نامه ۷۴ نهج البلاغه
مقدمه
این کلام، متن پیماننامهای است که حضرت علی(ع) برای اهل یمن و طایفه ربیعه نگاشته و مفاد آن این است که آنها باید دعوت قرآن را بپذیرند و هرکس آنها را به سوی قرآن فرا خواند اجابت کنند و همه با هم در برابر مخالفان متحد باشند و یکدیگر را یاری دهند و با هیچ عذر و بهانهای این پیمان را نشکنند. منظور از اهل یمن همان طایفه قحطان بودند که در آنجا میزیستند و ربیعه از طایفه عدنان بودند.
ابن ابیالحدید در اینجا سخنی دارد که شایان دقت است. او میگوید در حدیثی وارد شده است: کُلُّ حِلفٍ کانَ فِی الْجاهِلِیَّةِ فَلا یَزیدُهُ الإسْلامُ إلّاشِدَّةً وَلا حِلْفَ فِی الْإسلام؛ هر پیمانی که در جاهلیت بسته شد (و هدف والایی را در بر داشت) در اسلام به قوت خود باقی، بلکه قویتر خواهد بود؛ ولی در اسلام پیمانی وجود ندارد». مطابق این سخن پیماننامۀ مورد بحث زیر سؤال میرود؛ ولی ابن ابیالحدید در اینجا میافزاید: «کار امیرمؤمنان علی(ع) بر این خبر واحد ترجیح دارد و باید از آن پیروی نمود. به خصوص اینکه عرب بعد از اسلام بارها پیمانهایی برقرار ساخت که در کتب تاریخ شرح آن آمده است»[۱].
افزون بر این، حدیث مزبور با فعل پیغمبر اکرم نیز سازگار نیست؛ زیرا همه میدانیم که پیامبر در حدیبیه پیمانی با مشرکان برقرار ساخت و شاید به همین دلیل است که بعضی میگویند حدیث مزبور بعد از جریان فتح مکه بوده است. به هر حال این حدیث قابل اعتماد به نظر نمیرسد؛ زیرا در تاریخ تمام امتها و ملتها حوادثی پیش میآید که آنها را ناگزیر به پیمان بستن با مخالفان خود میکند[۲].
منابع
پانویس
- ↑ شرح نهجالبلاغه ابن ابیالحدید، ج ۱۸، ص۶۷.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین ج۱۴، ص۴۱۵ ـ ۴۱۶.