زیاد بن جاریه تمیمی

آشنایی اجمالی

نسبت وی را دمشقی[۱] و نامش را زید و یزید هم گفته‌اند، اما زیاد را درست دانسته[۲] و بر اشتباه بودن یزید تأکید کرده‌اند[۳]. برخی منابع وی را در شمار صحابه آورده‌اند[۴]، ولی بیشتر منابع او را تابعی دانسته[۵] و صحابی بودن وی را نپذیرفته[۶] و حتی به عنوان «شیخ مجهول» از او یاد کرده‌اند[۷]. ابن حجر[۸] در بخش چهارم الاصابه (توهمات) از وی یاد کرده است و می‌گوید: وی تابعی بوده و حدیثی به شکل مرسل نقل کرده است که به سبب نقل این حدیث، ابن ابی‌عاصم و به دنبال او ابونعیم و ابوموسی[۹] او را در شمار صحابه آورده‌اند. ابن حجر[۱۰] نیز می‌گوید: اینکه ابن حبان با قاطعیت او را تابعی دانسته و نسائی نیز او را توثیق کرده دلالت می‌کند که وی تابعی است. به هر حال وی در حدیث یاد شده می‌گوید: رسول خدا(ص) فرمود: اگر کسی گدایی کند در حالی که خودش چیزی دارد که او را بی‌نیاز می‌سازد، بر آتش دوزخ خود می‌افزاید؛ پرسیدند: چه مقدار او را بی‌نیاز می‌کند؟ فرمود: به اندازه‌ای که غذای صبح و شام را داشته باشد[۱۱]. زیاد روایت دیگری، از حبیب بن مسلمه از رسول خدا(ص)، درباره غنیمت نقل کرده است[۱۲]. به هر حال، نام وی در شمار کسانی آمده که یک حدیث از رسول خدا(ص) نقل کرده‌اند[۱۳]؛ اما وی بیشتر راوی حبیب بن مسلمه بوده و اهل شام و مکحول از او روایت نقل کرده‌اند[۱۴].[۱۵]

منابع

پانویس

  1. بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۴۸؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۵۲.
  2. مزی، تهذیب الکمال، ج۹، ص۴۴۰.
  3. ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۵۲.
  4. ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۳۲.
  5. ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۵۲.
  6. ذهبی، تجرید اسماء الصحابه، ج۱، ص۱۹۴.
  7. ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۲۷.
  8. ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۳۸.
  9. مدینی، م ۵۸۱ به احتمال در ذیل استیعاب.
  10. ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۳۰۸.
  11. ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۱۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۳۲.
  12. ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۴۸؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۲، ص۶۳؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۹، ص۴۴۰.
  13. ابن حزم، اسما الصحابه، ص۳۹۰؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الاثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۳۸۰.
  14. ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۲۵۲؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۹، ص۴۴۰.
  15. محمدی، رمضان، مقاله «زیاد بن جاریه تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۰۸.