احمد بن مهران
احمد بن مهران از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: احمد بن مهران در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
احمد بن مهران[۱] از راویان و محدثان شیعه امامی در طبقه هشتم شمرده میشود. نام وی در کتب رجالی متقدمانی نظیر برقی، کشی، نجاشی و شیخ طوسی ذکر نشده است و از این رو گزارشی مبنی بر اینکه از اصحاب امامان معصوم بوده باشد، در دست نیست. احمد بن مهران از محدثانی همچون محمد بن علی[۲] و عبدالعظیم حسنی[۳] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن یعقوب کلینی است که تقریباً تمام روایات او را نقل کرده و واسطه انتقال احادیث وی به دیگر محدثان بوده است[۴].
درباره شخصیت احمد بن مهران، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون ابن غضائری وی را محدثی ضعیف دانسته[۵] و علامه حلی نیز به پیروی از او، نام راوی را در بخش راویان ضعیف ثبت کرده است[۶]؛ از میان معاصران نیز آیتالله خویی وی را غیرموثق میداند[۷]. در مقابل، بزرگانی چون وحید بهبهانی[۸]، کلباسی[۹]، علامه مامقانی[۱۰] و سید محسن امین[۱۱] بر وثاقت و حسن حال وی تأکید کردهاند. محقق اردبیلی نوشته است: کلینی در موارد متعددی از او نقل حدیث کرده و برای وی طلب رحمت نموده است که این امر بر حسن حال او دلالت دارد[۱۲]. مدافعان وی معتقدند کثرت روایات کلینی از او، کاربرد مکرر دعای رحمت برای وی[۱۳]، و همچنین محتوای روایاتش که بیشتر در اثبات ولایت و فضائل ائمه است، نشاندهنده جایگاه والای اوست و تضعیف ابن غضائری احتمالاً به دلیل غلوآمیز پنداشتن همین مضامین بوده است. همچنین محقق شوشتری نظر مدافعان را نپذیرفته و درباره وثاقت یا ضعف او سکوت کرده است[۱۴].
منابع
پانویس
- ↑ ابن الغضائری، الرجال، ص۴۲، ش۱۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۲۴، ش۲۲؛ منهج المقال، ج۲، ص۲۱۵، ش۳۷۹؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۷۵، ش۳۵۵؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۶۹؛ جامع الرواه، ج۱، ص۷۳، ش۴۵۵؛ الوجیزة فی الرجال، ص۲۵، ش۱۴۱؛ إکلیل المنهج، ص۱۲۶، ش۱۲۱؛ منتهی المقال، ج۱، ص۳۵۶، ش۲۵۹؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۰۴، ش۱۱۹۴؛ تنقیح المقال، ج۸، ص۱۷۱، ش۱۶۵۵؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۱۸۸؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۹۷، ش۱۸۰۴؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۴۰، ش۹۸۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۶۶۲، ش۶۰۹.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۷۹ و ج۴، ص۴۷۵.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۱ و ج۳، ص۵۹۳.
- ↑ "الشریف أبو جعفر محمد بن أحمد [بن] عیسی العلوی عن محمد بن أحمد المکتب عن أحمد بن مهران عن عبد العظیم بن عبدالله بن الحسین عن محمد بن علی"؛ (التحصین، ص۵۷۶) همین روایت در کتاب الیقین (ص ۲۴۶) نقل شده؛ ولی عنوان موجود در آن حمید بن مهران است که مصحف است و در کتاب الغیبة نعمانی، (ص۱۳۸، ح۵)، روایتی از کلینی با واسطه از احمد بن مهران نقل شده، که در کتاب کافی بیواسطه است. ر.ک: الکافی، ج۱، ص۱۷۸، ح۴.
- ↑ "أحمد بن مهران. روی عنه الکلینی فی کتاب الکافی ضعیف" ابن الغضائری، الرجال، ص۴۲، ش۱۵.
- ↑ "أحمد بن مهران؛ روی عنه فی کتاب (الکافی)؛ قال ابن الغضائری: إنه ضعیف خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۵، ش۲۲.
- ↑ ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۴۰، ش۹۸۸، ج۹، ص۵۵، ش۵۰۱۸.
- ↑ وحید بهبهانی: "وهو یکثر من الروایة عنه وهو عن عبدالعظیم الحسینی الجلیل النبیل وخالی وصفه بأستاد الکلینی وضعفه وفی التضعیف ضعف لکونه من غض مع مصارمته لما ذکر فتأمل" تعلیقة علی منهج المقال، ص۸۰.
- ↑ کلباسی: "مع أن الظاهر أنه من مشایخ ثقة الإسلام، کما یشهد علیه روایته عنه بلا واسطة فی غیر مورد فی الکافی، مضافاً إلی إرداف ذکره فی غیر موضع، بالرحمة" سماء المقال، ج۱، ص۶۲.
- ↑ علامه مامقانی: "قد تأملنا فوجدنا أن الکلینی، لمعاشرته معه، وتلمذه علی یده، أعرف بحاله، فإکثاره الروایة عنه یورثنا الوثوق به. وکثرة تضعیفات ابن الغضائری فی غیر محالها، سلبتنا الوثوق بتضعیفه، فالأولی عد روایته من الحسن أقلاً، فتأمل جیداً"تنقیح المقال، ج۸، ص۱۷۳، ش۱۶۵۵.
- ↑ سید امین: "روی عنه الکلینی فی الکافی مترحماً علیه مکرراً کلما ذکره فی خمسة مواضع وأکثر من الروایة عنه وروی هو عن عبدالعظیم الحسنی الجلیل المدفون بالری وکل ذلک امارة وثاقته وجلالته فتضعیف إبن الغضائری الذی قلما سلم منه أحد ضعیف" أعیان الشیعه، ج۳، ص۱۸۸.
- ↑ اردبیلی: "روی عنه الکلینی مترحماً فی مولد أبی الحسن موسی والرضا(ع) وکثیراً وهو ینبی عن حسن حاله" جامع الرواه، ج۱، ص۷۳.
- ↑ ر.ک: الکافی، ج۱، ص۴۸۷ (ح۳)، ۳۹۸ (ح۵)، ۳۹۱ (ح ۸)، ۴۲۴ (ح۶۰)، ۴۵۸ (ح ۳) و ۴۸۴ (ح۷).
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۲۰۳-۲۰۷.