خمس در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

*"خمس" در اصطلاح مالیاتی است که به [[غنیمت]] تعلق می‌گیرد و صاحبان آن طبق این [[آیه]]، [[خدا]]، [[رسول]]، [[ذی قربی]]، [[یتیمان]]، [[مساکین]] و درراه ‌ماندگان‌اند. در مورد مصداق "[[غنیمت]]" میان [[مفسران]] و [[مذاهب اسلامی]] [[اختلاف]] است؛ برخی [[غنیمت]] را هر آنچه به [[قهر]] از [[کفار]] به دست می‌آید، [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۷.</ref>. دیگران، آن را اعم از هر فایده‌ای می‌دانند که به [[انسان]] می‌رسد، از [[جنگ]] یا [[تجارت]] یا عمل و...<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۸۹.</ref>.

*در مورد [[ذی قربی]] دو نظر وجود دارد: برخی تنها [[بنی‌هاشم]] را [[ذی قربی]] می‌دانند و بعضی [[بنی‌هاشم]] و [[بنی عبدالمطلب]] را<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۷.</ref>؛ امّا اینکه سهم "[[خدا]]" چگونه صرف می‌شود، قول [[اجماعی]] این است که [[اسم خدا]] در [[آیه]] برای [[تبرک]] ذکر شده و سهم [[خداوند]] همان سهم [[پیامبر]]{{صل}} است.

* از برخی [[نقل]] شده است که سهم [[خدا]] صرف [[کعبه]] می‌شود<ref>وهبة بن مصطفی زحیلی، التفسیر المنیر، ج۱۰، ص۷.</ref>. اینکه بعد از [[حیات پیامبر]]{{صل}} سهم او چه می‌شود، بین [[فقها]] [[اختلاف]] است؛ مالک می‌گوید: [[امر]] آن با [[امام]] است که در آنچه مهم داند، [[متن حدیث| مُتَقَرِّباً إِلَى اَللَّهِ ]] صرف گردد؛ [[شافعی]] [[معتقد]] است: سهم [[رسول خدا]]{{صل}} صرف [[مصالح مسلمین]] مانند تهیه و [[تدارک]] مقدمات [[جهاد]] و غیر آن می‌شود. [[ابوحنیفه]] [[معتقد]] است: سهم [[حضرت رسول]]{{صل}}  و [[ذی قربی]]  حذف می‌گردد. بنا بر نظر [[امامیه]]، [[خمس]] به شش قسمت تقسیم می‌شود؛ سه بخش برای [[پیامبر]]{{صل}} در زمان [[حیات]] و بعد از او به [[امام]] [[معصوم]] [[جانشین]] او تعلق می‌گیرد و مراد از [[ذی قربی]]  همین است و سه بخش دیگر برای کسانی است که در [[آیه]] بعد از [[ذی قربی]]  نام برده شده‌اند<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۱۸۲.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۲۶۲-۲۶۳.</ref>.