اسحاق بن محمد بن عبیدالله فزاری عرزمی

آشنایی اجمالی

اسحاق بن محمد بن عبیدالله العرزمی^[۱] از اهالی کوفه و منسوب به محله عرزم یا قبیله بنی‌فزاره است^[۲]. نام وی در میان اصحاب ائمه ذکر نشده، اما پدرش از اصحاب امام صادق(ع) بوده است^[۳]. وی افزون بر پدرش، از محدثانی همچون قاسم بن محمد بن عقیل، شریک و سعید بن خثیم^[۴]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عباس بن ابی‌طالب، محمد بن عبدالله حضرمی و منصور^[۵] می‌باشند.

درباره شخصیت او میان رجال‌نویسان عامه اختلاف است؛ برخی چون ذهبی وی را محدثی ضعیف دانسته و مدعی شده‌اند که او به سبب نقل احادیث در فضایل امیرالمؤمنین(ع) سست‌روایت و مطعون است^[۶]. در مقابل، بزرگانی از عامه چون ابن‌حبان بر وثاقت وی تأکید کرده و نام او را در زمره راویان مورد اعتماد آورده‌اند^[۷]. در این میان، برخی دیگر از علمای اهل سنت مانند ابن‌ابی‌حاتم نیز موضع سکوت اختیار کرده و درباره جرح یا تعدیل وی اظهار نظر نکرده‌اند^[۸].

از تاریخ دقیق وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما با توجه به فوت پدرش در سال ۱۵۵ و برادرش در سال ۱۸۰ قمری، گمان می‌رود که او تا اواخر قرن دوم هجری در قید حیات بوده است^[۹].^[۱۰]

جستارهای وابسته

بنی‌فزاره (قبیله)
محمد بن عبیدالله بن ابی سلیمان فزاری عرزمی کوفی (پدر)
عبدالرحمن بن محمد بن عبید الله عرزمی (برادر)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳

پانویس

↑ ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۱۱، ش۵۸۲؛ سمعانی، الأنساب، ج۹، ص۲۷۱ - ۲۷۴، ش۲۷۳۶؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۹۹، ش۷۸۷؛ لسان المیزان، ج۱، ص۳۷۴، ش۱۱۶۷.
↑ عرزم: بفتح أوله، و سکون ثانیه، و زای مفتوحة: و هو اسم جبانة بالکوفة، و أصله الشدید المکتنز، و قیل: عرزم محلة بالکوفة تعرف بجبانة عرزم نسبت إلی رجل کان یضرب فیها اللبن اسمه عرزم، و لبنها ردیء فیه قصب و خرق فربما أصابها الشیء الیسیر من النار فاحترقت حیطانها، و قیل: عرزم بطن من فزارة نسبت الجبانة إلیه؛ معجم البلدان، ج۴، ص۱۰۰.
سمعانی: العرزمی: بفتح العین المهملة و سکون الراء و فتح الزای، هذه النسبة إلی عرزم، و ظنی أنه بطن من فزارة، و جبانة عرزم بالکوفة معروفة، و لعل هذه القبیلة نزلت بها فنسب الموضع إلیهم،... و المنتسب إلیه... إسحاق بن محمد ابن عبدالله العرزمی؛ الأنساب، ج۹، ص۲۷۱ -۲۷۴، ش۲۷۳۶.
↑ رجال الطوسی، ص۲۹۳.
↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۵۰۸؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۱، ص۱۴۹.
↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۵۰۸؛ الجرح والتعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲ و ص۱۱۹؛ طبرانی، المعجم الأوسط، ج۵، ص۳۳۷؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۵۸، ص۴۲۴.
↑ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۱۱، ش۵۸۲: و قولهم: رجل واه، و حدیث واه: أی ساقط أو ضعیف؛ تاج العروس، ج۲۰، ص۳۲۲.
↑ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲.
↑ و ذکره ابن أبی حاتم و سکت لسان المیزان، ج۱، ص۳۷۴، ش۱۱۶۷.
↑ سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۱۷۸.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۵۱۸-۵۲۳.

[1] ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۱۱، ش۵۸۲؛ سمعانی، الأنساب، ج۹، ص۲۷۱ - ۲۷۴، ش۲۷۳۶؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۱۹۹، ش۷۸۷؛ لسان المیزان، ج۱، ص۳۷۴، ش۱۱۶۷.

[2] عرزم: بفتح أوله، و سکون ثانیه، و زای مفتوحة: و هو اسم جبانة بالکوفة، و أصله الشدید المکتنز، و قیل: عرزم محلة بالکوفة تعرف بجبانة عرزم نسبت إلی رجل کان یضرب فیها اللبن اسمه عرزم، و لبنها ردیء فیه قصب و خرق فربما أصابها الشیء الیسیر من النار فاحترقت حیطانها، و قیل: عرزم بطن من فزارة نسبت الجبانة إلیه؛ معجم البلدان، ج۴، ص۱۰۰.
سمعانی: العرزمی: بفتح العین المهملة و سکون الراء و فتح الزای، هذه النسبة إلی عرزم، و ظنی أنه بطن من فزارة، و جبانة عرزم بالکوفة معروفة، و لعل هذه القبیلة نزلت بها فنسب الموضع إلیهم،... و المنتسب إلیه... إسحاق بن محمد ابن عبدالله العرزمی؛ الأنساب، ج۹، ص۲۷۱ -۲۷۴، ش۲۷۳۶.

[3] رجال الطوسی، ص۲۹۳.

[4] ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۵۰۸؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۱، ص۱۴۹.

[5] ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۵۰۸؛ الجرح والتعدیل، ج۲، ص۲۳۳، ش۸۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲ و ص۱۱۹؛ طبرانی، المعجم الأوسط، ج۵، ص۳۳۷؛ تاریخ مدینة دمشق، ج۵۸، ص۴۲۴.

[6] المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۱۱، ش۵۸۲: و قولهم: رجل واه، و حدیث واه: أی ساقط أو ضعیف؛ تاج العروس، ج۲۰، ص۳۲۲.

[7] ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۱۱۲.

[8] و ذکره ابن أبی حاتم و سکت لسان المیزان، ج۱، ص۳۷۴، ش۱۱۶۷.

[9] سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۱۷۸.

[10] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۵۱۸-۵۲۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]