←معنا و مفهوم سوم حکمت
| خط ۲۴۲: | خط ۲۴۲: | ||
اعطای [[فضل]] و [[رحمت]] [[خدای تعالی]] باید [[شادمانی]] و [[فرح]] آورد (نه این که [[حسادت]] را برانگیزد): {{متن قرآن|قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ}}<ref>«بگو: به بخشش خداوند و به بخشایش وی- آری، به آن- باید شاد گردند، این از آنچه فراهم میآورند بهتر است» سوره یونس، آیه ۵۸.</ref>. | اعطای [[فضل]] و [[رحمت]] [[خدای تعالی]] باید [[شادمانی]] و [[فرح]] آورد (نه این که [[حسادت]] را برانگیزد): {{متن قرآن|قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ}}<ref>«بگو: به بخشش خداوند و به بخشایش وی- آری، به آن- باید شاد گردند، این از آنچه فراهم میآورند بهتر است» سوره یونس، آیه ۵۸.</ref>. | ||
در [[روایت]] [[حمران بن اعین]] و [[ابی جعفر أحول]] از [[ابی عبدالله]]، [[امام صادق]]{{ع}}، میخوانیم که در [[تفسیر]] قوله تعالی: {{متن قرآن|فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ}}، آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|النُّبُوَّةُ}}، و در تفسیر قوله تعالی: {{متن قرآن|و الحکمة}}، هم آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|الْفَهْمَ وَ الْقَضَاءَ}}<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۴۹۱، ح۳۰۳؛ برهان، ص۲۳۲.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۶۶۰.</ref> | در [[روایت]] [[حمران بن اعین]] و [[ابی جعفر أحول]] از [[ابی عبدالله]]، [[امام صادق]]{{ع}}، میخوانیم که در [[تفسیر]] قوله تعالی: {{متن قرآن|فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ}}، آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|النُّبُوَّةُ}}، و در تفسیر قوله تعالی: {{متن قرآن|و الحکمة}}، هم آن بزرگوار فرمود: {{متن حدیث|الْفَهْمَ وَ الْقَضَاءَ}}<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۴۹۱، ح۳۰۳؛ برهان، ص۲۳۲.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۶۶۰.</ref> | ||
===معنا و مفهوم چهارم حکمت=== | |||
یکی از معانی و مفاهیم حکمت، [[معرفت]] به مراتب [[افعال]] در [[حسن و قبح]]، و در [[فساد]] و [[صلاح]] است که طریق حصول و دستیابی به آن، [[قرآن کریم]] است. بنابراین، قرآن کریم یکی از معانی و مفاهیم حکمت است: {{متن قرآن|ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ}}؛ یعنی به وسیله [[قرآن]] به [[راه]] پروردگارت [[دعوت]] کن؛ راه [[پروردگار]]، همان [[دینی]] است که مورد رضای او است و [[دعوت به دین]] مورد رضای او، به وسیله قرآن حاصل میشود، و این قرآن به [[پیامبر]]{{صل}} [[وحی]] شده تا [[مردم]] را به وسیله آن، [[انذار]] کند، و البته، این قرآن، آن کسی را که راستتر و ثابتقدمتر باشد، [[هدایت]] میکند: {{متن قرآن|وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ}}<ref>«و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم» سوره انعام، آیه ۱۹.</ref>، و {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ}}<ref>«بیگمان این قرآن به آیین اس[[تورات]]ر رهنمون میگردد و به مؤمنانی که کارهای شایسته انجام میدهند مژده میدهد که پاداشی بزرگ دارند» سوره اسراء، آیه ۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۶۶۱.</ref> | |||
===معنا و مفهوم پنجم حکمت=== | |||
یکی از معانی و مفاهیم حکمت، [[معرفت]] به [[معارف قرآن]] که مشتمل بر مناهی است، میباشد. این مناهی نزد [[پروردگار]]، کریه بوده و عمل به آنها، [[سیئه]] محسوب میشود: {{متن قرآن|ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ}}. | |||
در [[آیات]] قبل از [[آیه]] فوق (آیات ۳۱ تا ۳۷ [[سوره اسراء]] به جز یک آیه) که بیان مناهی [[الهی]] است، و بعد از آنها، در آیه ۳۸ که به سیئهبودن آن مناهی و به کراهتشان نزد پروردگار تصریح دارد، دلالت بر این معنا و مفهوم هست، و {{متن قرآن|ذَلِكَ}} در آیه مورد [[تدبّر]]، اشاره به آن مناهی است: {{متن قرآن|وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا * وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا * وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا * وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا * وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا * وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا * وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا * كُلُّ ذَلِكَ كَانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهًا * ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتُلْقَى فِي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا}}<ref>«و فرزندانتان را از ترس ناداری مکشید، ما به آنان و شما روزی میدهیم؛ بیگمان کشتن آنان گناهی بزرگ است * و نزدیک زنا نشوید که کاری زشت و راهی بد است * و آن کس را که خداوند (کشتن وی را) حرام کرده است جز به حقّ مکشید و آنکه به ستم کشته شود برای وارث او حقّی نهادهایم پس نباید در کشتن (به قصاص) گزافکاری کند زیرا (از سوی شرع) یاری شده است * و به مال یتیم نزدیک نشوید مگر به گونهای که (برای یتیم) نیکوتر است تا او به برنایی خود برسد و به پیمان وفا کنید که از پیمان خواهند پرسید * و چون پیمانه میکنید تمام بپیمایید و با ترازوی درست وزن کنید؛ این بهتر و نیکفرجامتر است * و آنچه تو را بدان دانشی نیست، پی مگیر که از گوش و چشم و دل، هر یک، خواهند پرسید * و بر زمین، خرامان گام برمدار که هرگز نه زمین را میتوانی شکافت و نه به بلندای کوهها میتوانی رسید * زشتی همه اینها نزد پروردگارت ناپسند است * این (بخشی) از آن حکمت است که پروردگارت به تو وحی کرده است و با خداوند خدایی دیگر مگمار که نکوهیده و رانده در دوزخ افتی» سوره اسراء، آیه ۳۱-۳۹.</ref>.<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۶۶۱.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||