←آل داوود در دانشنامه معاصر قرآن کریم
| خط ۸: | خط ۸: | ||
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[آل داوود (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[آل داوود (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
==مقدمه== | |||
*در [[قرآن]]، یک بار [[آل داوود]] آمده است: {{متن قرآن|یَعْمَلُونَ لَهُ مَا یَشَاءُ مِنْ مَحَارِیبَ وَتَمَاثِیلَ وَجِفَانٍ کَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِیَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُکْرًا وَقَلِیلٌ مِنْ عِبَادِیَ الشَّکُورُ}}<ref>«هر چه میخواست از محرابها و تندیسها و کاسههای بزرگ حوضمانند و دیگهای استوار (جابهجا ناشدنی) برای او میساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | |||
==مقصود از [[آل داوود]]== | |||
*[[مفسّران]] [[صحابی]] و [[تابعی]]، درباره این که [[آل داوود]] چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکردهاند؛ ولی نظر به [[اختلاف]] [[اهل]] لغت در معنای [[آل]] و [[سیاق]] برخی از [[آیات]] و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای [[آل داوود]] برشمردهاند: | |||
#بنا به [[نقلی]]، [[داوود]]{{ع}} [[نماز]] را بر [[خانواده]]، [[فرزندان]] و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در [[محراب]] [[عبادت]] به [[نماز]] میایستاد<ref>ابنکثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.</ref>. براساس این [[نقل]]، منظور از [[آل داوود]] میتواند [[خانواده]]، [[فرزندان]] و [[همسران]] وی باشد. | |||
#از [[کلام]] [[زمخشری]] که مخاطب {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[داوود]] و اهلش دانسته<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.</ref>، استفاده میشود که خود [[داوود]] نیز مشمول [[آل داوود]] بوده است. [[آلوسی]] نیز همین نظر را از بعضی [[نقل]] کرده<ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>. | |||
#برخی، [[آل داوود]] را فقط [[فرزندان]] [[داوود]] دانستهاند<ref>روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> و به [[نقل]] [[ابن اثیر]] نوزده نفر بودند<ref>الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.</ref> که شاید از [[عهد عتیق]] متأثّر باشد که برای [[داوود]]، نوزده پسر شمرده است<ref>کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.</ref>. | |||
#بُرسُوی با استناد به [[سیاق آیات]] مربوط به [[سلیمان]] {{ع}} و [[یادآوری]] نعمتهای بزرگ و متنوّع [[خداوند]] به وی، [[آل داوود]] را [[سلیمان بن داوود]] و علّت جمع آمدن {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[سلیمان]] دانسته است <ref>روحالبیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>؛ ولی [[علامه طباطبایی]]، با همین [[استدلال]]، در کنار [[سلیمان]]، سایر [[آل داوود]] را نیز مخاطب [[آیه]] میداند<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.</ref>. | |||
#قول دیگر، آن دسته از [[امّت]] [[داوود]] را که [[شکرگزار]] [[خداوند]] بودند، [[آل داوود]] میداند<ref>روحالبیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>. بر اساس روایتی در قصصالانبیا از [[راوندی]]، [[امام صادق]]{{ع}} فقط به تعداد [[آل داوود]] اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با [[داوود]] میگوید: [[آل داوود]] هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] بودند که هیچگاه [[محراب]] [[عبادت]] از آنها خالی نبود<ref>قصصالانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | |||
==[[شکرگزاری]] [[آل داوود]]== | |||
*کلمه "[[شکر]]" در [[آیه]] {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُکْرًا}} میتواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌله، حال، مفعول مطلق و مفعولبه باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به [[آل داوود]] امر شده تا عمل و عبادتهای خود را برای [[شکرگزاری]] [[خداوند]] انجام دهند<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.</ref>. [[مجاهد]] نیز در [[تفسیر آیه]] گفته است: به [[آل داوود]] گفتیم: برای [[شکر]] نعمتهایی که [[خداوند]] به شما داده، او را [[اطاعت]] کنید<ref>مجمعالبیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>. بنا به [[نقلی]] از [[ابنمسعود]]، [[آل داوود]] پس از این [[دستور]]، به [[نماز]] مشغول شدند و در شبانهروز، ساعتی نبود، مگر آنکه یکی از آنها به نوبت در [[محراب]] به [[نماز]] میایستاد<ref>روحالمعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>. [[روایت]] [[امام صادق]] نیز همینمعنا را [[تأیید]] میکند<ref>قصص.الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref> در دو فرض بعدی، به[[آل داوود]] بهطورمستقیم [[دستور]] [[شکرگزاری]] داده شده است. [[کلام]] [[زهری]] در [[تفسیر آیه]] که به [[آل داوود]] گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است<ref> قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>. | |||
[[قرطبی]]، با استناد به روایتی که میگوید: [[سلیمان]] نان جو میخورد و برای خانوادهاش از آرد زِبر، نان تهیه میکرد و آردهای نرم و سفید را به [[فقیران]] میداد و میگفت: میترسم اگر [[سیر]] باشم، گرسنگان را فراموش کنم، [[معتقد]] است: این [[عمل]] [[سلیمان]]، [[شکر]] [[خداوند]] است که اندکی از آفریدگان به آن [[اقدام]] میکنند<ref>قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>. | |||
* [[طبرسی]] نیز خطاب [[خداوند]] به [[آل داوود]] را فضیلتی برای آنها دانسته، میگوید: این نوع خطاب در [[آیه]]، اشاره دارد که [[خویشاوندی]] با [[پیامبران]]، در [[نزدیکی به خداوند]] و برخورداری از [[رضایت]] او تأثیر دارد<ref>مجمعالبیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>. | |||
* [[مفسّران]]، علّت [[فرمان خداوند]] به [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] را اعطای نعمتهای [[بزرگی]] دانستهاند که [[خداوند]] پیش از آن یاد کرده است<ref>التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمعالبیان، ج۸، ص۶۰۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | |||
==[[ذریه]] [[داوود]]== | |||
* [[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.</ref> پس از ذکر نام شمار فراوانی از [[پیامبران]] از جمله [[داوود]]، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر میدهد که آنها [[برگزیده]] و به [[راه]] راست [[هدایت]] شدهاند. برخی، [[برگزیدگی]] در این [[آیه]] را به [[نبوّت]] [[تفسیر]] کردهاند<ref>کشفالاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.</ref>. | |||
*[[ راغب]] میگوید: [[برگزیدن]] [[بنده]] از جانب [[خدا]]، به معنای اختصاص دادن او به [[فیض الهی]] و سرازیر شدن [[نعمت]] به سوی او است که این، ویژه [[پیامبران]] و بعضی از [[صدّیقان]] و شهیدانی است که به آنها نزدیکند<ref>مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».</ref>. | |||
* [[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ}}<ref>«آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گماردهایم که بدان کفر نمیورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.</ref> نیز خبر میدهد که به آنها کتاب، [[حکم]] و [[نبوت]] داده است. {{متن قرآن| الْكِتَابَ}} در این [[آیه]]، به کتابهای [[پیامبران]] گذشته<ref>جامعالبیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمعالبیان، ج ۴، ص ۵۱۳.</ref> یا به [[علم]] کثیر<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> و {{متن قرآن|الْحُكْمَ}} نیز به [[فهم]]<ref>قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.</ref> یا [[فهم]] کتاب و [[شناخت]] [[احکام]] آن، [[خِرد]] <ref>جامعالبیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref>، [[داوری]] میان [[مردم]]<ref>مجمعالبیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> یا [[حکمت]]<ref>روحالبیان، ج ۳، ص ۶۲.</ref> [[تفسیر]] شده است. | |||
*[[علامه طباطبایی]]، به قرینه آمدن [[حکم]] در کنار کتاب، آن را به معنای [[داوری]] دانسته است. در [[روایات]] متعدّدی از [[اهلبیت]]{{عم}} از [[داوری]] [[آل داوود]] یاد شده است. براساس این [[روایات امام حسین]]، [[حضرت سجاد]] و [[امام صادق]]{{عم}} میگویند: ما مانند [[آل داوود]]، [[قضاوت]] میکنیم<ref>بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.</ref>. | |||
* [[امام صادق]] در روایتی خبر میدهد: هنگامی که [[امام مهدی]] [[ظهور]] کند، میان [[مردم]] مانند [[آل داوود]] [[داوری]] خواهد کرد<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.</ref>. در چگونگی [[داوری]] [[آل داوود]] [[روایت]] شده که از [[مردم]] [[گواه]] نمیخواستند<ref>الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.</ref>. در احادیثی، از [[حکمت]] [[آل داوود]] نیز یاد شده است. [[امام صادق]]{{ع}} نیز از [[پدر]] بزگوارش [[نقل]] میکند که در [[حکمت]] [[آل داوود]] آمده: ای [[پسر آدم]] که به [[خداوند]]، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعدهاش [[امیدوار]] باشی. چگونه است که [[قبر]] و [[تنهایی]] آن را یاد نمیکنی؟<ref> الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | |||
==آل داوود در دانشنامه معاصر قرآن کریم== | ==آل داوود در دانشنامه معاصر قرآن کریم== | ||