اسحاق بن جریر بجلی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام صادق است. اسحاق بن جریر بجلی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اسحاق بن جریر بجلی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
اسحاق بن جریر بن یزید بن جریر بن عبدالله بجلی، با کنیه ابویعقوب، از خانوادهای سرشناس در کوفه و از اصحاب امام صادق(ع) و امام کاظم(ع) به شمار میرود[۱]. وی تنها از امام صادق(ع) روایت کرده است و حدیثی از وی یافت نشده که دلالت کند از امام کاظم(ع) نیز روایت کرده باشد. اسحاق افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون ابوبصیر، عبدالله بن سنان و حجر بن زائده حدیث آموخته و روایت کرده است[۲]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن ابیعمیر، عثمان بن عیسی، حماد بن عیسی و محمد بن سنان میباشند[۳].
درباره شخصیت اسحاق بن جریر، میان علما و رجالنویسان اختلاف است؛ برخی چون شیخ طوسی وی را واقفیمذهب معرفی کردهاند[۴] و به همین علت، ابن داوود نام او را در بخش مجروحان و مجهولان آورده[۵] و علامه حلی نیز در پذیرش روایاتی که آن بزرگوار در نقل آنها منفرد است، توقف کرده است[۶]. در مقابل، بزرگانی چون نجاشی بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۷]. شیخ مفید نوشته است: اسحاق بن جریر از فقیهان برجسته و رؤسایی است که حلال و حرام و احکام از آنان گرفته میشود و مورد طعن قرار نمیگیرند[۸]. همچنین نقل روایتِ بزرگانی از اصحاب اجماع نظیر ابن ابیعمیر[۹] و حسن بن محبوب[۱۰] از وی و حضور نامش در اسناد کتاب کامل الزیارات[۱۱]، از دیگر شواهد اعتبار او نزد عالمان شیعه است.
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب یا اصلی حدیثی از آثار اوست که شیخ طوسی و نجاشی طرق روایی خود را به آن ذکر کردهاند[۱۲].[۱۳]
جستارهای وابسته
- خالد بن جریر بجلی (برادر)
منابع
پانویس
- ↑ رجال البرقی، ص۲۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۱ (ش ۱۸۲۶) و ۳۳۲ (ش۴۹۴۵).
- ↑ الکافی، ج۴، ص۵۸۶، ح۲، ج۷، ص۲۰۴ ح۱؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۱؛ الإمامة و التبصرة من الحیره، ص۱۲۷، ح۱۲۹؛ نعمانی، الغیبه، ص۲۱۵، ح۴.
- ↑ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۶۲، ح۳۰؛ رجال النجاشی، ص۷۱، ش۱۷۰؛ الکافی، ج۵، ص۵۳۶، ح۳؛ الفهرست (طوسی)، ص۳۹، ش۵۳؛ الکافی، ج۳، ص۹۱، ح۳، ج۵، ص۳۵۶ (ح ۴) و ۵۳۶ (ح۵)، تهذیب الأحکام، ج۵، ص۴۳۲، ح۱۴۶؛ الکافی، ج۱، ص۴۷۲، ح۱.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۶۱، ش ۱۸۲۶ و ص۳۳۲، ش۴۹۴۵.
- ↑ ابن داود، الرجال، ص۴۲۵، ش۴۶.
- ↑ "والأقوى عندي التوقف في رواية ينفرد بها" الخلاصه، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۰.
- ↑ ثقة، روی عن أبی عبدالله(ع) ذکر ذلک أبوالعباس؛ رجال النجاشی، ص۷۱، ش۱۷۰.
یادآوری: بعضی در توثیق نجاشی مناقشه کردند و گفتند واژه ثقة در رجال نجاشی از خود او نیست، بلکه نجاشی آن را از أبوالعباس احمد بن محمد بن سعید معروف به ابن عقده نقل کرده است و توثیق ایشان هم اعتباری ندارد؛ زیرا وی زیدی مذهب است؛ ولی در جواب گفته میشود که عبارت ذکر ذلک ابوالعباس اشاره دارد به روایت راوی از امام صادق(ع) که نجاشی آن را به أبوالعباس نسبت داده است؛ ولی کلمه ثقة از خود نجاشی است. به سخن دیگری، نجاشی بعد از تصریح به وثاقت اسحاق بن جریر نوشته است: روی عن أبی عبدالله(ع) ذکر ذلک أبو العباس و بسیار واضح است که مشار إلیه ذلک، جمله روی عن أبی عبدالله(ع) است. (تفصیل بحث در ترجمه احمد بن محمد بن سعید گذشت). - ↑ "من الفقهاء الأعلام والرؤساء المأخوذ منهم الحلال والحرام والفتيا والأحكام، الذين لا يطعن عليهم ولا طريق إلى ذم واحد منهم" جوابات أهل الموصل، ص۲۵ و ۳۶.
- ↑ رجال النجاشی، ص۷۱، ش۱۷۰.
- ↑ کامل الزیارات، ص۳۷، ح۱۱.
- ↑ کامل الزیارات، ص۳۷، ح۱۱.
- ↑ "اسحاق بن جرير له اصل، اخبرنا به ابن ابي جيد عن ابن الوليد عن الصفار عن أحمد بن محمد بن عيسى عن الحسن بن محبوب عن اسحاق بن جرير و رواه حميد بن زياد عن احمد بن ميثم عنه
علامه تستری روایت احمد بن میثم از اسحاق بن جریر را از جهت طبقه مناقشه کرده و معتقد است که وی هم طبقه با احمد بن محمد بن عیسی است و نمیتواند بیواسطه از اصحاب امام صادق(ع) روایت کند و در نقل روایت احمد بن محمد بن عیسی از اسحاق بن جریر (تهذیب الأحکام، ج۷، ص۳۲۷، ح۱۳۴۶) میگوید این روایت را کلینی، الکافی، ج۵، ص۳۵۶، ح۴) از عثمان بن عیسی از اسحاق بن جریر روایت کرده است. (قاموس الرجال، ج۱، ص۷۴۴).
مؤید نظر علامه تستری این است که احمد بن محمد بن عیسی و احمد بن محمد بن خالد با واسطه از اسحاق بن جریر روایت میکنند.
ر.ک: الکافی، ج۵، ص۵۳۶، ح۳، ج۶، ص۳۷۷، ح۱، ج۷، ص۲۰۴، ح۱؛ طوسی؛ الفهرست، ص۳۹، ش۵۳. - ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳، ص۴۲۶-۴۲۹.