حروریه
مقدمه
حروریه عنوانی است که به خوارج نهروان گفته میشود و نامی است برگرفته از مکانی به نام "حروراء" که منطقهای میان کوفه و بغداد در مسیر رودخانۀ نهروان است و خوارج در آنجا گرد آمده بودند. امیر المؤمنین(ع) برای آنان سخنرانی کرد. در پی سخنان آن حضرت، حدود دو هزار نفر برگشتند. امام آنان را با این عنوان یاد کرد و فرمود: «أنتم الحروریّة لإجتماعکم بحروراء»[۱].[۲]
این لقب از آن جهت بر خوارج اطلاق میشود که نخستین گروه انشعابی از سپاه امیر المؤمنین(ع) که شعار «لا حکم الاّ للّه» دادند و از آن حضرت جدا شدند، به محلی به نام حروراء رفتند. حروراء روستایی بود در بیرون کوفه و گویا با کوفه دو میل فاصله داشته است[۳]. به شرحی که پیشتر گفته شد، دوازده هزار تن از سپاهیان علی(ع) پس از بازی حکمیت و توطئۀ سران خوارج از آن حضرت جدا شدند و با محکوم کردن قبول حکمیّت، به جای کوفه به حروراء رفتند و در آنجا اجتماع نمودند و حزب خوارج در همانجا پایهگذاری شد و امیر المؤمنین(ع) گاه با اعزام ابن عباس و گاه خود شخصا در حروراء با آنها محاجه کرد و حتی عدهای از آنها به سپاه امام بازگشتند.
به نظر میرسد که اطلاق حروریه به خوارج در همان روزهای نخست شایع بوده است؛ زیرا در حدیثی که در کتابهای اهل سنّت وارد شده آمده است که زنی نزد عایشه رفت و از او پرسید که چرا زن حائض روزه را قضا میکند ولی نماز را قضا نمیکند؟ عایشه گفت: آیا تو حروریه هستی؟ او گفت: من حروریه نیستم فقط مسأله میپرسم[۴]. لقب حروریه حامل بار اعتقادی به نفع یا ضرر خوارج نیست و فقط نسبت آنها را به محل اجتماعشان بیان میکند.[۵]
منابع
پانویس
- ↑ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۲ ص۲۷۵ به نقل از کامل مفرد.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۲۲۴.
- ↑ یاقوت حموی: معجم البلدان، ج ۲، ص۲۴۵
- ↑ منصور علی ناصف: التاج الجامع للاصول، ج ۱، ص۱۲۰. گویا خوارج معتقد بودند که زن حائض نمازهایی را که در ایام حیض نخوانده است باید قضا کند و این، درست برخلاف عقیدۀ همۀ فقهای اسلام از شیعه و سنّی است (رجوع شود به جواهر الکلام، ج ۳، ص۲۵۱ و الفقه علی المذاهب الأربعه، ج ۱، ص۱۳۳)
- ↑ جعفری، یعقوب، خوارج در تاریخ، ص ۱۷۵.