حافظ ابرو
آشنایی اجمالی
حافظ ابرو (م ۸۳۳): یکی از برجستهترین مورخان ایرانی که در ضمن جغرافیدان شایستهای نیز هست حافظ ابرو است که نام وی شهاب الدین عبدالله بن لطف الله خوافی (از روستای بهدادین) است. حافظ ابرو در خراسان و روزگار تیموریان در خراسان میزیست و افزون بر آثاری که در تاریخ روزگار خویش دارد، کتاب مجمع التواریخ السلطانیه را در تاریخ عمومی عالم نگاشته که شامل تاریخ دوره اسلامی نیز میشود. ربع اول این کتاب در تاریخ آدم تا پایان ساسانیان است، همان تقسیمبندی که در تاریخنگاری اسلامی از روزگار طبری و بعد از آن وجود داشته است. در این بخش نام انبیاء و سلاطین ایرانی از قدیمیترین روزگاران تا پایان ساسانیان آمده است. ربع دوم کتاب به مانند جامع التواریخ رشیدی - سیره نبوی تا پایان خلافت عباسی است. ربع سوم وقایع تاریخ ایران تا دوره تیموری و ربع چهارم کتاب که نام زبدة التواریخ را دارد تاریخ ایران از زمان درگذشت ابوسعید آخرین پادشاه ایلخانی ایران تا مرگ تیمور را شامل میشود. بخش زبدة التواریخ یک بار به عنوان جاول و دوم (تهران ۱۳۷۲) و بار دیگر عیناً همان چاپ اما به اسم جلد سوم و چهارم، شامل وقایع سالهای ۸۰۷ تا ۸۰۳ به کوشش سید کمال حاج سید جوادی (تهران، ۱۳۸۰) چاپ شده است.
ربع اول و دوم گویا تاکنون به چاپ نرسیده است. ربع اول به شماره ۳۷۲۹ در کتابخانه مجلس نگهداری میشود. در فریم ۱۵ آن بحثی در حقیقت علم تاریخ و در فریم بعدی بحثی در ذکر فواید علم تاریخ آمده است. این ربع در چهار باب تنظیم شده و همانطور که گذشت، تاریخ عالم از آدم تا خاتم را شامل میشود. نسخه شماره ٢۵٧ مجلس شامل ربع دوم است که از سیره نبوی آغاز و تا پایان عباسیان ادامه مییابد. ۳۷ فریم نخست سیره و زان پس تا فریم ۲۱۲ درباره خلفای اولیه و در ادامه درباره امویان است. از فریم ۲۲۳ تا ۲۲۹ درباره امام حسین(ع) و مجدداً تا ۳۳۲ درباره امویان و زان پس درباره عباسیان است. روال نگارش کتاب گزارشی و بدون ذکر مآخذ است. وی به رغم آنکه در بخش امام حسین(ع) هوادارانه صحبت میکند، اما یک سنی معتقد است که باور خویش را در بیشتر موارد آشکارا نشان میدهد.[۱]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۴۳.