اسحاق بن اسماعیل نیشابوری

آشنایی اجمالی

اسحاق بن اسماعیل نیشابوری از راویان و اصحاب موثق امام حسن عسکری(ع) است که نام وی در اسناد کتبی چون علل الشرائع و تفسیر کنز الدقائق ثبت شده است^[۱]. ادعاهایی مبنی بر درک دوران امام جواد(ع) و نقل حدیث از امام صادق(ع) توسط وی مطرح شده که نیازمند شواهد متقن‌تری است^[۲].

بزرگان علم رجال از متقدمین مانند شیخ طوسی و از متأخرین چون علامه حلی، به وثاقت و جایگاه فقهی او در میان اصحاب تصریح کرده‌اند^[۳]. با این حال، احتمالات مربوط به اتحاد وی با اسحاق بن نوبخت یا اسحاق صوفی به دلیل فقدان ادله کافی پذیرفته نشده است^[۴].

افتخار بزرگ او دریافت نامه‌ای از امام عسکری(ع) است که در آن، پیشوای یازدهم ضمن مذمت خطاهای قومش، شخص اسحاق را مورد دعای ویژه قرار داده‌اند^[۵]. از تاریخ دقیق وفات این راوی گزارشی در دست نیست و به دلیل عدم تالیف کتاب، نامش در فهارس نجاشی و طوسی نیامده است^[۶].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳

پانویس

↑ ر.ک: رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۷۵، ش۱۰۸۸؛ رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۱۱، ش۳؛ ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۷؛ منهج المقال، ج۲، ص۲۵۸، ش۴۴۱؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۹۰، ش۴۰۸؛ منتهی المقال، ج۲، ص۱۴، ش۲۹۲؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۵۰، ش۱۹۰۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۹۷، ش۱۱۲۶؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۳، ش۶۸۹.
اسحاق بن اسماعیل، نیسابوری. رجال البرقی، ص۶۱؛
اسحاق بن اسماعیل نیشابوری. رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲.
↑ «...حَدَّثَنِی أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ الشَّلْمَغَانِیُّ، قَالَ: حَجَّ إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ فِی السَّنَةِ الَّتِی خَرَجَتِ الْجَمَاعَةُ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ(ع). قَالَ إِسْحَاقُ: فَأَعْدَدْتُ لَهُ فِی رُقْعَةٍ عَشْرَ مَسَائِلَ لِأَسْأَلَهُ عَنْهَا...»؛ دلائل الإمامه، ص۴۰۱، ح۳۶۰.
"اسحاق بن اسماعیل النیسابوری، ذکره الطوسی فی رجال أبی عبدالله جعفر الصادق، روی عنه علی بن مهران"؛ لسان المیزان، ج۱، ص۳۵۳، ش۱۰۹۸.
↑ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۲، ص۱۴۷؛ رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۱، ش۳.
↑ یادآوری: شیخ صدوق روایت تهذیب را با سند خودش نقل کرده و در آن ابراهیم بن اسحاق، عن اسماعیل الصوفی ثبت شده است. ر.ک: ثواب الأعمال، ص۲۱؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۳، ش۶۸۸.
↑ و ذکر توقیعاً فی طول یتضمن العتب علیه و ذم سیرته، و إن کان یشتمل علی مدحه و الدعاء له مرة بعد مرة؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۹۰؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۴، ضمن ش۶۸۹.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۳۹۷-۳۹۹.

[1] ر.ک: رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۷۵، ش۱۰۸۸؛ رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۱۱، ش۳؛ ابن داود، الرجال، ص۵۱، ش۱۵۷؛ منهج المقال، ج۲، ص۲۵۸، ش۴۴۱؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۹۰، ش۴۰۸؛ منتهی المقال، ج۲، ص۱۴، ش۲۹۲؛ تنقیح المقال، ج۹، ص۵۰، ش۱۹۰۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۹۷، ش۱۱۲۶؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۳، ش۶۸۹.
اسحاق بن اسماعیل، نیسابوری. رجال البرقی، ص۶۱؛
اسحاق بن اسماعیل نیشابوری. رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲.

[2] «...حَدَّثَنِی أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ الشَّلْمَغَانِیُّ، قَالَ: حَجَّ إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ فِی السَّنَةِ الَّتِی خَرَجَتِ الْجَمَاعَةُ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ(ع). قَالَ إِسْحَاقُ: فَأَعْدَدْتُ لَهُ فِی رُقْعَةٍ عَشْرَ مَسَائِلَ لِأَسْأَلَهُ عَنْهَا...»؛ دلائل الإمامه، ص۴۰۱، ح۳۶۰.
"اسحاق بن اسماعیل النیسابوری، ذکره الطوسی فی رجال أبی عبدالله جعفر الصادق، روی عنه علی بن مهران"؛ لسان المیزان، ج۱، ص۳۵۳، ش۱۰۹۸.

[3] موسوعة طبقات الفقهاء، ج۲، ص۱۴۷؛ رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۲۲؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۱، ش۳.

[4] یادآوری: شیخ صدوق روایت تهذیب را با سند خودش نقل کرده و در آن ابراهیم بن اسحاق، عن اسماعیل الصوفی ثبت شده است. ر.ک: ثواب الأعمال، ص۲۱؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۳، ش۶۸۸.

[5] و ذکر توقیعاً فی طول یتضمن العتب علیه و ذم سیرته، و إن کان یشتمل علی مدحه و الدعاء له مرة بعد مرة؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۹۰؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۷۳۴، ضمن ش۶۸۹.

[6] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۳۹۷-۳۹۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]