وحی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">

==مقدمه==

*[[وحی]] برای هر موجودی مناسب با همو تحقق می‌پذیرد و برای [[انسان]]، عبارت است از سخن گفتن [[خداوند]] با [[پیامبران]] خویش<ref>{{متن قرآن| إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِن بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا }}؛ سوره نساء، آیه ۱۶۳.</ref>. مسئله مهم درباره [[وحی]] آن است که چگونه [[پیامبران]]- که همانند همنوعان خویش، انسان‌اند- می‌توانند با [[آفریدگار]] خویش چنین ارتباطی برقرار سازند. بسیاری از [[مردم]]، امکان تماس مخلوق با [[خالق]] را بسیار شگفت و ناممکن می‌انگارند<ref>{{متن قرآن| أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِّنْهُمْ أَنْ أَنذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُواْ أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِندَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُّبِينٌ }}؛ سوره یونس، آیه ۲.</ref>. راه یافتن به [[حقیقت وحی]] تنها در پرتو آنچه [[پیامبران]] گفته‌اند، میسر است. با این حال، برای [[ایمان آوردن]] به دستاورد آسمانی [[پیامبران]]، بازشناختن [[حقیقت وحی]] ضروری نیست. [[شرط ایمان]] به [[وحی]]، تدین است و برای [[باور]] کردن آنچه [[پیامبران]] به عنوان [[وحی]] بازگفته‌اند، تنها روا دانستن آن و ممکن شمردن صحت ادعای [[پیامبران]] کافی است. از [[کلام]] [[پیامبران]] برمی‌آید که [[وحی]]، گشوده شدن پنجره‌ای به سوی [[عالم غیب]] و رسیدن به معانی آسمانی و [[الهی]] است. [[اختیار]] [[وحی]] به دست [[خداوند]] است؛ چونان که گاه بی آنکه [[پیامبران]] [[انتظار]] بکشند، درمی‌رسد<ref>{{متن قرآن|وَمَا كُنتَ تَرْجُو أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلاَّ رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَافِرِينَ}}؛ سوره قصص، آیه ۸۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 453.</ref>.

*[[وحی]] عبارت از نبوغ و [[کشف]] و [[شهود]] و [[تجربه دینی]] نیست. نبوغ، [[توانایی]] فوق‌العاده ذهن است که از گذر آن، [[انسان]] بی آنکه [[نیازمند]] طی مراحل [[علمی]] متعارف باشد، به [[درک]] حقایقی [[توفیق]] می‌یابد؛ اما نوع حقایق حاصل از نبوغ، برای [[عقل]] انسانی دستیافتنی است. [[وحی]] چنین نیست و بر اثر پدیدار گشتن چشم اندازی نو به [[فهم]] [[انسان]] می‌رسد. افرادِ دارای نبوغ، از [[حس]] [[نیرومندی]] برخوردارند و آنچه را دیگران به [[سختی]] درمی‌یابند، به سرعت می‌یابند؛ اما [[پیامبران]] افزون بر این [[حس]] نیرومند، [[توانایی]] دیگری نیز دارند که از طریق آن به حقایقی می‌رسند که دیگر [[مردمان]] نتوانند رسید<ref>نبوت/ ۷۵.</ref>. [[کشف]] و [[شهود]]، بیش‌تر بر اثر ریاضت [[نفس]] به دست می‌آید؛ بدین گونه که هرگاه [[انسان]] توجه خویش را از [[جهان]] بیرون بردارد و به درون پردازد و [[نفس]] خویش را به [[سختی]] و ریاضت اندازد، حقایقی را می‌یابد که دیگران از آنها بی نصیب‌اند. در این حال، [[انسان]] چیزی از برون خویش برنمی‌گیرد؛ بلکه از درون مدد می‌گیرد. در پدیده [[وحی]]، [[پیامبران]] تنها گیرنده پیام‌اند و با کسی روبه‌رویند که با آنان سخن می‌گوید و حقایقی را از برون بدانان می‌آموزد<ref>{{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى}}؛ سوره نجم، آیه ۴ و ۵.</ref>. این موجب می‌گردد که [[وحی]] با معانی برساخته ذهن بشری نیامیزد و [[خلوص]] خویش را محفوظ دارد. [[قرآن کریم]]، ۲۹۰ بار هنگام سخن گفتن با [[پیامبر]] {{صل}} از تعبیر "قل" به معنای "بگو" استفاده کرده است. شاید یکی از [[دلایل]] کاربرد این تعبیر آن است که [[پیامبر]] {{صل}} تنها مبلغ [[وحی]] است بی کم و کاست و اضافه. هر چند [[پیامبر اسلام]] {{صل}} از [[سهو]] و نسیان [[معصوم]] بود، اما چون [[وحی]] بر او نازل می‌گشت بی‌درنگ آن را به [[مؤمنین]] می‌رساند. [[خداوند]] نظر به [[احتیاط]] شگفت [[پیامبر]] {{صل}} در [[ابلاغ]] [[وحی الهی]]، بدو [[اطمینان]] می‌دهد و می‌فرماید: "... و در [رسانیدن‌] [[قرآن]] شتاب مکن پیش از آنکه [[وحی]] آن بر تو تمام گردد و بگو: پروردگارا! بر [[علم]] من بیفزای"<ref>{{متن قرآن|فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِن قَبْلِ أَن يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا}}؛ سوره طه، آیه ۱۱۴.</ref>. [[پیامبران]] {{ع}} معمولًا از کسانی بودند که در [[علم]] و [[دانش]] شهرتی نداشتند و گاه [[خواندن و نوشتن]] نمی‌دانستند تا این [[پندار]] پدید نیاید که آنچه می‌گویند، برساخته ذهن آنان است یا حاصل [[کشف]] و [[شهود]] [[باطنی]] و ... است<ref>{{متن قرآن|وَمَا كُنتَ تَتْلُو مِن قَبْلِهِ مِن كِتَابٍ وَلا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذًا لّارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ}}؛ سوره عنکبوت، آیه ۴۸.</ref>. [[وحی الهی]] با همان کلمات و معانی که بر [[پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] نازل می‌گشت، به دست [[مردم]] می‌رسید. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] آشکارا [[اطمینان]] می‌دهد که آنچه [[پیامبر]] {{صل}} می‌گوید، عین [[وحی]] است و به صراحت می‌فرماید: "... و اگر [[پیامبر]] پاره‌ای گفته‌ها بر ما بسته بود، دست راستش را سخت می‌گرفتیم و رگ قلبش را پاره می‌کردیم و کسی از شما [[مانع]] [عذاب‌] وی نمی‌شد"<ref>{{متن قرآن|تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ }}؛ سوره الحاقه، آیه ۴۸- ۴۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 454-455.</ref>.