حسین بن محمد بن حسن دیاربکری
آشنایی اجمالی
حسین بن محمد بن حسن دیاربکری (م ٩۶۶) از مورخان قرن دهم هجری است. وی قاضی مکه بوده و در سال وفات وی اختلاف است. بیشتر برآنند که وی در سال ٩۶۶ درگذشته اما نوشتهای در تاریخ اوست که اشاره به وفات سلطان سلیم دوم در سال ۹۸۲ دارد[۱]. وی کتابی در مناسک حج و کتابی هم در تعیین مساحت کعبه و مسجدالحرام دارد که خودش آن را اندازه گرفته است. تاریخ مهم وی کتاب الخمیس فی احوال الانفس النفیس مشهور به تاریخ الخمیس است. این اثر در دو مجلد رحلی با حروف ریز توسط انتشارات دار صادر بیروت به چاپ رسیده است. این کتاب سه مقدمه دارد. نخست در شناخت پیامبر(ص)، دوم در تاریخ جهان از آفرینش تا انبیاء، سوم در شرح حال پدر پیامبر و ازدواج با آمنه. رکن نخست کتاب از تولد پیامبر(ص) تا مبعث است. رکن دوم از بعثت تا هجرت. و رکن سوم از بعثت تا رحلت از آن خاتمه کتاب در دو فصل است. فصل نخست در ذکر مسائل متفرقه سیره. فصل دوم در تاریخ خلفا و ملوک از پس از رحلت تا امویان و عباسیان و فاطمیان و ملوک کرد و ممالیک و عثمانیان تا زمان سلطان مراد سوم. ارزش تاریخ الخمیس به بخش سیره آن است که حجم عمده کتاب (بیش از یک مجلد و نیم) در همان بخش است. وی مواد فراوانی را در این بخش فراهم آورده و کوشیده تا میان نقلهای مختلف، نقادی و ارزیابی و در مواردی وجه جمعی بیابد.[۲]
منابع
پانویس
- ↑ التاریخ والمؤرخون بمکة، ص٢٣۴.
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۲۸.