حسن بن ایوب بن ابیغفیله
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام کاظم است. حسن بن ایوب بن ابیغفیله از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حسن بن ایوب بن ابیغفیله در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
حسن بن ایوب که با عناوین «ابن ابیغفیله حسن بن ایوب» و «حسین بن ایوب بن ابی عقیله صیرفی» نیز شناخته میشود[۱]، از اصحاب امام کاظم(ع) بود[۲]. وی در طبقه ششم راویان قرار دارد و با وجود مصاحبت با معصوم، در اسناد روایات از آن حضرت روایت نکرده، بلکه از امام صادق(ع) گاه با دو[۳] و گاه با سه واسطه[۴] روایت کرده است. حسن بن ایوب افزون بر این، از محدثانی همچون داوود بن کثیر الرقی و عبدالکریم بن عمرو الخثعمی حدیث آموخته و روایت کرده است[۵]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان الحسن بن علی اللؤلؤی الشعیری، احمد بن محمد بن عیسی، احمد بن علی الحمیری و علی بن الحسن الجرمی الطاطری میباشند.
وضعیت رجالی وی در کتب متقدم به صراحت روشن نیست و عالمانی چون نجاشی و شیخ طوسی به جرح و تعدیل وی نپرداخته و تنها به ذکر نام و اثر علمی او اشاره کردهاند؛ از این رو شناخت شخصیت وی تنها به راههای غیرمستقیم متکی است. گروهی از رجالنویسان با تکیه بر قرائنی چون نقل روایتِ راویانِ سختگیری مانند احمد بن محمد بن عیسی اشعری و علی بن الحسن الطاطری از وی، بر وثاقت یا دستکم حسن حال او استظهار کردهاند. همچنین عالمانی نظیر علامه مجلسی[۶] و وحید بهبهانی[۷] صاحبِ اصل بودنِ او را نشانه مدح و حسن حال وی دانستهاند. افزون بر این، مضامین روایات به جای مانده از او نیز بر حسن عقیده و امامی بودن وی دلالت دارد.
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتابهای اصل[۸] و نوادر[۹] از آثار اوست[۱۰].
منابع
پانویس
- ↑ تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۵؛ تهذیب الأحکام، ج۹، ص۷۰، ح۲۹۹، الکافی، ج۲، ص۲۹۸، ح۵ (نیز ر.ک: الکافی (ط - دارالحدیث)، ج۳، ص۷۲۸، ح۲۵۰۹)؛ معانی الأخبار، ص۱۶۹، ح١؛ بحار الأنوار، ج۶۳، ص۲۱، ح۶.
- ↑ رجال الطوسی، ص۳۳۵، ش۴۹۹۰.
- ↑ نعمانی، الغیبه، ص۸۴، ح۱۳: ...أحمد بن علی الحمیری قال: حدثنا الحسن بن أیوب، عن عبدالکریم بن عمرو الخثعمی، عن المفضل بن عمر قال: قلت لأبی عبدالله(ع)....
- ↑ تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۵: ...عن الحسن بن أیوب، عن سلیمان بن صالح، عن رجل، عن أبی بصیر، عن أبی عبدالله(ع)....
- ↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۷، ص۱۸، ح۷۹؛ ج۸، ص۹۸، ح۳۳۰؛ ج۹، ص۷۰، ح۲۹۹؛ نعمانی، الغیبه، ص۸۴، ح۱۳.
- ↑ مرآة العقول، ج۱۰، ص۱۲۳ و ۱۲۴؛ بحار الأنوار، ج۷۰، ص۱۵۱.
- ↑ منهج المقال، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵.
- ↑ رجال النجاشی، ص۵۱، ش۱۱۳: الحسن بن أیوب، له کتاب أصل، قال ابن الجنید: حدثنا حمید بن زیاد قال: حدثنا محمد بن عبدالله بن غالب، عن الحسن بن أیوب.
یادآوری میشود به قرینه طرق و اسناد، عنوان علی بن الحسن پس از ابن غالب در طریق نجاشی افتاده است. (ر.ک: رجال النجاشی، ص۲۹۲، ش۷۸۷ (عمران بن شفا الأصبحی)؛ ص۴۵۸، ش۱۲۴۷ (ابو مخلد السراج)؛ ص۱۶۲، ش۴۳۰ (درست بن أبی منصور)؛ ص۱۶۸، ش۴۴۵ (رقیم بن إلیاس)؛ ص۱۷۳، ش۴۵۶ (زکریا بن یحیی الواسطی)؛ ص۲۱۵، ش۵۶۰ (عبدالله بن وضاح)؛ ص۲۴۹، ش۶۵۶ (علی بن أبی حمزه)؛
رسالة أبی غالب الزراری، ص۱۷۶: کتاب بریه العبادی بخطی حدثنی به حمید عن أبی جعفر محمد بن غالب، عن علی بن الحسن، عن الحسن بن أیوب، عن محمد بن الحسن الصیرفی، عن عمار بن مروان، عن بریه؛
معانی الأخبار، ص۱۵، ح۷: ...الحسین بن أیوب، عن محمد بن غالب، عن علی بن الحسین، عن الحسن بن أیوب، عن الحسین بن سلیمان.... - ↑ طوسی، الفهرست، ص۱۲۹، (ش ۱۷۹): الحسن بن أیوب بن أبی عقیلة، له کتاب النوادر، رویناه بالإسناد الأول، عن حمید، عن أحمد بن علی الحمیری الصیدی، عنه؛ و ۱۳۱، (ش ۱۸۴): الحسن بن أیوب، له کتاب، رویناه بالإسناد الأول، عن حمید، عن أحمد بن میثم بن (أبی نعیم) الفضل بن دکین، عنه.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۳۹۴-۴۰۸.