تزکیه در لغت
مقدمه
ریشه این لغت «ز ک و» به معنای پاک کردن موانع و ناخالصیها واخراج آن از متن سالم است[۱] و در امور مادی و معنوی هر دو به کار میرود؛ مثلاً «زکات مال» یعنی تطهیر آن با خارج نمودن حق الهی از آن و در نتیجه، رشد و برکت یافتن مال؛ همچنین «تزکیه نفس» یعنی ازاله آلودگیهای اخلاقی و اعتقادی و عملی از نفس: ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا﴾[۲].[۳]
نکاتی پیرامون تزکیه
- واژه تزکیه در مقابل «تدسیس» است که به معنای مخفی کردن و پنهان ساختن چیزی در خاک و یا امر ناخالص دیگری است؛ مثل پنهان کردن میّت در زیر خاک: ﴿أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ﴾[۴]. بنابراین، تزکیه به معنی برداشتن ناپاکیها از مسیر هدایت و رشد انسان است[۵].
- در فرهنگ قرآن، انسان بر فطرت توحید آفریده شده است. در نتیجه، هرچه او بیشتر خود را تزکیه کند، بیشتر در جهت حقیقت انسانی خود پیش میرود. در این نگاه، تزکیه به معنای زدودن آلودگیها و ناخالصیها و حجابهای ظلمانی از فطرت خود است.
- از آنجا که فطرت انسانی هماهنگ با دین الهی است، در فرهنگ قرآن، تزکیه به معنی انطباق عملیِ زندگی و رفتار انسان با تعالیم دینی و معارف توحیدی میباشد.[۶]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۴، ص۳۴۰.
- ↑ «بیگمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد * و آنکه آن را بیالود نومیدی یافت» سوره شمس، آیه ۹-۱۰؛ مفردات ألفاظ القرآن، ص۳۸۰.
- ↑ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۶ ص ۱۲۷.
- ↑ «آیا او را با (احساس) خواری نگه دارد یا (زنده) در خاک پنهان کند؛ هان! بد داوری میکنند» سوره نحل، آیه ۵۹.
- ↑ المیزان فی تفسیر القرآن (ط. جامعه مدرسین، ۱۴۱۷ ه.ق.)، ج۱، ص۳۳۰.
- ↑ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۶ ص ۱۲۷.