تمیم بن اوس داری
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. تمیم بن اوس داری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: تمیم بن اوس داری در قرآن - تمیم بن اوس داری در تاریخ اسلامی - تمیم بن اوس داری در تراجم و رجال - پرسش مرتبط ندارد| تمیم بن اوس داری | |
|---|---|
| مشهور به ابو رقیه تمیم بن اوس داری | |
 تصویر نمادین دمشق | |
| نام کامل | تمیم بن اوس داری |
| جنسیت | مرد |
| کنیه | ابورقیه |
| اهل | شام |
| محل زندگی | فلسطین |
| درگذشت | ۴۰، فلسطین |
| دین | اسلام |
| از اصحاب | رسول خدا(ص) |
| از طبقه | چهارم راویان |
| علت شهرت | از دانشمندان اهل کتاب، ناقل اصلی اسرائیلیات، قصهگویی در مسجد |
| مشخصات حدیثی | |
| راوی از | رسول خدا(ص) |
| راویان از او | |
آشنایی اجمالی
ابو رقیه تمیم بن اوس داری[۱] از دانشمندان اهل کتاب و ساکن منطقه شام، پس از پذیرش آیین اسلام در زمره اصحاب رسول خدا(ص) قرار گرفت. وی تنها از آن حضرت روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان انس بن مالک، شهر بن حوشب، عبدالله بن عمر بن الخطاب، عبدالله بن عباس و أبوهریره[۲] میباشند. در منابع رجالی، این راوی در شمار راویان طبقه چهارم طبقهبندی شده است[۳].
درباره شخصیت تمیم بن اوس، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون علامه شوشتری وی را ضعیف، دارای انحراف فکری و غیرموثق دانسته و مدعی شدهاند که هجرت او از مدینه به بیتالمقدس پس از کشته شدن عثمان، نشانه انحراف وی از امیرمؤمنان(ع) است[۴]. همچنین وی از ناقلان اصلی اسرائیلیات به شمار رفته و نخستین کسی است که به قصهگویی در مسجد پرداخت[۵]. در مقابل، بزرگانی از اهل سنت بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۶]. سمعانی نوشته است: تمیم از عابدان و زاهدان صحابه بود که از اسباب جنگ کنارهگیری کرد و پیوسته به عبادت پرداخت تا از دنیا رفت[۷]. علامه مامقانی نیز با توجه به این توصیفات، پذیرش روایات او را در زمره احادیث حسان بعید ندانسته است[۸]. طبق روایتی که در کتب تفسیر نقل شده، گویا تمیم پیش از اسلام در سفری تجارتی در اموال یک مسلمان خیانت کرده بود و پس از اثبات دروغش توسط وحی، پیامبر(ص) به او فرمودند که اسلام بیاورد تا خداوند از او بگذرد، و او نیز به این واسطه مسلمان شد[۹]. وی به سال ۴۰ در منطقه فلسطین درگذشت[۱۰]. در مجموع ضعف و انحراف فکری تمیم بن اوس مسلّم و قطعی است و روایات وی اعتباری ندارند[۱۱].
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر عسقلانی نام کامل راوی را این گونه ثبت کرده است: تمیم بن أوس بن حارثة و قیل خارجة بن سود و قیل سواد بن جذیمة بن ذراع بن عدی بن الدار أبو رقیة الداری. الإصابه، ج۱، ص۴۸۷، ش۸۳۸.
سمعانی نیز ذیل عنوان الداری نوشته است: بفتح الدال المهملة المشددة و فی آخرها الراء، هذه النسبة إلی أشیاء، منها إلی الجد، و منها إلی قریة علی خمسة فراسخ من هراة یقال لها دار و اشکیذبان،...، فأما النسبة إلی الجد فمنهم أبو رقیة تمیم بن أوس بن خارجة بن سواد بن جذیمة بن ذراع بن عدی بن الدار بن هانئ بن حبیب بن نمارة بن لخم بن عدی بن عمرو بن سبأ بن یعرب بن یشجب بن قحطان الداری. سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۴۴۲؛ نیز ر.ک: اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۴۸۴. - ↑ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۴۰، ش۱۷۵۴؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۵۴ و ج۱۸، ص۲۴۴ و ج۳۳، ص۲۳۲؛ تاریخ بغداد، ج۷، ص۵۸، ش۳۵۱۲ و ج۹، ص۴۲؛ میزان الإعتدال، ج۳، ص۱۸۹، ش۶۰۷۴؛ تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲؛ الکامل، ج۳، ص۳۲۵؛ تهذیب الکمال، ج۴، ص۳۲۷، ش۸۰۰.
- ↑ ر.ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۵۹، ش۱۰۰۳؛ تهذیب الکمال، ل، ج۴، ص۳۲۶، ش۸۰۰.
- ↑ "نزوله الشام بعد عثمان وعدم عده فی أصحاب علی(ع) دلیل انحرافه عنه(ع) والخوارج أیضاً کانوا متهجدین" قاموس الرجال، ج۲، ص۴۲۲، ش۱۲۳۱.
- ↑ ر.ک: صنعانی، المصنف، ج۳، ص۲۱۹؛ مسند احمد، ج۳، ص۴۴۹.
- ↑ ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۳۹.
- ↑ "کان تمیم یختم القرآن فی رکعة، وربما ردد الآیة الواحدة اللیل کله إلی الصباح، وکان یشتری الرداء بالألف لیصلی فیه صلاة اللیل وکان من عباد الصحابة وزهادهم، ممن جانب أسباب الغزو ولزم التخلی بالعبادة إلی أن مات" سمعانی، الأنساب، ج۲، ص۴۴۲.
- ↑ تنقیح المقال، ج۱۳، ص۱۷۱، ش۳۳۲۰.
- ↑ ر.ک: تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۷۳؛ الکافی، ج۷، ص۵، ح۷؛ تفسیر القمی، ج۱، ص١٨٩؛ التبیان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۴۱؛ مجمع البیان، ج۳، ص۴۳۶؛ أضواء علی السنة المحمدیه(ص)، ص۱۸۲؛ فقه القرآن، ج۱، ص۴۱۷؛ تفسیر نور الثقلین، ج۱، ص۶۸۵؛ تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۳۲۷؛ جامع البیان، ج۷، ص۱۳۶.
- ↑ ر.ک: تاریخ الإسلام، ج۳، ص۶۱۷؛ الوافی بالوفیات، ج۱۰، ص۲۵۲؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۳۹.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۴۸-۶۰.