ابراهیم بن ابی‌بلاد

مقدمه

ابراهیم بن ابی‌بلاد و اسم ابی‌بلاد یحیی بن سلیم یا یحیی بن سلیمان، مولی بنی عبدالله بن غطفان، از اصحاب امامان امام باقر، امام صادق، امام کاظم و امام رضا(ع) است^[۱]. وی از آن چهار بزرگوار روایت کرده است^[۲]. ابراهیم بن ابی‌بلاد افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون پدرش یحیی بن سلیم، معاویة بن عمار، سعد اسکاف^[۳] و زرارة^[۴] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن حسین^[۵]، محمد بن عبدالوهاب، علی بن اسباط و جعفر بن محمد^[۶] می‌باشند.

در وثاقت ابراهیم بن ابی‌بلاد تردیدی نیست؛ زیرا رجالیان از قدما وی را توثیق کرده‌اند. نجاشی نوشته است: «کان ثقة، قارئاً، أدیباً... و کان للرضا(ع) إلیه رسالة و أثنی علیه»^[۷] و ذیل عنوان فرزندش یحیی بن ابراهیم تصریح کرده: «یحیی بن إبراهیم بن ابی البلاد ثقة هو و أبوه»^[۸]. شیخ طوسی او را «کوفی، ثقة» خوانده^[۹] و علامه حلی نوشته: «ثقة أعمل علی روایته»^[۱۰]. امام رضا(ع) نیز درباره‌اش فرموده: «إبراهیم بن أبی البلاد علی ما تحبون»^[۱۱]. افزون بر اینها، سه نفر از اصحاب اجماع یعنی ابن ابی عمیر، صفوان بن یحیی و حسن بن محبوب از ایشان حدیث نقل کرده‌اند^[۱۲]. ابن حجر عسقلانی از رجالیان بزرگ اهل سنت نیز وی را «ثقة فقیهاً قاریاً» دانسته و یادآور شده که عمری دراز داشته است^[۱۳].

از تاریخ ولادت و وفات راوی، اطلاعی در دست نیست. او دارای کتابی بوده که شماری از راویان آن را نقل کردند^[۱۴].^[۱۵]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ر.ک: منابع شیعی: رجال البرقی، ص۴۸، ص۵۵؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۰۴، ح۹۶۹؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش ۱۷۵۶، ص۳۳۱، ش ۴۹۲۶ و ص۳۵۲، ش ۵۲۱۲؛ طوسی، الفهرست، ص۲۲، ش۲۲؛ معالم العلماء، ص۴۲، ش۱۷؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۴؛ ایضاح الإشتباه، ص۸۷، ش۲۱؛ ابن داوود، الرجال، ص۱۲، ش۹؛ التحریر الطاووسی، ص۱۵، ش۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۵۰، ش۳۳؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۶؛ اکلیل المنهج، ص۶۸، ش۲۰؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۲؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴، ش۳۰۹۳؛ شعب المقال، ص۴۲، ش۱۰؛ رجال الخاقانی، ص۱۱۷؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۱۱، ش۷۹؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۲۳۷، ش۴۶۸؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۲، ش۵۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۲، ش۷۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۹، ش۴۰؛ منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۴۱، ش۸۲؛ رجال البرقی، ص۴۸؛ ص۵۵؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش ۱۷۵۶، ص۳۳۱، ش ۴۹۲۶ و ص۳۵۲، ش۵۲۱۲؛ روی عن أبی جعفر و أبی عبد الله(ع)...، و روی إبراهیم عن أبی عبدالله و أبی الحسن موسی و الرضا(ع)؛ و عمر دهراً؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲.
↑ روی عن أبی جعفر و أبی عبدالله(ع)...، و روی إبراهیم عن أبی عبدالله و أبی الحسن موسی و الرضا(ع)؛ و عمر دهراً؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۸۰، ح۱۹؛ تهذیب الأحکام، ج۹، ص۷۳، ح۳۱۲؛ ثواب الأعمال، ص۴۰؛ الکافی، ج۳، ص۴۴۸، ح۲۶.
↑ الکافی، ج۱، ص۳۰۵، ح۱، ج۴، ص۱۹۴ (ح۵) و۴۰۷ (ح۳)؛ ج۶، ص۱۹۳ (ح۵) و۴۳۳ (ح۱۵)؛ ج۷، ص۴۰۵، ح۱۱.
↑ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۴۲۳، ح۱۲۴۹.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۳۹۲؛ ج۱۰، ص۴۲۸؛ ج۱۳، ص۴۷۱.
↑ الکافی، ج۲، ص۵۰۱ (ح۱) و ۵۷۹ (۹)؛ ج۴، ص۴۶۵، ح۹؛ ج۶، ص۴۱۶، ح۵.
↑ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲.
↑ رجال النجاشی، ص۴۴۵-۴۴۶، ش۱۲۰۵.
↑ رجال الطوسی، ص۳۵۲، ش۵۲۱۲.
↑ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۴.
↑ «حَدَّثَنِی الْحُسَیْنُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنِی سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ، قَالَ، قَالَ لِی أَبُو الْحَسَنِ(ع) ابْتِدَاءً مِنْهُ: إِبْرَاهِیمُ بْنُ أَبِی الْبِلَادِ عَلَی مَا تُحِبُّونَ»؛ اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۰۴، ش۹۶۹؛ احتمالا مقصود نجاشی از و کان للرضا(ع) إلیه رسالة و أثنی علیه همین روایت باشد.
↑ ر.ک: الخصال، ج۲، ص۳۹۳، ح۹۴؛ ثواب الأعمال، ص۱۸؛ کمال الدین، ج۱، ص۱۲۷، ح۱.
↑ لسان المیزان، ج۱، ص۴۱، ش۸۲.
↑ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ رجال الطوسی، ص۳۳۱؛ ش۴۹۲۶؛ طوسی، الفهرست، ص۲۲، ش۲۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۱۶۸-۱۷۷.

[1] ر.ک: منابع شیعی: رجال البرقی، ص۴۸، ص۵۵؛ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۵۰۴، ح۹۶۹؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش ۱۷۵۶، ص۳۳۱، ش ۴۹۲۶ و ص۳۵۲، ش ۵۲۱۲؛ طوسی، الفهرست، ص۲۲، ش۲۲؛ معالم العلماء، ص۴۲، ش۱۷؛ رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۴؛ ایضاح الإشتباه، ص۸۷، ش۲۱؛ ابن داوود، الرجال، ص۱۲، ش۹؛ التحریر الطاووسی، ص۱۵، ش۵؛ نقد الرجال، ج۱، ص۵۰، ش۳۳؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۶؛ اکلیل المنهج، ص۶۸، ش۲۰؛ منتهی المقال، ج۱، ص۱۴۶، ش۲۲؛ طرائف المقال، ج۱، ص۳۹۴، ش۳۰۹۳؛ شعب المقال، ص۴۲، ش۱۰؛ رجال الخاقانی، ص۱۱۷؛ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۱۱، ش۷۹؛ أعیان الشیعه، ج۲، ص۲۳۷، ش۴۶۸؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۰۲، ش۵۷؛ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۱۷۲، ش۷۳؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۱۳۹، ش۴۰؛ منابع سنی: لسان المیزان، ج۱، ص۴۱، ش۸۲؛ رجال البرقی، ص۴۸؛ ص۵۵؛ ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۵۸، ش ۱۷۵۶، ص۳۳۱، ش ۴۹۲۶ و ص۳۵۲، ش۵۲۱۲؛ روی عن أبی جعفر و أبی عبد الله(ع)...، و روی إبراهیم عن أبی عبدالله و أبی الحسن موسی و الرضا(ع)؛ و عمر دهراً؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲.

[2] روی عن أبی جعفر و أبی عبدالله(ع)...، و روی إبراهیم عن أبی عبدالله و أبی الحسن موسی و الرضا(ع)؛ و عمر دهراً؛ رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۱۸۰، ح۱۹؛ تهذیب الأحکام، ج۹، ص۷۳، ح۳۱۲؛ ثواب الأعمال، ص۴۰؛ الکافی، ج۳، ص۴۴۸، ح۲۶.

[3] الکافی، ج۱، ص۳۰۵، ح۱، ج۴، ص۱۹۴ (ح۵) و۴۰۷ (ح۳)؛ ج۶، ص۱۹۳ (ح۵) و۴۳۳ (ح۱۵)؛ ج۷، ص۴۰۵، ح۱۱.

[4] من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۴۲۳، ح۱۲۴۹.

[5] تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۳۹۲؛ ج۱۰، ص۴۲۸؛ ج۱۳، ص۴۷۱.

[6] الکافی، ج۲، ص۵۰۱ (ح۱) و ۵۷۹ (۹)؛ ج۴، ص۴۶۵، ح۹؛ ج۶، ص۴۱۶، ح۵.

[7] رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲.

[8] رجال النجاشی، ص۴۴۵-۴۴۶، ش۱۲۰۵.

[9] رجال الطوسی، ص۳۵۲، ش۵۲۱۲.

[10] رجال العلامة الحلی، خلاصة الأقوال، ص۳، ش۴.

[11] «حَدَّثَنِی الْحُسَیْنُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنِی سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ، قَالَ، قَالَ لِی أَبُو الْحَسَنِ(ع) ابْتِدَاءً مِنْهُ: إِبْرَاهِیمُ بْنُ أَبِی الْبِلَادِ عَلَی مَا تُحِبُّونَ»؛ اختیار معرفة الرجال، رجال الکشی، ص۵۰۴، ش۹۶۹؛ احتمالا مقصود نجاشی از و کان للرضا(ع) إلیه رسالة و أثنی علیه همین روایت باشد.

[12] ر.ک: الخصال، ج۲، ص۳۹۳، ح۹۴؛ ثواب الأعمال، ص۱۸؛ کمال الدین، ج۱، ص۱۲۷، ح۱.

[13] لسان المیزان، ج۱، ص۴۱، ش۸۲.

[14] رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۲، ش۳۲؛ رجال الطوسی، ص۳۳۱؛ ش۴۹۲۶؛ طوسی، الفهرست، ص۲۲، ش۲۲.

[15] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۱۶۸-۱۷۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]