اسماعیل بن همام بصری

(تغییرمسیر از اسماعیل بن همام)

آشنایی اجمالی

اسماعیل بن همام بن عبدالرحمن مکنّی به ابوهمام، مولی کنده و اهل بصره[۱]، از اصحاب امام کاظم[۲] و امام رضا(ع)[۳] در طبقه ششم[۴] بود که افزون بر آن دو بزرگوار، از محدثانی چون سلیمان الجعفری روایت کرده[۵] و شاگردانی نظیر احمد بن محمد بن عیسی داشته است[۶]. نجاشی و دیگر رجالیان بر وثاقت او تصریح کرده‌اند[۷] و با وجود اینکه از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده[۸]، اما کتابی حدیثی از آثار اوست[۹].[۱۰]

منابع

پانویس

  1. قبیله کنده از قبایل قحطانی ساکن منطقه حضرموت در جنوب عربستان بودند. این قبیله، پس از مهاجرت از جنوب به شمال در نجد مستقر شدند. (ر.ک: تاریخ ابن خلدون، ج۴، ص۲۸۶).
  2. ر.ک: رجال البرقی، ص۵۱.
  3. ر.ک: رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۲؛ رجال الطوسی، ص۳۵۲، ش۵۲۰۹.
  4. طبقات رجال التهذیب، ص۱۴۲.
  5. ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۲۴، ح۳۵۸؛ الکافی، ج۶، ص۳۰۵، (ح۱)، ج۵، ص۴۹۷، (ح۴)، ج۷، ص۲۴۴، (ح۳)؛ المحاسن، ج۲، ص۴۹۳، ح۵۸۴.
  6. ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۷، ص۱۳۷، ج۱۱، ص۳۰۴ و ۳۴۷؛ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۲۴، (ح۳۵۸)، ج۱، ص۱۹۴، (ح ۵۶۱)، ج۳، ص۳۲۸، (ح۱۰۲۶)، ص۳۱۷، (ح۹۸۳)، ج۱، ص۳۹۸، (ح ۱۲۴۱)؛ المحاسن، ج۲، ص۴۹۳، (ح ۵۸۴)، ص۴۴۲، (ح ۳۱۱)؛ الکافی، ج۲، ص۴۶۹، ح۴.
  7. رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۲؛ ابن داود، الرجال، ص۶۰، ش۱۹۷؛ خلاصة الاقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۱۰، ش۱۹.
  8. مرتضی مدرس گیلانی در ترجمه خصال شیخ صدوق و در مقدمه خود، تاریخ وفات اسماعیل بن همام را سال ۲۰۰ هجری قمری می‌داند؛ لکن دلیلی بر سخن خود ارائه نمی‌کند.
  9. ر.ک: رجال النجاشی، ص۳۰، ش۶۲؛ طوسی، الفهرست، ص۵۳۱، ش۸۵۷.
  10. ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۲۸۸-۲۹۴.