == پانویس ==