ثویر بن ابیفاخته
ثویر بن ابیفاخته از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ثویر بن ابیفاخته در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ثویر بن ابی فاخته، با کنیه ابوالجهم، ملقب به قرشی هاشمی، مولی ام هانی بنت ابی طالب و از اهل کوفه بود[۱]. وی از اصحاب امام سجاد(ع)[۲]، امام باقر(ع)[۳] و امام صادق(ع)[۴] شمرده شده و از آن دو بزرگوار نخست روایت کرده است؛ اما حدیثی از وی از امام صادق(ع) یافت نشده است. در طبقاتالرجال، وی تابعی و از راویان طبقه سوم و چهارم به شمار میآید[۵]. ثویر افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون أبو فاخته سعید بن علاقة، زید بن ارقم، سعید بن جبیر، عبدالله بن الزبیر و انس بن مالک حدیث آموخته و روایت کرده است[۶]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان المفضل بن صالح، أبی عبیدة الحذاء، ابوحمزه ثمالی و سفیان ثوری میباشند[۷].
درباره شخصیت ثویر بن أبی فاخته، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی از عالمان اهل سنت چون ابن معین[۸]، سفیان ثوری[۹] و نسائی[۱۰] وی را محدثی ضعیف، فاسدالمذهب و غیرموثق دانسته و مدعی شدهاند که او رافضی و متروک است[۱۱]. در مقابل، بزرگانی از شیعه چون وحید بهبهانی[۱۲]، محدث نوری[۱۳] و مامقانی[۱۴] بر وثاقت و حسن حال وی تأکید کردهاند. مجلسی اول درباره او نوشته است: در جلالت امثال این مرد شکی نیست که نزد عامه مشهور بوده و به سبب اخذ به حق متهم شده است[۱۵]. قدمای امامیه مانند نجاشی و شیخ طوسی درباره او سکوت کرده و علامه حلی به سبب روایتی در توثیق وی توقف کرده است[۱۶]. طبق روایتی که کشی از عباد بن بشیر نقل میکند، گویا ثویر در زمان امام باقر(ع) از مواجهه چند تن از مخالفان با حضرت و طرح پرسشهای فراوان غمناک شد؛ عالمان شیعه این اندوه را نه به دلیل شک در علم امام، بلکه نشان از تقرب او به آن حضرت، ترس از تقیه و بیم از بیادبی مخالفان دانستهاند[۱۷].
وی به سال ۱۲۷ درگذشت[۱۸] و کتابی از الاصول المعتمدة از آثار اوست[۱۹]، هرچند برخی به دلیل عدم ذکر در فهرست نجاشی، اثری به او نسبت ندادهاند[۲۰].[۲۱]
جستارهای وابسته
- أبو فاخته سعید بن علاقة (پدر)
- حسین بن ثویر بن ابیفاخته (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ لقب علاقة، جهم (جهمان؛ جمهان) بوده است؛ بدان جهت از راوی به عنوان سعید بن نیز جهم نیز یاد میشود. علامه شوشتری به استناد سخن نجاشی در ترجمه پسر راوی (ر.ک: رجال النجاشی، ص۵۵ ش۱۲۵: الحسین بن ثویر (ثور) بن أبی فاختة سعید (سعد) بن حمران (جمهان؛ جهمان) مولی أم هانی بنت أبی طالب) معتقد است علاقه اسم مادر راوی است و اسم پدرش حمران یا جهمان یا جمهان است و سپس نوشته است: و الصواب الأخیر، ففی البلاذری: سعید بن جمهان عن سفینة مولی النبی(ص) و فی القاموس: جمهان - کعثمان - تابعی محدث. قاموس الرجال، ج۱۰، ص۴۶۸، ش۸۳۰.
آیتالله خویی نوشته است: إن توصیفه بالهاشمی لعله من جهة کونه مولی أم هانی بنت أبی طالب(ع) و إلا فالرجل لیس من الهاشمیین. معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۳۲۲، ش۲۰۰۸. - ↑ رجال الطوسی، ص۱۱۱، ش۱۰۸۵: ثویر بن أبی فاختة؛ نیز ر.ک: رجال البرقی، ص۸.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۲۹، ش۱۳۱۰: ثویر بن أبی فاختة، سعید بن جمهان، مولی أم هانی.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۷۴ ش۲۰۵۵: ثویر بن أبی فاختة، سعید بن جمهان الهاشمی، مولی أم هانی، کوفی.
- ↑ ر.ک: تقریب التهذیب، ج۱، ص۱، ش۸۶۴. ابن حجر در تعریف طبقه چهارم مینویسد: جل روایتهم عن کبار التابعین، کالزهری و قتادة؛ تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۵.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۴۲۳، المعجم الکبیر، ج۵، ص۱۹۴؛ ج۱۲، ص۳۶؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۵۰۹؛ مسند احمد، ج۴، ص۶؛ ذیل تاریخ بغداد، ج۲، ص۱۶۸؛ صنعانی، المصنف، ج۱، ص۷.
- ↑ المحاسن، ج۲، ص۳۶۸، ح۱۱۹؛ الکافی، ج۸، ص۱۰۴، ح۷۹؛ معانی الأخبار، ص۱۲۰، ح۱؛ تفسیر القمی، ج۱، ص۱۶۵؛ حاکم نیشابوری، المستدرک، ج۲، ص۵۰۹؛ طوسی، الأمالی، ص۳۵۱، ح۷۲۶؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۲۱۹، ش۳۹۴؛ سنن الترمذی، ج۵، ص۶۲، ح۳۳۱۸؛ مسند أحمد، ج۱، ص۹۱؛ المحلی، ج۳، ص۵۲؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۴۴، ح۳۶.
- ↑ ثویر بن أبی فاختة لیس بشیء تاریخ ابن معین (الدوری)، ج۱، ص۲۱۰، ش۱۳۶۲.
- ↑ کان ثویر من أرکان الکذب التاریخ الکبیر، ج۲، ص۱۸۴، ش۲۱۳۶.
- ↑ ثویر بن أبی فاختة سعید بن علاقة لیس بثقة الضعفاء والمتروکین، ص۱۶۲، ش۹۶.
- ↑ میزان الإعتدال، ج۱، ص۳۷۵، ش۱۴۰۸.
- ↑ لا تأمل فی کونه من الشیعة و من مشاهیرهم منهج المقال، ج۳، ص۱۳۷، ش۳۲۲.
- ↑ لا تأمل فی کونه من الشیعة و من مشاهیرهم تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۵۱، ش۸۶۴.
- ↑ فالحق أن الرجل شیعی... تنقیح المقال، ج۱۳، ص۴۲۶، ش۳۵۲۴.
- ↑ لا تأمل فی کونه من الشیعة و من مشاهیرهم روضة المتقین، ج۱۴، ص۷۴.
- ↑ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۰، ش٢.
- ↑ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۰۱، ش۱۳۱۷؛ خواجویی، الفوائد الرجالیه، ص۳۳۷ - ۳۳۹، ش۵۴؛ تنقیح المقال، ج۱۳، ص۴۲۵ - ۴۲۶، ش۳۵۲۴.
- ↑ ر.ک: الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۲۰؛ طبقات خلیفه، ص۲۷۱.
- ↑ و ما کان فیه عن ثویر بن أبی فاختة فقد رؤیته عن أبی، و محمد بن الحسن - رضی الله عنهما - عن...، عن ثویر بن أبی فاختة، و اسم أبی فاختة سعید بن علاقة. من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۵۲۹؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۹۳، ش۲۳۷۶.
- ↑ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۰۰، ش۱۳۱۷.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۱۸۹-۲۰۹.