احمد بن حسن بن سعید قرشی

آشنایی اجمالی

احمد بن الحسن بن سعید^[۱] بن عثمان قرشی، با کنیه ابوعبدالله، ملقب به قرشی^[۲]، مدینی^[۳]، از راویان شیعه در طبقه هشتم است که در مصادر اهل سنت نیز با وصف «الخزاز»^[۴] و «الخراز الکوفی»^[۵] شناخته می‌شود^[۶]. شیخ طوسی نام او را در شمار کسانی که از هیچ‌یک از امامان معصوم روایت نکرده‌اند، آورده است^[۷] و موردی یافت نشده است که وی بدون واسطه از آن بزرگواران حدیث نقل کرده باشد. احمد بن الحسن تنها از پدرش حدیث آموخته و روایت کرده است و استاد دیگری برای او ذکر نشده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن محمد بن سعید (معروف به ابن عقده)^[۸] و ابوالفرج علی بن الحسین بن محمد کاتب اصبهانی بغدادی^[۹] می‌باشند.

درباره شخصیت احمد بن الحسن، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون ابن داوود عناوین او را متعدد دانسته و وی را از شخصیت‌هایی چون «احمد بن محمد بن الحسین» و «احمد بن حسن خزاز» مغایر شمرده‌اند^[۱۰]. در مقابل، بزرگانی چون وحید بهبهانی^[۱۱]، اردبیلی^[۱۲] و آیة الله خویی^[۱۳] بر اتحاد عناوین سه‌گانه وی تأکید کرده‌اند^[۱۴]. از حیث اعتبار رجالی، جرح و تعدیلی در منابع متقدم درباره وی ذکر نشده است، اما ابن داوود نام او را در بخش ممدوحین آورده است^[۱۵]. علما به شواهد غیرمستقیم برای تأیید وی استناد کرده‌اند؛ از جمله آنکه وی صاحب «اصل» بوده^[۱۶] که بزرگانی چون مجلسی اول^[۱۷] و مجلسی دوم^[۱۸]، شیخ بهایی^[۱۹]، محقق بحرانی^[۲۰]، محقق نراقی^[۲۱]، شیخ آقابزرگ تهرانی^[۲۲]، کرباسی^[۲۳] و سید ابطحی^[۲۴] آن را دال بر وثاقت دانسته‌اند. همچنین کثرت روایت ابن عقده از وی^[۲۵] با توجه به وثاقت ابن عقده در نقل حدیث و تمجید نجاشی و شیخ طوسی از او، و جایگاه او به عنوان «شیخ الاجازه»^[۲۶] که نزد بزرگان رجال بر وثاقت و حسن حال راوی دلالت دارد، نشان‌گر اعتبار اوست^[۲۷]. مضامین روایات وی عمدتاً ولایی است^[۲۸]، اگرچه در کتب اهل سنت حدیثی جعلی از وی نقل شده است^[۲۹].

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب‌های النوادر و التفسیر از آثار اوست^[۳۰].^[۳۱]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۶۴، ش۸۰؛ رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۳؛ معالم العلماء، ص۱۵، ش۷۱؛ الرجال (إبن داوود)، ص۲۶، ش۶۸ و ۴۰، ش۱۱۸؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۱۴، ش۲۱۲ و ۱۱۷، ش۲۱۷؛ جامع الرواة، ج۱، ص۴۵؛ إکلیل المنهج، ص۴۹، ش۴؛ الفوائد الرجالیة (بهبهانی)، ص۳۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۱۸ و ۶۵ - ۶۶؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۱۸۷؛ الرسائل الرجالیة (کلباسی)، ج۲، ص۲۲۵؛ تنقیح المقال، ج۵، ص۴۱۸، ش۸۸۹؛ أعیان الشیعة، ج۲، ص۳۷۸، ش۲۳۷۳ و ۴۹۴؛ الذریعة، ج۲، ص۱۳۸، ش۵۱۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۱، ش۴۹۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۸۴، ش۸۳۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۲۵، ش۳۳۰؛ تهذیب المقال، ج۳، ص۴۵۴.
↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷.
↑ ر.ک: فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۱۸۲-۱۸۳، ح۱۷۷-۱۷۹.
↑ أخبرنی أحمد بن الحسین بن سعد بن عثمان الخزاز قال: حدثنا أبی قال:...؛ أخبار القضاة، ج۳، ص۱۴؛ نیز ر.ک: شرح الأخبار، ج۲، ص۵۵۶، ح۶۱۳، ج۳، ص۵۴۶، ح۱۱۲۳.
↑ ... أنا عمر بن الحسن القاضی أنا أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخراز الکوفی حدثنی أبی...؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵.
↑ أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخزاز؛ طرق حدیث الأسماء الحسنی، ص۱۲۴؛ الکشف و البیان، ج۹، ص۶۹.
أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخراز الکوفی؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵.
↑ "احمد بن محمد بن الحسین بن سعید القرشی أبوعبدالله، روی عنه إبن عقدة" رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۳.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۳۸۸.
↑ طرق حدیث أسماء الحسنی، ص۱۲۲-۱۲۴.
↑ ر.ک: إبن داوود، الرجال، ص۲۶، ش۶۸ و ۴۰، ش۱۱۸.
↑ ر.ک: تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۵.
↑ ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۴۵.
↑ ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۱، ش۴۹۱.
↑ ﴿وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱصْطَبِرْ عَلَيْهَا﴾ «و خانواده‌ات را به نماز فرمان ده و بر آن شکیب کن، ما از تو روزی نمی‌خواهیم که خود، تو را روزی می‌دهیم و سرانجام (نیک) برای پرهیزگاری است» سوره طه، آیه۱۳۲.
﴿إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجْسَ أَهْلَ ٱلْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًۭا﴾ «جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.
أحمد بن الحسن الخراز یکنی أباعبدالله له کتاب التفسیر؛ طوسی، الفهرست، ص۸۲ - ۸۳، ش۱۰۵.
ر.ک: فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۱۸۲-۱۸۳، ح۱۷۷-۱۷۹؛ طرق حدیث الأسماء الحسنی، ص۱۲۴؛ الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج۹، ص۶۹؛
أخبرنی أحمد بن الحسین (الحسن) بن سعید بن عثمان الخزاز قال: حدثنا أبی قال:...؛ أخبار القضاة، ج۳، ص۱۴۹.
↑ شواهد التنزیل، ج۱، ص۵۲، ح۴۹ و ۱۵۲، ش۱۶۵، ج۲، ص۴۶۳، ح۱۱۳۰.
↑ ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۶۴، ش۸۰.
↑ ر.ک: روضة المتقین، ج۱۰، ص۴۴.
↑ ر.ک: بحارالأنوار، ج۱، ص۴۳؛ ملاذ الأخبار، ج۱۲، ص۲۰۲، ح۳۴؛ و....
↑ ر.ک: مشرق الشمسین، ص۲۷۴.
↑ ر.ک: الحدائق الناضرة، ج۲۴، ص۴۵۰.
↑ ر.ک: عوائد الأیام، ص۵۹۳ - ۵۹۴، عائدة ۵۷.
↑ ر.ک: الذریعه، ج۲، ص۱۳۰.
↑ فإذا کان حال الکتاب بحیث دل علی توثیق مصنفه - من جهة استقامة روایاته - یعد من الأصول؛ إکلیل المنهج، ص۴۹ و ۲۶۷.
↑ ر.ک: تهذیب المقال، ج۱، ص۹۴ - ۹۵.
↑ رجال النجاشی، ص۹۴، ش۲۳۳؛ رجال الطوسی، ص۴۰۹، ش۵۹۴۹؛ طوسی، الفهرست، ص۶۸، ش۸۶؛ مختصر بصائر الدرجات، ص۴۸۲، ح۵۳۲؛ شرح الأخبار، ج۲، ص۵۷۴، ح۷۱۰؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۳۹۶، ح۴۱۷ و ۵۶۵، ح۶۰۲؛
و رأیت له کتاب تفسیر القرآن، و هو کتاب حسن کبیر و ما رأیت أحداً ممن حدثنا عنه ذکره؛ رجال النجاشی، ص۹۴ - ۹۵، ش۲۳۳.
↑ تفسیر القرآن الکریم (أبوحمزة ثمالی)، ص۱۳۳.
↑ بهبهانی، الفوائد الرجالیة، ص۵۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۴؛ کلباسی، الرسائل الرجالیة، ج۳، ص۲۹۲؛ مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۹۱.
↑ «قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُصَیْنِ بْنِ مُخَارِقٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِیفٍ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ عَنْ عَلِیٍ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ(ع) فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ» ﴿فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴾ «و ما پیش از تو جز مردانی را که به آنها وحی می‌کردیم نفرستادیم؛ اگر نمی‌دانید از اهل ذکر (آگاهان) بپرسید» سوره نحل، آیه ۴۳.
«قَالَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّکْرِ» تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۳۸۸.
«قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ حُسَیْنِ بْنِ مُخَارِقٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(ع) عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ(ع) عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِیِّ(ص) قَالَ: قَوْلُهُ تَعَالَی» ﴿وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ﴾ «و آمیخته آن از (آب) تسنیم است» سوره مطففین، آیه ۲۷.
«... قَالَ هُوَ أَشْرَفُ شَرَابٍ فِی الْجَنَّةِ یَشْرَبُهُ مُحَمَّدٌ وَ آلُ مُحَمَّدٍ وَ هُمُ الْمُقَرَّبُونَ السَّابِقُونَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ الْأَئِمَّةُ وَ فَاطِمَةُ وَ خَدِیجَةُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ وَ عَلَی ذُرِّیَّتِهِمْ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِیمَانٍ تُسَنَّمُ عَلَیْهِمْ مِنْ أَعَالِی دُورِهِمْ» تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۱۹۱.
↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵؛ الفصول المختارة، ص۱۶۷.
↑ رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷؛ طوسی، الفهرست، ص۶۴، ش۸۰.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۱۴۳-۱۵۲.

[1] ر.ک: رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۶۴، ش۸۰؛ رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۳؛ معالم العلماء، ص۱۵، ش۷۱؛ الرجال (إبن داوود)، ص۲۶، ش۶۸ و ۴۰، ش۱۱۸؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۱۴، ش۲۱۲ و ۱۱۷، ش۲۱۷؛ جامع الرواة، ج۱، ص۴۵؛ إکلیل المنهج، ص۴۹، ش۴؛ الفوائد الرجالیة (بهبهانی)، ص۳۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۱۸ و ۶۵ - ۶۶؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۱۸۷؛ الرسائل الرجالیة (کلباسی)، ج۲، ص۲۲۵؛ تنقیح المقال، ج۵، ص۴۱۸، ش۸۸۹؛ أعیان الشیعة، ج۲، ص۳۷۸، ش۲۳۷۳ و ۴۹۴؛ الذریعة، ج۲، ص۱۳۸، ش۵۱۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۱، ش۴۹۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۸۴، ش۸۳۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۲۵، ش۳۳۰؛ تهذیب المقال، ج۳، ص۴۵۴.

[2] ر.ک: رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷.

[3] ر.ک: فضائل أمیر المؤمنین(ع)، ص۱۸۲-۱۸۳، ح۱۷۷-۱۷۹.

[4] أخبرنی أحمد بن الحسین بن سعد بن عثمان الخزاز قال: حدثنا أبی قال:...؛ أخبار القضاة، ج۳، ص۱۴؛ نیز ر.ک: شرح الأخبار، ج۲، ص۵۵۶، ح۶۱۳، ج۳، ص۵۴۶، ح۱۱۲۳.

[5] ... أنا عمر بن الحسن القاضی أنا أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخراز الکوفی حدثنی أبی...؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵.

[6] أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخزاز؛ طرق حدیث الأسماء الحسنی، ص۱۲۴؛ الکشف و البیان، ج۹، ص۶۹.
أحمد بن الحسن بن سعید بن عثمان الخراز الکوفی؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵.

[7] "احمد بن محمد بن الحسین بن سعید القرشی أبوعبدالله، روی عنه إبن عقدة" رجال الطوسی، ص۴۱۶، ش۶۰۱۳.

[8] تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۳۸۸.

[9] طرق حدیث أسماء الحسنی، ص۱۲۲-۱۲۴.

[10] ر.ک: إبن داوود، الرجال، ص۲۶، ش۶۸ و ۴۰، ش۱۱۸.

[11] ر.ک: تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۵.

[12] ر.ک: جامع الرواة، ج۱، ص۴۵.

[13] ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۱، ش۴۹۱.

[14] ﴿وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِٱلصَّلَوٰةِ وَٱصْطَبِرْ عَلَيْهَا﴾ «و خانواده‌ات را به نماز فرمان ده و بر آن شکیب کن، ما از تو روزی نمی‌خواهیم که خود، تو را روزی می‌دهیم و سرانجام (نیک) برای پرهیزگاری است» سوره طه، آیه۱۳۲.
﴿إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجْسَ أَهْلَ ٱلْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًۭا﴾ «جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.
أحمد بن الحسن الخراز یکنی أباعبدالله له کتاب التفسیر؛ طوسی، الفهرست، ص۸۲ - ۸۳، ش۱۰۵.
ر.ک: فضائل أمیرالمؤمنین(ع)، ص۱۸۲-۱۸۳، ح۱۷۷-۱۷۹؛ طرق حدیث الأسماء الحسنی، ص۱۲۴؛ الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج۹، ص۶۹؛
أخبرنی أحمد بن الحسین (الحسن) بن سعید بن عثمان الخزاز قال: حدثنا أبی قال:...؛ أخبار القضاة، ج۳، ص۱۴۹.

[15] شواهد التنزیل، ج۱، ص۵۲، ح۴۹ و ۱۵۲، ش۱۶۵، ج۲، ص۴۶۳، ح۱۱۳۰.

[16] ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۶۴، ش۸۰.

[17] ر.ک: روضة المتقین، ج۱۰، ص۴۴.

[18] ر.ک: بحارالأنوار، ج۱، ص۴۳؛ ملاذ الأخبار، ج۱۲، ص۲۰۲، ح۳۴؛ و....

[19] ر.ک: مشرق الشمسین، ص۲۷۴.

[20] ر.ک: الحدائق الناضرة، ج۲۴، ص۴۵۰.

[21] ر.ک: عوائد الأیام، ص۵۹۳ - ۵۹۴، عائدة ۵۷.

[22] ر.ک: الذریعه، ج۲، ص۱۳۰.

[23] فإذا کان حال الکتاب بحیث دل علی توثیق مصنفه - من جهة استقامة روایاته - یعد من الأصول؛ إکلیل المنهج، ص۴۹ و ۲۶۷.

[24] ر.ک: تهذیب المقال، ج۱، ص۹۴ - ۹۵.

[25] رجال النجاشی، ص۹۴، ش۲۳۳؛ رجال الطوسی، ص۴۰۹، ش۵۹۴۹؛ طوسی، الفهرست، ص۶۸، ش۸۶؛ مختصر بصائر الدرجات، ص۴۸۲، ح۵۳۲؛ شرح الأخبار، ج۲، ص۵۷۴، ح۷۱۰؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۳۹۶، ح۴۱۷ و ۵۶۵، ح۶۰۲؛
و رأیت له کتاب تفسیر القرآن، و هو کتاب حسن کبیر و ما رأیت أحداً ممن حدثنا عنه ذکره؛ رجال النجاشی، ص۹۴ - ۹۵، ش۲۳۳.

[26] تفسیر القرآن الکریم (أبوحمزة ثمالی)، ص۱۳۳.

[27] بهبهانی، الفوائد الرجالیة، ص۵۳؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۴؛ کلباسی، الرسائل الرجالیة، ج۳، ص۲۹۲؛ مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۹۱.

[28] «قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُصَیْنِ بْنِ مُخَارِقٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِیفٍ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ عَنْ عَلِیٍ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ(ع) فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ» ﴿فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴾ «و ما پیش از تو جز مردانی را که به آنها وحی می‌کردیم نفرستادیم؛ اگر نمی‌دانید از اهل ذکر (آگاهان) بپرسید» سوره نحل، آیه ۴۳.
«قَالَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّکْرِ» تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۳۸۸.
«قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ حُسَیْنِ بْنِ مُخَارِقٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ(ع) عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ(ع) عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِیِّ(ص) قَالَ: قَوْلُهُ تَعَالَی» ﴿وَمِزَاجُهُۥ مِن تَسْنِيمٍ﴾ «و آمیخته آن از (آب) تسنیم است» سوره مطففین، آیه ۲۷.
«... قَالَ هُوَ أَشْرَفُ شَرَابٍ فِی الْجَنَّةِ یَشْرَبُهُ مُحَمَّدٌ وَ آلُ مُحَمَّدٍ وَ هُمُ الْمُقَرَّبُونَ السَّابِقُونَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ الْأَئِمَّةُ وَ فَاطِمَةُ وَ خَدِیجَةُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ وَ عَلَی ذُرِّیَّتِهِمْ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِیمَانٍ تُسَنَّمُ عَلَیْهِمْ مِنْ أَعَالِی دُورِهِمْ» تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۱۹۱.

[29] تاریخ مدینة دمشق، ج۴۴، ص۳۶۵؛ الفصول المختارة، ص۱۶۷.

[30] رجال النجاشی، ص۹۱، ش۲۲۷؛ طوسی، الفهرست، ص۶۴، ش۸۰.

[31] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۱۴۳-۱۵۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]

[۳۰]

[۳۱]