بحث:بداء از دیدگاه اهل سنت
شبهات نیازمند پاسخ
- اقرار کاشف الغطاء در “اصل الشیعه و اصولها ص313” به اینکه قول شیعه به بداء باعث شده مردم آنها را مورد سرزنش و تحقیر قرار دهند.
- عقیده به بدا در کیسانیه و مختار ثقفی ریشه دارد
- تلاش بسیاری از علمای متاخر شیعه مثل امام خمینی در تاویل معنای مراد از بدا از معنای مشهور متاخران به معنایی که موافق نصوص قرآن و سنت باشد- ر.ک: اسرار الصلوة 101
- ادعای کاشف الغطا در معنای مراد از بدا به اینکه بدا آشکار کردن امری از سوی خداوند متعال که در لوحهای محو و اثبات ثبت میشود و چه بسا برخی از فرشتگان مقرب یا یکی از پیامبران و رسولان بر آن آگاه شوند، پس فرشته به پیامبر و پیامبر به امتش خبر دهد، سپس خلاف آن واقع شود، زیرا خداوند متعال آن را محو کرده و در خارج چیز دیگری را ایجاد نموده است، و همه اینها را خداوند عظیم به خوبی میدانسته اما در علم مخزون و محفوظ خود که نه فرشته مقرب، نه پیامبر مرسل و نه ولی آزموده شده بر آن آگاه نشدهاند. (کاشف الغطاء أصل الشيعة وأصولها ص ۳۱۳)- بر اساس این ادعا پیامبر ممکن است خبری دهد، سپس بعداً عدم صحت آنچه خبر داده آشکار شود، که این مقام نبوت را در معرض شک و بدگمانی قرار میدهد
- گرایش اصلاحطلبی در میان شیعیان از علمای معاصر، قول به بداء را رد کردهاند و کسانی را که به آن معتقدند مورد انکار قرار داده و آن را لکه ننگی بر پیشانی مذهب دانستهاند که باید از آن دست کشید. از این گروه، دکتر موسی موسوی نویسنده کتاب “الشیعه والتصحیح ص148” است که توجه کرده موضوع بداء بخشی از کتابهای شیعی را به خود اختصاص داده و برخی از بزرگان فصلها یا کتابهایی را به آن اختصاص دادهاند که از معنا و مفهوم بداء دفاع میکند، و بحث به مباحث فلسفی و کلامی رسیده که بخشهای زیادی از کتابهای کلامی را اشغال کرده است. با وجود همه اینها، کسانی که درباره بداء نوشته و تألیف کردهاند، فقط توهماتی بر توهمات و سفسطهای بر سفسطه افزودهاند
- خواجه نصیر طوسی از جمله علمای امامیه است که وجود بدا را به عنوان عقیدهای برای شیعیان دوازده امامی انکار کرده و درباره طایفه خود گفته است: «آنها به بدا قائل نیستند، و قول به بدا فقط در روایتی بوده که از جعفر صادق نقل کردهاند که او اسماعیل را جانشین خود قرار داد، اما از اسماعیل چیزی ظاهر شد که او آن را نپسندید، پس موسی را جانشین قرار داد. وقتی درباره این مسئله از او سؤال شد، گفت: برای خداوند در امر اسماعیل بدا حاصل شد، و این یک روایت است و نزد ما خبر واحد موجب علم و عمل نمیشود
- مجلسی نیز این پاسخ از شیخ طوسی را عجیب دانسته و آن را به عدم احاطه او بر اخبار نسبت داده است
- پاسخ مصداقی به روایات دال بر بدا در امامت برخی ائمه (سندی و محتوایی)