بحث:ام القری در قرآن
موارد کاربرد ام، در کلام خداوند
- اُم به معنای معظم شیء و مرکز آن، مثل آیه مبارکه ﴿أُمَّ الْقُرَى﴾ که به مکه معظمه گفته میشود: ﴿لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا﴾ آیه ۹۲ سوره مبارکه انعام، که مورد بحث این گفتار است.
- به معنی مادر حقیقی، نظیر آیه ۷ سوره مبارکه قصص، که میفرماید: ﴿وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ﴾[۱] و در پایان ام به معنی اصل و پایه، که در زیر، به آن اشاره میشود.
- ام به معنی اصل و پایه هر چیز ﴿أُمُّ الْكِتَابِ﴾ در آیه ۷ سوره آل عمران: ﴿هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ...﴾[۲].[۳]
ام القری
- ﴿وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ﴾[۴].
- ﴿وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا...﴾[۵].
ام القری «مرکز و مادر همه بناهای جهان است»[۶] «در حجاز نزدیک بحر احمر (دریای سرخ) واقع است و به وسیله بندر جده به آن دریا پیوند دارد... ام القری در لغت به معنی مادر شهر و شهر بزرگ است که صفت مکه است. در نفایس الفنون آمده است: «مکه را ام القری خوانند؛ زیرا گویند اصل زمین آنجاست.»..[۷].
«ام در لغت به اصل و اساسی گفته میشود که چیزی از آن تکوین مییابد... در هر سرزمینی بزرگترین و پرجمعیتترین شهر آن منطقه را «ام» (مادر آن سرزمین) و یا ام القری میگویند، مثل بصره که آن را ام العراق و یا «مرو» که آن را «ام خراسان» میگفتهاند. «ام» (مادر) هر چیز اصل آن چیز است. بدین جهت به پیامبر اکرم(ص) نیز «امی» گفته شده زیرا او به مکه «ام القری» منسوب بوده است و نیز گفته شده منسوب به عرب که اصل (و نسب) آنهاست، میباشد»[۸].
«در لغت: ام به معنی مادر، اصل، جای و بهتر از هر چیز[۹]. امّ: از ریشه «امم»: والده و گفتهاند اصل آن (امهه) بوده است. جمع آن برای انسانها: اُمهات و برای بهائم: اُمات میباشد و ابن عباس گفته: ام الکتاب القرآن من اولی الی آخر، و نیز گفتهاند: ام الکتاب: اصل الکتاب[۱۰].[۱۱]
پانویس
- ↑ «و به مادر موسی الهام کردیم که به او شیر بده» سوره قصص، آیه ۷.
- ↑ «اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (استوار یک رویه)اند، که بنیاد این کتاباند» سوره آل عمران، آیه ۷.
- ↑ عرب، محمد حسن، دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید، ص ۱۰۸.
- ↑ «و این کتاب خجستهای است که آن را فرو فرستادهایم، آنچه را پیش از آن بوده است راست میشمارد و تا (مردم) «مادر شهر» (مکّه) و مردم پیرامون آن را بیمدهی و مؤمنان به جهان واپسین، بدان ایمان میآورند و بر نماز خویش، نگهداشت دارند» سوره انعام، آیه ۹۲.
- ↑ «و بدینگونه ما به تو قرآنی عربی وحی کردیم تا (مردم) امّ القری و پیرامون آن را بیم دهی و (نیز) از روز گرد آمدن (همگان در رستخیز) که تردیدی در آن نیست بیم دهی» سوره شوری، آیه ۷.
- ↑ اطلاعات قرآنی، ص۱۱۷؛ فرهنگ المنجد، ص۳۲.
- ↑ اطلاعات قرآنی، ص۵۲۱.
- ↑ دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۳۰۱.
- ↑ نثر طوبی، ج۱، ص۳۷.
- ↑ لسان العرب.
- ↑ فرزانه، محرم، اماکن جغرافیایی در قرآن، ص ۲۶۴.