احمد بن ابی‌دارم حافظ

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

آشنایی اجمالی

ابوبکر احمد بن محمد بن سری بن یحیی بن ابی دارم تمیمی کوفی، از راویان و محدثان کوفه است. بر اساس گزارش شیخ طوسی، وی در شمار کسانی است که از هیچ‌یک از امامان روایت نکرده‌اند[۱]. احمد بن محمد افزون بر این، از محدثانی همچون علی بن احمد عجلی[۲]، عبیدالله بن احمد بن حازم بصری، عیسی بن محمد مروزی[۳]، احمد بن محمد بن سعید حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حاکم حسکانی[۴]، هارون بن موسی تلعکبری و احمد بن موسی بن مردویه اصفهانی می‌باشند.

درباره شخصیت ابن ابی دارم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی چون ذهبی و دیگر رجالیان اهل سنت وی را به دلیل نقل روایات فضایل اهل بیت و مطاعن خلفا، تضعیف کرده و متهم به کذب و جعل حدیث دانسته‌اند[۵]؛ اگرچه پیش‌تر با تعابیری چون حافظ و محدث کوفی از او یاد کرده و تصریح کرده بودند که صدهزار حدیث از مطین شنیده است[۶]. در مقابل، بزرگانی چون علامه امینی بر دفاع از وی تأکید کرده‌اند[۷]. همچنین نقل حدیث و دریافت اجازه روایت توسط شخصیت جلیل‌القدری چون تلعکبری[۸]، شاهدی بر وثاقت و حسن حال وی شمرده شده است.

وی در حدود سال‌های ۳۵۱، ۳۵۲ یا ۳۵۷ ق درگذشت[۹] و از راویان طبقه نهم محسوب می‌شود[۱۰].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. رجال الطوسی، ص۴۱۱، ش۵۹۶۱.
  2. تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.
  3. تاریخ مدینة دمشق، ج۱، ص۳۵۲؛ ج۲۶، ص۳۲۴؛ ج۳۱، ص۲۸۱؛ ج۴۲، ص۵۰۹.
  4. تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۴۳۹.
  5. میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸؛ تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۸۸۴، ش۸۵۲؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۷ - ۵۷۸، ش۳۴۹؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۸۸، ش۴۲۰؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲.
  6. و قال ابن أبی دارم: کتبت بإصبعی عن مطین مئة ألف حدیث؛ سیر أعلام النبلاء، ج۱۴، ص۴۱، ش۱۵.
  7. أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۱۲.
  8. نجاشی درباره‌اش نوشته است: هارون بن موسی بن أحمد بن سعید بن سعید، أبومحمد، التلعکبری من بنی شیبان. کان وجهاً فی أصحابنا، ثقة، معتمداً لا یطعن علیه. له کتب، منها: کتاب الجوامع فی علوم الدین. کنت أحضر فی داره مع ابنه أبی جعفر، و الناس یقرأون علیه؛ رجال النجاشی، ص۴۳۹، ش۱۱۸۴.
    شیخ طوسی نوشته است: هارون بن موسی التلعکبری، یکنی أبا محمد، جلیل‌القدر، عظیم المنزلة، واسع الروایة، عدیم النظیر، ثقة، روی جمیع الأصول و المصنفات، مات سنة خمس و ثمانین و ثلاثمائة، أخبرنا عنه جماعة من أصحابنا؛ رجال الطوسی، ص۴۴۹، ش۶۳۸۶.
  9. ر.ک: سیر أعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۷۸، ش۳۴۹؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۳۹، ش۵۵۲؛ تاریخ الإسلام، ج۲۶، ص۶۸.
  10. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۶ و ص۳۶-۳۷.