تبیع حمیری
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب پیامبر است. تبیع حمیری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: تبیع حمیری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد| تبیع حمیری | |
|---|---|
 تصویر قدیمی شهر حمص | |
| نام کامل | تبیع بن عامر حمیری |
| جنسیت | مرد |
| کنیه | ابوعبیده |
| اهل | حمص |
| از قبیله | کلاعی |
| از تیره | بنیألهان بن مالک |
| برادر | نَوف بِکالی (برادر مادری) |
| درگذشت | سال ۱۰۱، اسکندریه |
| دین | اسلام |
آشنایی اجمالی
تبیع بن عامر حمیری (اعور سلمی)، فرزند زن کعب الاحبار است[۱]. ابن یونس[۲] او را از تیره ألهان بن مالک از قبیله کلاعی دانسته است. کنیه او را به اختلاف «ابوغطیف»[۳]، «ابوعبید»[۴]، «ابوعبیده»[۵]، «ابوایمن»، «ابوحمیر»، «ابوعامر» و به اعتبار سکونت، او را «شامی» و «حمصی» گفتهاند[۶]. ذهبی[۷] کنیه «ابوعبیده» را مشهورتر دانسته است. برادر مادری او، نَوف بِکالی، نام داشت[۸]. وی زمان رسول خدا(ص) را درک کرد و در پیاده روی مقاوم و راهنمای رسول خدا(ص) در (شناخت) راهها بود. آن حضرت اسلام را بر او عرضه کرد، ولی نپذیرفت و در زمان ابوبکر اسلام آورد و داستان خودش را برای اصحاب رسول خدا(ص) نقل میکرد[۹]. از اینرو ابن سعد[۱۰]، خلیفة بن خیاط[۱۱] و احمد بن محمد بن عیسی بغدادی، مؤلف کتاب تاریخ الحمصیین او را از بزرگان اهل حمص و از کبار تابعین شمردهاند[۱۲]. گفتهاند: وی مردی راستگو[۱۳] و عالم به کتابهای (مسیحیان و یهودیان) بوده و از کعب الاحبار مطالب بسیاری از جمله در علم تفسیر شنیده است[۱۴].
عبدالغنی مصری میگوید: تُبَیع صاحب ملاحم (پیشگویی)[۱۵] بوده است. گفتهاند: هنگامی که مسلمانان در سال ۵۴ جزیره ارواد (نزدیک قسطنطینیه گفتهاند) را فتح کردند، در خبری که احتمال ساختگی بودن آن هست آمده که تُبَیع پیشگویی کرد پُل ویران میشود و باد شدیدی وزید و پُل را خراب کرد که در این هنگام، خبر هلاکت معاویه رسید و دیگر آن پُل تعمیر نشد[۱۶]. همچنین وی (در درگیری میان عبدالملک بن مروان و عمرو بن سعید بن عاص) شخصی را نزد عمرو فرستاد تا او (عمرو) نزد عبدالملک نرود و پیشگوییاش را به او گفت که وی کشته خواهد شد[۱۷]. پس از آن بود که عمرو به دست عبدالملک کشته شد. از وی نقل شده که پادشاهی بنی امیه (در حدود) صد سال است[۱۸].
مجاهد از او روایاتی درباره پاداش مجاهدان دریایی نقل کرده که ساختگی بودن آنها جهت تشویق به نبردهای دریایی بسیار محتمل است. از جمله: هر کس در کشتی وارد شود، از گناه بیرون آمده، مانند روزی که به دنیا آمده است و رونده در روی آب، مانند کسی است که در راه خدا در خون خود غلتان است، و غرق شونده در دریا اجر دو شهید را دارد، و صبر کننده در آن، مانند پادشاهی است که تاج بر سر دارد[۱۹].
وی روایاتی از دیگر صحابه چون ابودرداء دارد[۲۰]. راویان او عبارتاند از: ابرهیم بن نشیط، تدوم ابن صبیح حمیری، حسین بن شفی بن ماتع، شفی بن مانع، عطاء بن أبی رباح، مجاهد بن جبر[۲۱] و عدهای دیگر از راویان شهرها[۲۲]. تُبَیع عمر طولانی کرد و در سال ۱۰۱ در اسکندریه درگذشت[۲۳].[۲۴]
منابع
پانویس
- ↑ خلیفة بن خیاط، ص۵۶۲؛ ابن ماکولا، ج۲، ص۵۱۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۴۹۵.
- ↑ ابن یونس، ج۱، ص۵۰.
- ↑ ابن یونس، ج۱، ص۵۰.
- ↑ ابن سعد، ج۷، ص۳۱۴؛ بخاری، ج۲، ص۱۵۹.
- ↑ خلیفة بن خیاط، ص۵۶۲.
- ↑ مزی، ج۴، ص۳۱۳؛ ذهبی، ج۴، ص۴۱۳.
- ↑ ذهبی، ج۴، ص۴۱۳.
- ↑ ابن سعد، ج۷، ص۳۱۴.
- ↑ مزی، ج۴، ص۳۱۳.
- ↑ ابن سعد، ج۷، ص۳۱۴.
- ↑ خلیفه بن خیاط، ص۵۶۲.
- ↑ مزی، ج۴، ص۳۱۲.
- ↑ ابن حجر، تقریب، ج۱، ص۱۴۲.
- ↑ ابن سعد، ج۷، ص۳۱۴؛ قرطبی، ج۲، ص۲۰۱؛ ابن عساکر، ج۱۱، ص۳۱-۳۳.
- ↑ ذهبی، ج۴، ص۴۱۳.
- ↑ طبری، ج۵، ص۲۹۳.
- ↑ طبری، ج۶، ص۱۴۲؛ ابن عساکر، ج۱۱، ص۲۷ و ۲۸ با تعابیر مختلف.
- ↑ ابن حماد مروزی، ص۱۱۱
- ↑ شیبانی، ج۱، ص۳۰.
- ↑ مزی، ج۴، ص۳۱۳؛ ذهبی، ج۴، ص۴۱۴.
- ↑ مزی، ج۴، ص۳۱۳ و ۳۱۴؛ ابن یونس، ص۵۰.
- ↑ بخاری، ج۲، ص۱۵۹؛ مزی، ج۴، ص۳۱۳ و ۳۱۴.
- ↑ ابن یونس، ج۱، ص۵۰؛ ذهبی، ج۴، ص۴۱۴؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱، ص۴۴۶.
- ↑ مرادینسب، حسین، مقاله «تبیع حمیری»، دانشنامه سیره نبوی ج۲، ص۲۷۹.