جنگ صفین در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

* [[جنگ صفین]] یک از جنگ‌های [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است که میان ایشان و [[معاویه]] در منطقۀ [[صفّین]] واقع شد. [[معاویه]] از زمان [[خلیفه دوم]] [[والی]] [[شام]] بود که در زمان [[عثمان]] هم ادامه یافت و ۲۰ سال تسلّط بر آن مناطق داشت. وقتی [[امام علی]]{{ع}} به [[خلافت]] رسید، نااهلان را از کار کنار گذاشت. [[معاویه]] هم یکی از آنان بود، اما او [[فرمان امام]] را نپذیرفت و [[دشمنی]] دیرینه‌اش، او را به [[مخالفت با امام]] و کارشکنی در [[کارها]] و ایجاد [[آشوب]] در مناطق مختلف و [[شبیخون]] به قلمرو [[حکومت امام]] واداشت. او که خود [[طمع]] در [[خلافت]] داشت، زیر بار [[خلافت امام]] نرفت، دیگران را نیز تحریک کرد و [[خونخواهی]] [[عثمان]] را بهانه قرار داد و مکاتبات متعددی بین او و [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} انجام گرفت. [[امام]] در نامه‌ای برای او نوشت: «کسانی که با خلفای گذشته [[بیعت]] کردند با من نیز [[بیعت]] کردند، [[طلحه]] و [[زبیر]] نقض [[بیعت]] کردند و اگر تو هم در آنچه [[مسلمانان]] داخل شده‌اند وارد نشوی، با تو خواهم جنگید؛ در پایان بیان داشت که تو جزو [[طلقا]] هستی و [[شایسته]] [[خلافت]] نیستی»<ref>{{متن حدیث|إِنَّهُ بَایَعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایَعُوا أَبَا بَکْرٍ وَ عُمَرَ وَ عُثْمَانَ عَلَی مَا بَایَعُوهُمْ عَلَیْهِ، فَلَمْ یَکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یَخْتَارَ وَ لَا لِلْغَائِبِ أَنْ یَرُدَّ؛ وَ إِنَّمَا الشُّورَی لِلْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَی رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً کَانَ ذَلِکَ لِلَّهِ رِضًا، فَإِنْ خَرَجَ عَنْ أَمْرِهِمْ خَارِجٌ بِطَعْنٍ أَوْ بِدْعَةٍ رَدُّوهُ إِلَی مَا خَرَجَ مِنْهُ، فَإِنْ أَبَی قَاتَلُوهُ عَلَی اتِّبَاعِهِ غَیْرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ وَ وَلَّاهُ اللَّهُ مَا تَوَلَّی؛ وَ لَعَمْرِی یَا مُعَاوِیَةُ لَئِنْ نَظَرْتَ بِعَقْلِکَ دُونَ هَوَاکَ لَتَجِدَنِّی أَبْرَأَ النَّاسِ مِنْ دَمِ عُثْمَانَ، وَ لَتَعْلَمَنَّ أَنِّی کُنْتُ فِی عُزْلَةٍ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَتَجَنَّی، فَتَجَنَّ مَا بَدَا لَکَ، وَ السَّلَام}}؛ نهج البلاغه، نامه ۶.</ref>. [[امام]] پیوسته او را [[نصیحت]] می‌کرد و هشدار می‌داد اما او گستاخی کرده و [[تهمت]] می‌زد و [[تهدید]] به [[جنگ]] می‌کرد. [[امام]] پس از اتمام حجت‌های بسیار راهی جز [[جنگ]] با این فتنه‌جوی [[یاغی]] و [[باغی]] برایش باقی نماند<ref>ر.ک: محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۱۸۶ و فرهنگ‌نامه دینی، ص۷۷؛ دانشنامۀ امام علی، ج ۹، ص ۱۹۵؛ دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۲۵۶-۲۵۷.</ref>.

* [[معاویه]] که [[احساس]] خطر کرد به پیشنهاد [[عمرو عاص]]، [[نیرنگ]] "[[قرآن]] بر نیزه‌کردن" را به کار بست و عده‌ای ساده [[لوح]] در [[سپاه امام]]، [[فریب]] خوردند و دست از [[جنگ]] کشیدند. تعدادشان به ۲۰ هزار نفر می‌رسید و در رأس آنان [[اشعث بن قیس]] بود که [[فتنه‌انگیزی]] می‌کرد. میان [[سپاه امام]] [[اختلاف]] ایجاد شد و قُرّاء گفتند: "او ما را به [[قرآن]] می‌خواند و باید بپذیریم." [[امام]]{{ع}} فرمود: "این [[حیله]] است"، اما آنان نپذیرفتند. [[امام]]{{ع}} به [[مالک اشتر]] [[پیام]] داد که برگردد. او نزدیک خیمة [[معاویه]] بود با [[تأسف]] فراوان برگشت و کار به [[حکمیّت]] و [[مصالحه]] کشیده شد، حکمیّتی که بر آن [[حضرت]] [[تحمیل]] شد<ref>ر. ک: موسوعة الإمام علی بن ابی طالب، ج ۵؛ دانشنامۀ امام علی، ج ۹؛ بحار الأنوار، ج ۳۲ ص ۳۶۵ و ۴۴۷؛ شرح ابن ابی الحدید، ج ۸، امام علی بن ابی طالب عقّاد، ج ۴؛ مروج الذهب، ج ۲ ص ۳۷۴، تاریخ طبری و کامل ابن اثیر، حوادث سال ۳۷.</ref>.<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۲۶۰؛ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۱۸۶.</ref>

* جنگ صفین، تلفات بسیار داشت و ۲۵ هزار نفر از سربازان [[امام]] و ۴۵ هزار نفر از [[شامیان]] کشته شدند<ref>ر.ک: مروج الذهب، ج ۲، ص ۳۹۴؛ محمدی ری‌شهری، محمد، گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین، ص ۳۸۲.</ref>.

* جنگ صفین از آغاز تا پایانش ۱۸ ماه طول کشید و غیر از تلفات جانی، پیدایش گروه [[خوارج]] پس از ماجرای [[حکمیّت]]، که به نام "[[مارقین]]" شناخته می‌شوند و آشفته‌تر شدن قلمرو [[حکومت]] [[علی]]{{ع}} به خاطر تجاوزات مکرّر نیروهای وابسته به [[معاویه]] به [[حریم]] آن و ایجاد [[رعب]] و [[ناامنی]] و [[غارت]] و [[نقض پیمان]] [[صلح]] از سوی او، از پیامدهای این [[جنگ]] بود<ref>ر.ک: محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۱۸۶ و فرهنگ‌نامه دینی، ص۷۷.</ref>.