شعب

نسخه‌ای که می‌بینید، نسخهٔ فعلی این صفحه است که توسط Bahmani (بحث | مشارکت‌ها) در تاریخ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸ ویرایش شده است. آدرس فعلی این صفحه، پیوند دائمی این نسخه را نشان می‌دهد.

(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)

معناشناسی

تفرّق و پراکندگی و اجتماع[۱]؛ بنابراین از اضداد است. عده‌ای اصل آن را به معنای "مجتمع متشکل از تقسیمات اجتماع دیگر" گرفته‌اند، تا هر دو معنای اجتماع و تفریق در آن گرد آید[۲].

کلمه شعب در اصطلاح به معنای تیره مانند عرب، عجم، ترک[۳] و نژاد مانند سفید، سیاه، زرد[۴] و جماعت بزرگ‌تر از قبیله آمده است. ترتیب گروه‌های انسانی در زبان عربی چنین است (هر یک در درون مجموعه بزرگتر جای دارد): شعب، قبیله، عماره، بطن (حیّ)، فَخِذ، فصیله (خاندان)[۵].[۶]

شِعب مکه

مکه دارای ۲۵ شعب (درّه) است[۷]. در نزدیکی مسجدالحرام سه شعب یا دره وجود دارد:

  1. شعب ابی‌طالب،
  2. شعب بنی‌هاشم،
  3. شعب بنی‌عامر.

این سه شعب در کنار هم قرار دارند که گاهی با یکدیگر اشتباه می‌شوند[۸].

شعب ابی دُب

همان دره‌ای است که سلاخ‌ها در آن بوده و کنار حجون قرار دارد. «ابودُبّ» نام مردی از خاندان «سواد بن عامر» است که در آن سکونت داشته است. در دهانه این دره سکویی سرپوشیده قرار داشته که می‌گویند ابوموسی اشعری پس از مسئله حکمیت در زیر آن ساکن شده و گفته است که می‌خواهم کنار کسانی زندگی کنم که مکر و نیرنگ ندارند[۹]. قبرستان مکه نیز در این دره قرار دارد. مردم مکه در دوره جاهلی و آغاز اسلام، مردگان خود را در این دره دفن می‌کردند و لذا این دره را «شعب المقبره» می‌گفتند و به «شعب جزارین» هم موسوم بود[۱۰].

منابع

پانویس

  1. خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.
  2. حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.
  3. خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.
  4. حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.
  5. ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۰۰.
  6. نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص ۳۶۶-۳۶۷.
  7. تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، اصغر قائدان، ص۱۱۴.
  8. تونه‌ای، مجتبی، محمدنامه، ص ۵۸۹.
  9. اخبار مکه، ازرقی، ج۲، ص۵۲۰.
  10. تونه‌ای، مجتبی، محمدنامه، ص ۵۸۹.