عبدالله بن ربیعة بن دراج
آشنایی اجمالی
عبدالله - همچنانکه در باره پدرش ربیعة بن درّاج گفتهاند - از تیره بنی حذافة بن جمح، از بنیهصیص بن کعب، از قریش بود[۱]. البته برخی درباره اینکه نسب پدرش «مخزومی» یا «جمحی» بودن وی اختلاف دارند[۲] اما بیشتر با نسبت جمحی او را معرفی کردهاند. ابن ابیحاتم[۳]، در ذیل نام «ربیعة بن سلمه یمامی» میگوید: وی را «ابندراج» هم گفتهاند. اما به ظاهر او نمیتواند با «ربیعة بن دراج» یکی باشد؛ چون «ربیعة بن سلمه» قطعاً از تابعین بوده و از عثمان و امام علی(ع) درباره اشیای گمشده روایت دارد[۴].
پدرش ربیعه را فلسطینی[۵] یا از اهل دمشق شمرده و گفتهاند در آنجا خانه داشته است[۶]. واقدی[۷] وی را از اسیران مشرکی دانسته است که در جنگ بدر به اسارت مسلمانان درآمد و مالی نداشت؛ اما چیزی از او گرفته و او را آزاد کردند[۸]. از میان صحابهنگاران تنها ابن حجر[۹]، در بخش نخست الاصابه (صحابه) از وی یاد کرده و پس از اشاره به همین خبر واقدی میگوید: به ظاهر وی از کسانی است که در فتح مکه مسلمان شدند؛ زیرا تا زمان حجةالوداع کسی از قریش غیر مسلمان باقی نماند. به گفته ابن حجر[۱۰] ابوزرعه دمشقی و ابن سمیع وی را از طبقه نخست تابعین شمردهاند[۱۱].
عبدالله بن ربیعة بن دراج در جنگ جمل کشته شد[۱۲] و هنگامی که امام علی(ع) بر کشتههای جنگ جمل گذشت وی را دید و فرمود: «این بیچاره را چه چیزی برای جنگ بیرون آورد؟ دینداری یا یاری عثمان؟ به خدا سوگند عثمان درباره وی و پدرش نظر خوبی نداشت»[۱۳].[۱۴]
- ↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۳.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح واتعدیل، ج۳، ص۴۷۳.
- ↑ ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۸۲؛ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۷۳؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۲۹.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۸، ص۶۴.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶۶، ص۲۵۲.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۴۲.
- ↑ نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۲۶۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۶۸.
- ↑ نیز ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۲۲۹.
- ↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۶۲.
- ↑ مفید، الجمل، ص۳۹۳.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «ربيعة بن دراج بن عنبس قرشى جمحی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵.