خراش بن امیة بن ربیعه خزاعی

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی كليب بن حبشيه، از بنی کعب بن عمرو، از خزاعه بود^[۱]؛ از این رو، نسبت او را کلیبی^[۲] و کعبی^[۳] نیز آورده‌اند. ابن عبدالبر^[۴] صحابی دیگری با نام «خراش کلبی» معرفی کرده که ابن اثیر^[۵]، همو را با عنوان «خراش کلیبی» آورده و توضیح داده است که این تعدّد عنوان اشتباه بوده و اظهار شگفتی کرده است که چگونه ابن عبدالبر دچار اشتباه شده و وی را در دو جا معرفی کرده است؛ در حالی که یکی هستند. ابن حجر^[۶]، نیز در عنوان «خراش کلبی سلولی»، نظر ابن عبدالبر را اشتباه و بدون تردید مصداق این دو نام را یکی دانسته است^[۷]. به هر حال وی را هم‌پیمان بنی‌مخزوم^[۸] دانسته و کنیه‌اش را «ابونضله» گفته‌اند^[۹].

او را از صحابه ساکن مدینه شمرده^[۱۰] و گفته‌اند خانه او میان خانه اسماعیل بن عمرو بن سعید بن عاص و کوچه‌ای بود که میان خانه مغيرة بن اخنس بن شریق در نزدیکی محله رویگران قرار داشت. در این خانه به خیابانی در بازار نانوایان و روبه‌روی شرق خانه هند بنت سهيل بن عمرو عامری بود که به عنوان وقف در دست فرزندان بود^[۱۱]. بر اساس برخی منابع خراش در غزوه مریسیع (سال پنجم) حضور داشته است^[۱۲]، اما با توجه به آنکه گفته‌اند وی در مریسیع خود را بر روی عامر بن ابی‌ضرار انداخت تا انصار او را نکشند^[۱۳]، و حتی مردی از انصار را با تیر زد و نیز با توجه به تعبیری که ابونعیم^[۱۴] آورده و گفته است: «... و هو خالفه یومئذ...»^[۱۵]، باید وی در مریسیع در مقابل رسول خدا(ص) بوده باشد. زمان اسلام آوردن خراش را پس از استقرار رسول خدا(ص) در حدیبیه آورده‌اند^[۱۶]، وی سپس در حدیبیه، خیبر و غزوات پس از آن شرکت داشت^[۱۷].

رسول خدا(ص) هنگام صلح حدیبیه خراش را که از ساکنان مکه بود بر شتر خود به نام «ثعلب» سوار کرد و به مکه فرستاد تا بزرگان مکه را از قصد پیامبر(ص) آگاه کند و بگوید ما به قصد عمره آمده‌ایم و قربانی با خود آورده‌ایم و پس از طواف خانه کعبه برمی‌گردیم؛ اما قریش او را آزار دادند و شتر او را زخمی کردند و قصد داشتند او را به قتل رسانند که برخی از اقوام وی^[۱۸] که آنجا بودند، مانع شدند و او برگشت و رسول خدا(ص) عثمان را برای این کار به سوی قریش فرستاد^[۱۹]. وی در حدیبیه موی سر رسول خدا(ص) را تراشید^[۲۰].

پس از فتح مکه «خراش» به «جنیدب بن ادلع»^[۲۱] حمله کرد و او را به سبب آنکه وی پیش از این احمر^[۲۲] را کشته بود، به قتل رساند. چون خبر به رسول خدا(ص) رسید، خراش را قاتل خواند و از این کار خراش اظهار ناخشنودی کرد و بر او عیب گرفت^[۲۳]. آن حضرت سپس خطبه‌ای مفصل درباره حرمت کعبه و لزوم جلوگیری از خون‌ریزی در آن ایراد کرد^[۲۴] و فرمود: اگر قرار بود مؤمنی را در مقابل خون کافری بکشم خراش را به قتل می‌رساندم^[۲۵] و به خزاعه فرمود تا خون بهای مقتول را بدهند^[۲۶]. خراش در سال ۶۰ هجری^[۲۷] یا پایان خلافت معاویه درگذشت^[۲۸]. با آنکه برخی گفته‌اند وی روایتی ندارد^[۲۹] اما گفته‌اند پسرش، عبدالله، از وی روایت نقل کرده است^[۳۰].^[۳۱]

جستارهای وابسته

خزاعه (قبیله)
عبدالله بن خراش بن امیه (فرزند)

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «خراش بن امیة بن ربیعه خزاعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن کلبی، نسب مَعَدّ واليمن الكبير، ج۲، ص۱۲۵؛ ابن سلام، كتاب النسب، ص۲۸۹.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۷.
↑ نیز ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.
↑ از تیره‌های قریش.
↑ ابن کلبی، نسب مَعَدّ واليمن الكبير، ج۲، ص۱۲۵؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۵، ص۳۳۰.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعديل، ج۳، ص۳۹۲؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ ابن شبه نمیری، تاريخ المدينة المنوره، ج۱، ص۲۴۶.
↑ ابن جوزی، المنتظم، ج۵، ص۳۳۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.
↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.
↑ ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۹۴.
↑ یعنی او در حدیبیه با آن حضرت مخالف بود.
↑ شامی، سبل الهدى والرشاد، ج۵، ص۴۳.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۱.
↑ یا احابیش، ر.ک: ابن حبان، كتاب الثقات، ج۱، ص۲۹۸.
↑ واقدى، المغازي، ج۲، ص۶۰۰؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۳، ص۳۲۸؛ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۲، ص۷۴؛ طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۳۱؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ واقدى، المغازي، ج۲، ص۷۳۷؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۳، ص۳۳۳؛ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۲، ص۷۵.
↑ با تفاوت‌هایی که در نامش وجود دارد.
↑ مردی شجاع از قبیله اسلم.
↑ واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۴؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۲، ص۵۷؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۶۳.
↑ واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۴.
↑ واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۵.
↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۶۳؛ واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۵.
↑ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۳، ص۱۸۵.
↑ خليفة بن خياط، تاریخ، ص۱۴۰؛ ابن حبان، كتاب الثقات، ج۱، ص۲۹۸؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ ذهبي، تاریخ الاسلام، المغازی، ج۴، ص۲۰۲.
↑ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «خراش بن امیة بن ربیعه خزاعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۲۷-۲۲۸.

[1] ابن کلبی، نسب مَعَدّ واليمن الكبير، ج۲، ص۱۲۵؛ ابن سلام، كتاب النسب، ص۲۸۹.

[2] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.

[3] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[4] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[5] ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۲.

[6] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۷.

[7] نیز ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.

[8] از تیره‌های قریش.

[9] ابن کلبی، نسب مَعَدّ واليمن الكبير، ج۲، ص۱۲۵؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۵، ص۳۳۰.

[10] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعديل، ج۳، ص۳۹۲؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[11] ابن شبه نمیری، تاريخ المدينة المنوره، ج۱، ص۲۴۶.

[12] ابن جوزی، المنتظم، ج۵، ص۳۳۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.

[13] ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۳۱.

[14] ابونعيم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۹۹۴.

[15] یعنی او در حدیبیه با آن حضرت مخالف بود.

[16] شامی، سبل الهدى والرشاد، ج۵، ص۴۳.

[17] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۶۱.

[18] یا احابیش، ر.ک: ابن حبان، كتاب الثقات، ج۱، ص۲۹۸.

[19] واقدى، المغازي، ج۲، ص۶۰۰؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۳، ص۳۲۸؛ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۲، ص۷۴؛ طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۳۱؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[20] واقدى، المغازي، ج۲، ص۷۳۷؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۳، ص۳۳۳؛ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۲، ص۷۵.

[21] با تفاوت‌هایی که در نامش وجود دارد.

[22] مردی شجاع از قبیله اسلم.

[23] واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۴؛ ابن هشام، السيرة النبويه، ج۲، ص۵۷؛ طبری، تاریخ، ج۳، ص۶۳.

[24] واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۴.

[25] واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۵.

[26] طبری، تاریخ، ج۳، ص۶۳؛ واقدى، المغازي، ج۲، ص۸۴۵.

[27] صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۳، ص۱۸۵.

[28] خليفة بن خياط، تاریخ، ص۱۴۰؛ ابن حبان، كتاب الثقات، ج۱، ص۲۹۸؛ ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[29] ذهبي، تاریخ الاسلام، المغازی، ج۴، ص۲۰۲.

[30] ابن عبدالبر، الاستيعاب، ج۲، ص۲۷.

[31] خانجانی، قاسم، مقاله «خراش بن امیة بن ربیعه خزاعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۲۷-۲۲۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]

[۳۰]

[۳۱]