ابراهیم بن اسحاق احمری

آشنایی اجمالی

ابراهیم بن اسحاق احمری نهاوندی، از راویان معروف شیعه و از اصحاب امام رضا(ع) بوده و از آن بزرگوار روایت کرده است^[۱]. ابراهیم بن اسحاق افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون عبدالله بن حماد انصاری، محمد بن سلیمان دیلمی، حسن بن عبدالرحمن، و محمد بن عیسی حدیث آموخته و روایت کرده است^[۲]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن هوذة باهلی، سعد بن عبدالله، ظفر بن حمدون و عبدالله بن علی می‌باشند. با این حال در تبیین طبقه او، آیت‌الله بروجردی وی را در طبقات رجال التهذیب^[۳] از طبقه ششم و در طبقات رجال الکافی^[۴] از طبقه هفتم شمرده است.

درباره شخصیت ابراهیم بن اسحاق، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی چون شیخ طوسی و نجاشی وی را محدثی ضعیف، متهم در دین و غیرموثق دانسته و مدعی شده‌اند که در مذهبش ارتفاع و غلو وجود دارد^[۵]. ابن غضائری نوشته است: در حدیثش ضعف و در مذهبش ارتفاع است و روایات صحیح و سقیم را روایت می‌کند و امر او مختلط است^[۶]. در مقابل، بزرگانی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند و او را از راویان امامی ثقه شمرده‌اند^[۷]. شیخ طوسی در کتاب رجال خود نوشته است: ابراهیم بن اسحاق از اصحاب امام هادی(ع)، فردی موثق است^[۸]. قاسم بن محمد همدانی نیز روایاتی را نقل کرده که نشان می‌دهد در سال ۲۶۹ هجری از وی حدیث شنیده است^[۹]. همچنین اعتماد محدثان بزرگی مانند کلینی، شیخ صدوق و شیخ طوسی در نقل احادیث معتبر وی، از دیگر شواهد اعتبار او به شمار می‌رود^[۱۰].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح قراین موجود در اسناد روایات و امالی، وی اندکی پس از سال ۲۹۳ و گویا تا سال ۲۹۵ هجری قمری زنده بوده و درگذشته است^[۱۱]. او دارای تألیفاتی چون کتاب الصیام، کتاب المتعة، کتاب الدواجن، کتاب جواهر الأسرار، کتاب المآکل، کتاب الجنائز، کتاب النوادر، کتاب الغیبة، کتاب مقتل الحسین(ع)، کتاب العدد و کتاب نفی أبی‌ذر بوده است^[۱۲].^[۱۳]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ «... قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِیُّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِیِّ قَالَ قَالَ الرِّضَا(ع)...»؛ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۸۵، ح۱۶۹.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۳۶ و ۵۲۲، ج۸، ص۱۸۱؛ ج۱۳، ص۹۶؛ ج۱۴، ص۲۸۴.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال التهذیب، ص۱۸.
↑ ر.ک: الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ص۲۷.
↑ کان ضعیفاً فی حدیثه، متهماً فی دینه و صنف کتباً جماعة، (جملتها) قریبة من السداد...؛ له کتب و هو ضعیف؛ رجال الطوسی، ص۴۱۴، ش۵۹۹۴.
↑ "فی حدیثه ضعف و فی مذهبه ارتفاع. و یروی الصحیح و السقیم و أمره مختلط"؛ رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱.
↑ و فی طریق هذه الروایة إبراهیم بن إسحاق الأحمر و فیه ضعف إلا أن الأصحاب عملوا بمضمونها؛ منتهی المطلب، ج۱، ص۳۱۱.
↑ رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۳۵.
↑ قال أبو عبدالله بن شاذان حدثنا علی بن حاتم قال اطلق لی: أبواحمد القاسم بن محمد الهمدانی عن ابراهیم بن اسحاق و سمع منه سنه تسع و ستین و مائتین؛ رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱؛ تهذیب الأحکام المشیخه، ص۸۰.
↑ و فی طریق هذه الروایة إبراهیم بن إسحاق الأحمر و فیه ضعف إلا أن الأصحاب عملوا بمضمونها؛ منتهی المطلب، ج۱، ص۳۱۱.
↑ «... قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِیُّ الْأَحْمَرِیُّ، فِی مَنْزِلِهِ بِفَارِسْفَانَ مِنْ رُسْتَاقِ الْأَسْفِیدِهَانِ مِنْ کُورَةِ نَهَاوَنْدَ، فِی شَهْرِ رَمَضَانَ مِنْ سَنَةِ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ وَ مِائَتَیْنِ، قَالَ:...»؛ (الأمالی (طوسی)، ص۴۰۵، ح۹۰۹).
↑ رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص۲۳۱-۲۳۶.

[1] «... قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِیُّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِیِّ قَالَ قَالَ الرِّضَا(ع)...»؛ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۸۵، ح۱۶۹.

[2] تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۳۶ و ۵۲۲، ج۸، ص۱۸۱؛ ج۱۳، ص۹۶؛ ج۱۴، ص۲۸۴.

[3] ر.ک: الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال التهذیب، ص۱۸.

[4] ر.ک: الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ص۲۷.

[5] کان ضعیفاً فی حدیثه، متهماً فی دینه و صنف کتباً جماعة، (جملتها) قریبة من السداد...؛ له کتب و هو ضعیف؛ رجال الطوسی، ص۴۱۴، ش۵۹۹۴.

[6] "فی حدیثه ضعف و فی مذهبه ارتفاع. و یروی الصحیح و السقیم و أمره مختلط"؛ رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱.

[7] و فی طریق هذه الروایة إبراهیم بن إسحاق الأحمر و فیه ضعف إلا أن الأصحاب عملوا بمضمونها؛ منتهی المطلب، ج۱، ص۳۱۱.

[8] رجال الطوسی، ص۳۸۳، ش۵۶۳۵.

[9] قال أبو عبدالله بن شاذان حدثنا علی بن حاتم قال اطلق لی: أبواحمد القاسم بن محمد الهمدانی عن ابراهیم بن اسحاق و سمع منه سنه تسع و ستین و مائتین؛ رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱؛ تهذیب الأحکام المشیخه، ص۸۰.

[10] و فی طریق هذه الروایة إبراهیم بن إسحاق الأحمر و فیه ضعف إلا أن الأصحاب عملوا بمضمونها؛ منتهی المطلب، ج۱، ص۳۱۱.

[11] «... قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِیُّ الْأَحْمَرِیُّ، فِی مَنْزِلِهِ بِفَارِسْفَانَ مِنْ رُسْتَاقِ الْأَسْفِیدِهَانِ مِنْ کُورَةِ نَهَاوَنْدَ، فِی شَهْرِ رَمَضَانَ مِنْ سَنَةِ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ وَ مِائَتَیْنِ، قَالَ:...»؛ (الأمالی (طوسی)، ص۴۰۵، ح۹۰۹).

[12] رجال النجاشی، ص۱۹، ش۲۱.

[13] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص۲۳۱-۲۳۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]