حسن بن خرزاد قمی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام هادی است. حسن بن خرزاد قمی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حسن بن خرزاد قمی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
حسن بن خرزاد اصالتاً قمی و مقیم دیار کش بود[۱]. وی از اصحاب امام هادی(ع) شمرده شده[۲] و در طبقه هفتم راویان قرار دارد[۳]، اما تنها دوران آن بزرگوار را درک کرده و مستقیماً از آن حضرت روایتی نقل نکرده است[۴]. حسن بن خرزاد از محدثانی همچون برقی، الحسن بن علی بن فضال، موسی بن قاسم بجلی و حسن بن علی بن نعمان[۵] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن حسن، محمد بن احمد بن یحیی و حسین بن اشکیب[۶] میباشند.
درباره شخصیت حسن بن خرزاد، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون علامه حلی، ابن داوود[۷]، صاحب حاوی[۸] و شیخ حسن[۹] وی را محدثی ضعیف دانسته و نجاشی نیز قولی مبنی بر غلو او در اواخر عمرش نقل کرده است[۱۰]. در مقابل، بزرگانی چون وحید بهبهانی[۱۱]، علامه مامقانی[۱۲] و شیخ موسی زنجانی[۱۳] با رد اتهام غلو، بر کثرت روایات او و عدم استثنای احادیثش توسط ابن ولید استناد جسته و بر وثاقت وی تأکید کردهاند. شیخ موسی زنجانی نوشته است: روایات او در غایت استقامت است و از اجلای راویان به شمار میرود[۱۴]. به دلیل همین تعارضات، علامه مجلسی تصریح کرده که در حق او مدح و ذم وارد شده است[۱۵]. کتابهای «أسماء رسول الله(ص)» و «المتعة» از آثار اوست[۱۶].[۱۷]
منابع
پانویس
- ↑ بعضی نوشتهاند که راوی در اصل از اهل کش بوده و سپس در قم اقامت نموده و ساکن گردیده است.
تنقیح المقال، ج۱۹، ص۱۶۵: و أن القمی کان أصله من أهل کش؛
أعیان الشیعه، ج۵، ص۶۳، ش۱۸۴: و ذلک بأن یکون أصله من کش و سکن قما؛
ولی احتمال نخست به صواب نزدیکتر است، چنانکه محقق شوشتری نوشته است.
قاموس الرجال، ج۳، ص۲۲۹، ش۱۸۸۲: کما أنه (مامقانی) أخطأ فی جعل أصله من الکش مع قول النجاشی فیه قمی و قول رجال الشیخ: من أهل کش یصدق مع سکناه). - ↑ رجال الطوسی، ص۳۸۶، ش۵۶۸۳.
- ↑ الموسوعة الرجالیه، ج۷، ص۲۳۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۴۲۱، ش۶۰۷۵.
- ↑ شواهد التنزیل، ج۱، ص۷۹، ح۹۴؛ معانی الأخبار، ص۶۳، ح۱۳؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۴۲، ح۱۰۰۱؛ رجال الکشی، ص۶، (ح ۱۳)، ۱۲، (ح ۲۶)، ۱۳، (ح ۲۹)، ۲۰، (ح ۴۷)، ۱۸۵، (ح ۳۲۷) و ۵۸۵، (ح ۱۰۹۵)؛ رجال النجاشی، ص۴۴، ش۸۷.
- ↑ شواهد التنزیل، ج۱، ص۷۹، ح۹۴؛ معانی الأخبار، ص۶۳، ح۱۳؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۴۲، ح۱۰۰۱؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۲۰، (ح ۴۷) و ۵۸۵، (ح ۱۰۹۵)؛ رجال النجاشی، ص۴۴، ش۸۷.
- ↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۱۴، ش۱۱؛ ابن داود، الرجال، ص۴۳۹، (ش ۱۱۶) و ۵۳۹.
- ↑ حاوی الأقوال، ج۳، ص۳۷۲، ش۲۰۱۱.
- ↑ تحریر الطاووسی، ص۳۳۲-۳۳۳، ش۲۲۷.
- ↑ رجال النجاشی، ص۴۴، ش۸۷.
- ↑ منهج المقال، ج۴، ص۴۰، ش۴۴۲.
- ↑ تنقیح المقال، ج۱۹، ص۱۶۳، ش۵۱۳۹.
- ↑ الجامع فی الرجال، ج۱، ص۴۹۰.
- ↑ الجامع فی الرجال، ج۱، ص۴۹۰.
- ↑ الوجیزة فی الرجال، ص۵۴، ش۴۷۹.
- ↑ رجال النجاشی، ص۴۴، ش۸۷: قمی؛ کثیر الحدیث له کتاب أسماء رسول الله(ص)، و کتاب المتعة... أخبرنا محمد بن محمد قال: حدثنا جعفر بن محمد قال: حدثنا محمد بن الوارث السمرقندی قال: حدثنا أبو علی الحسن بن علی القمی، قال: حدثنا الحسن بن خرزاد بکتابه.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۴۷۲-۴۸۷.