احمد بن حسن بن علی بن فضال

آشنایی اجمالی

احمد بن الحسن بن علی بن فضال^[۱] با کنیه ابوالحسین یا ابوعبدالله^[۲] از زمره محدثان طبقه هفتم^[۳] که از روات معروف کوفه و بزرگان فقه^[۴] و از اصحاب امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع)^[۵] است، هرچند بدون واسطه از این دو بزرگوار روایت نکرده است. احمد بن الحسن از محدثانی همچون پدرش حسن بن علی بن فضال^[۶]، عبدالله بن بکیر، ابن ابی‌عمیر^[۷]، ابوهمام اسماعیل بن همام^[۸] و علی بن اسباط حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان سعد بن عبدالله قمی، محمد بن احمد بن یحیی اشعری^[۹]، محمد بن علی بن محبوب و احمد بن یحیی می‌باشند^[۱۰].

درباره شخصیت احمد بن الحسن، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون علامه حلی و ابن داوود وی را به دلیل مذهب فطحی، ضعیف دانسته و در عمل به روایات او توقف کرده‌اند^[۱۱]. در مقابل، بزرگانی چون نجاشی، شیخ طوسی و کشی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اندـ نجاشی نوشته است: گفته می‌شود که وی فطحی بود و در حدیث ثقه است^[۱۲]. همچنین بنابر حدیثی، از امام حسن عسکری(ع) نقل شده که درباره کتب بنی فضال فرمود: آنچه را روایت کرده‌اند بگیرید و آنچه را به عنوان رأی خود گفته‌اند واگذارید^[۱۳].

وی به سال ۲۶۰ق درگذشت^[۱۴] و کتاب‌های کتاب الصلاة و کتاب الوضوء از آثار اوست^[۱۵].^[۱۶].

جستارهای وابسته

حسن بن علی بن فضال (پدر)
حسین بن احمد بن حسن بن علی بن فضال (فرزند)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ ر.ک: رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۳۰، ش۱۰۱۴؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴؛ رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۴۶ و ۳۹۷، ش۵۸۲۵؛ طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲؛ معالم العلماء، ص۱۳، ش۶۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۳، ش۱۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۴۱۹، ش۲۳؛ التحریر الطاووسی، ص۶۳، ش۳۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۱۴، ش۲۱۳؛ جامع الرواة، ج۱، ص۴۵؛ ج۲، ص۴۳۵؛ إکلیل المنهج، ص۱۰۸، ش۸۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۴۷؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۴۶، ش۱۳۱؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۲۳، ش۱۳۵۳؛ کلباسی، الرسائل الرجالیة، ج۱، ص۶۵ و ۱۸۳؛ شعب المقال، ص۴۵، ش۳۱؛ تنقیح المقال، ج۵، ص۴۳۲، ش۸۹۸؛ أعیان الشیعة، ج۲، ص۴۹۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۸۸، ش۸۴۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۶، ش۴۹۶؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۲۶، ش۳۳۳.
↑ أبوالحسین و قیل أبوعبدالله؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴.
أبوعبدالله، و قیل أبوالحسین؛ طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال الکافی، ج۴، ص۴۰.
↑ ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۳۴۵، ش۶۳۹.
↑ وی با عنوان «احمد بن حسن بن علی» در اسناد ۶۸ روایت، با عنوان «احمد بن حسن بن علی بن فضال» در اسناد ۱۶۳مورد، به عنوان «احمد بن حسن بن فضال» در اسناد ۵ روایت و به عنوان «احمد بن حسن» در اسناد ۲۷۰ روایت واقع شده است. ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۴۶ و ۳۹۷، ش۵۸۲۵.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۶۵؛ ج۱۲، ص۱۸۲ و ۱۱۹.
↑ بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۶، ح۹، ۲۱۳، ح۵؛ ج۳، ص۲۰۱، ح۷۲۸.
↑ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۳۰، ح۹۶۶؛ ج۳، ص۳۲۸، ح۱۰۲۶.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۵، ص۳۴۶؛ ج۱۰، ص۵۳۴ و ۵۶۵؛ ج۱۲، ص۱۱۹.
↑ موسوعه طبقات الفقهاء، اللجنة العلمیه فی مؤسسة الامام الصادق(ع)، ج۳، ص۶۴-۶۵.
↑ "أنا أتوقف فی روایته" خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۳، ش۱۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۴۱۹، ش۲۳.
↑ "یقال إنه کان فطحیاً و کان ثقة فی الحدیث" رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴.
↑ «... خُذُوا بِمَا رَوَوْا وَ ذَرُوا مَا رَأَوْا» طوسی، الغیبة، ص۳۹۰، ح۳۵۵.
↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۴؛ طوسی، الفهرست، ص۵۹، ش۷۲.
↑ ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲؛ رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۴؛ موسوعه طبقات الفقهاء، اللجنة العلمیه فی مؤسسة الامام الصادق(ع)، ج۳، ص۶۴-۶۵.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۲، ص۱۶۱.

[1] ر.ک: رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۳۰، ش۱۰۱۴؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴؛ رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۴۶ و ۳۹۷، ش۵۸۲۵؛ طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲؛ معالم العلماء، ص۱۳، ش۶۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۰۳، ش۱۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۴۱۹، ش۲۳؛ التحریر الطاووسی، ص۶۳، ش۳۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۱۴، ش۲۱۳؛ جامع الرواة، ج۱، ص۴۵؛ ج۲، ص۴۳۵؛ إکلیل المنهج، ص۱۰۸، ش۸۴؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۴۷؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۴۶، ش۱۳۱؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۲۳، ش۱۳۵۳؛ کلباسی، الرسائل الرجالیة، ج۱، ص۶۵ و ۱۸۳؛ شعب المقال، ص۴۵، ش۳۱؛ تنقیح المقال، ج۵، ص۴۳۲، ش۸۹۸؛ أعیان الشیعة، ج۲، ص۴۹۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۸۸، ش۸۴۶؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۸۶، ش۴۹۶؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۲۶، ش۳۳۳.

[2] أبوالحسین و قیل أبوعبدالله؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴.
أبوعبدالله، و قیل أبوالحسین؛ طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲.

[3] ر.ک: الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال الکافی، ج۴، ص۴۰.

[4] ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۳۴۵، ش۶۳۹.

[5] وی با عنوان «احمد بن حسن بن علی» در اسناد ۶۸ روایت، با عنوان «احمد بن حسن بن علی بن فضال» در اسناد ۱۶۳مورد، به عنوان «احمد بن حسن بن فضال» در اسناد ۵ روایت و به عنوان «احمد بن حسن» در اسناد ۲۷۰ روایت واقع شده است. ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۴۶ و ۳۹۷، ش۵۸۲۵.

[6] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۵۶۵؛ ج۱۲، ص۱۸۲ و ۱۱۹.

[7] بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۶، ح۹، ۲۱۳، ح۵؛ ج۳، ص۲۰۱، ح۷۲۸.

[8] تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۳۰، ح۹۶۶؛ ج۳، ص۳۲۸، ح۱۰۲۶.

[9] تفسیر کنز الدقائق، ج۵، ص۳۴۶؛ ج۱۰، ص۵۳۴ و ۵۶۵؛ ج۱۲، ص۱۱۹.

[10] موسوعه طبقات الفقهاء، اللجنة العلمیه فی مؤسسة الامام الصادق(ع)، ج۳، ص۶۴-۶۵.

[11] "أنا أتوقف فی روایته" خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۳، ش۱۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۴۱۹، ش۲۳.

[12] "یقال إنه کان فطحیاً و کان ثقة فی الحدیث" رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۴.

[13] «... خُذُوا بِمَا رَوَوْا وَ ذَرُوا مَا رَأَوْا» طوسی، الغیبة، ص۳۹۰، ح۳۵۵.

[14] ر.ک: رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۴؛ طوسی، الفهرست، ص۵۹، ش۷۲.

[15] ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۵۸، ش۷۲؛ رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۴؛ موسوعه طبقات الفقهاء، اللجنة العلمیه فی مؤسسة الامام الصادق(ع)، ج۳، ص۶۴-۶۵.

[16] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۲، ص۱۶۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]