ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی

مقدمه

ابراهیم بن ابی‌محمود خراسانی، مولی، از اصحاب امام کاظم(ع)^[۱] و امام رضا(ع)^[۲] است و از آن دو بزرگوار روایت کرده است. حسن بن موسی خشاب نیز حدیثی را نقل کرده که دلالت دارد که ابراهیم امام جواد(ع) را نیز درک کرده است^[۳]. ابراهیم افزون بر امامان معصوم، تنها از علی بن یقطین^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عبدالعظیم بن عبدالله حسنی^[۵]، حسن بن موسی خشاب^[۶] و محمد بن حسین بن ابی خطاب^[۷] می‌باشند؛ ازاین‌رو، او را در شمار محدثان طبقه ششم قرار داده‌اند^[۸].

درباره شخصیت ابراهیم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف نیست و بزرگانی چون نجاشی، شیخ طوسی و علامه حلی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی فردی موثق است^[۹]. شیخ طوسی نیز وی را ثقه و مولی دانسته^[۱۰] و علامه حلی می‌نویسد: ابراهیم بن ابی محمود خراسانی، مولی، از امام رضا(ع) روایت کرده، ثقه است و بر روایت او اعتماد می‌شود^[۱۱]. نصر بن صباح روایتی را نقل کرده که امام جواد(ع) بهشت را برای ابراهیم ضمانت فرموده است^[۱۲]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا ابراهیم فردی نابینا بود^[۱۳].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح نصر بن صباح وی اندکی پس از امام رضا(ع) درگذشته است^[۱۴]. او دارای تألیفاتی چون کتاب مسائل بوده است^[۱۵] که احمد بن محمد بن عیسی از وی روایت کرده^[۱۶] و ابن‌شهر آشوب عنوان آن را مسائل (رسائل) بیان کرده است^[۱۷]. این کتاب حدیثی در ۲۵ ورقه است^[۱۸] و خویی روایات وی را بیش از ۳۲ مورد در کتب اربعه شیعه می‌داند^[۱۹].^[۲۰]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.
↑ إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.
↑ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال التهذیب)، ص۱۷؛ (طبقات رجال الکافی)، ص۲۷.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.
↑ رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.
↑ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.
↑ ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.
↑ رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.
↑ معالم العلماء، ص۷.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.
↑ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[1] ر.ک: کتاب الرجال، برقی، ص۵۲.

[2] إبراهیم بن أبی محمود الخراسانی،… روی عن الرضا(ع) له کتاب؛ رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۳۲، ش۴۹۴۱، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[3] اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[4] الکافی، ج۵، ص۱۱۰، ح۳.

[5] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۱، ص۱۲۳، ح۱۶.

[6] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۳.

[7] عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۲۲، ح۴۶.

[8] ر.ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال التهذیب)، ص۱۷؛ (طبقات رجال الکافی)، ص۲۷.

[9] رجال النجاشی، ص۲۵، ش۴۳.

[10] رجال الطوسی، ص۳۵۱، ش۵۲۰۴.

[11] رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۳.

[12] ««...فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ أَبُوکَ رُبَّمَا قَالَ لِی فِی الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مَرَّاتٍ: أَسْکَنَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! قَالَ، فَقَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ أَدْخَلَکَ اللَّهُ الْجَنَّةَ! فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ تَضْمَنُ لِی عَنْ رَبِّکَ أَنْ تُدْخِلَنِی الْجَنَّةَ! قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَأَخَذْتُ رِجْلَهُ فَقَبَّلْتُهَا»»؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ح۱۰۷۳.

[13] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[14] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[15] طوسی، الفهرست، ص۱۹، ش۱۵.

[16] رجال النجاشی، ص۲۵؛ اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۲.

[17] معالم العلماء، ص۷.

[18] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۶۷، ش۱۰۷۲.

[19] معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۸۱.

[20] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۱ ص۱۹۴-۱۹۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]