جهیزیه در فقه اسلامی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث جهیزیه است. جهیزیه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: جهیزیه در فقه اسلامی - جهیزیه در معارف و سیره معصوم - پرسش مرتبط نداردمقدمه
جهیزیه یعنی وسایل و اثاث اوّلیه زندگی. جهیزیه به آن بخش از اثاث و لوازم زندگی که عروس با خود به خانه داماد میبرد اطلاق میگردد.
ملکیّت جهیزیه
جهیزیه فراهم آمده از مال زن، ملک او است و دیگری حق تصرف در آن را ندارد مگر با اذن او، و تصرف بدون اذن موجب ضمان است.
چنانچه زوج مدّعی اذن در تصرف جهیزیه و زوجه منکر آن باشد، با عدم اقامه بیّنه از سوی زوج، قول زوجه با قسم پذیرفته میشود.
جهیزیهای که دختر از خانه پدر همراه خود میبرد، در صورتی که شواهد و قراین، بیانگر تملیک و هبه آن به دختر باشد، ملک او است. در غیر این صورت بر ملک پدر باقی خواهد ماند[۱]. بر زوج واجب است اثاث مورد نیاز زندگی را برای زوجه فراهم کند و تأمین آن بر زن واجب نیست[۲].
هرگاه زن و شوهر در ملکیت اثاث منزل با یکدیگر اختلاف کنند، قول اقامه کننده بیّنه مقدم میشود و با عدم وجود بیّنه، بنابر مشهور اثاث زنانه از آنِ زن و وسایل مردانه از آن مرد و لوازم مشترک، میان آن دو تقسیم میشود[۳].
خمس جهیزیه
جهیزیه جزء مئونه به شمار میرود. بنابر این، درآمد حاصل از کسب که صرف خرید جهیزیه میشود، در وقتی که به طور معمول به تهیّه آن نیاز است، چنانچه مطابق شأن فرد باشد، خمس ندارد. همچنین به قول بسیاری از معاصران، کسی که توان ندارد جهیزیه را یکجا تهیه کند، در صورتی که هر سال از منافع همان سال، مقداری از آن را بخرد و کنار بگذارد، خمس به آن تعلق نمیگیرد. برخی، در فرض یاد شده پرداخت خمس را واجب دانستهاند[۴].[۵]
منابع
پانویس
- ↑ مهذّبالاحکام، ج۲۵، ص۱۹۲.
- ↑ الفقه علی المذاهب الخمسة، ج۲، ص۳۵۶.
- ↑ جواهر الکلام، ج۴۰، ص۴۹۳ ـ ۴۹۴.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۲۱ ـ ۲۲؛ تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۵۹.
- ↑ هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۳، ص ۱۵۷.