حوشب فهری
حوشب فهری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حوشب فهری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
از میان صحابهنگاران تنها ابن حجر[۱] چنین عنوانی را برگزیده است. ولی ابن منده[۲] حوشب ابویزید فهری و ابن اثیر[۳] حوشب بن یزید فهری آورده است. مستند صحابی بودن این شخص روایتی است که صحابهنگاران یاد شده آن را از مسند حسن بن سفیان و نیز ترمذی در نوادر به نقل از یزید بن حوشب از پدرش چنین آورده است: شنیدم از رسول خدا(ص) که فرمود: اگر جریج راهب فقیه و عالم بود میدانست که اجابت مادرش از عبادت پروردگار با فضیلتتر است.
مناوی[۴] در شرح این روایت میگوید: جریج، راهبی بود که در صومعه خود مشغول نماز (یصلی، کذا) بود مادرش او را صدا زد، اما وی برای اینکه نمازش را قطع نکند به او جواب نداد. مادرش گفت: خدایا اگر میشنود ولی جواب نمیدهد او را نمیران تا در چشم زن تباهکار نگاه کند. پس چوپانی با زنی زنا کرد و بچهای به دنیا آمد. مردم به زن گفتند: این بچه از کیست؟ گفت: از جریج است. مردم قصد کشتن جریج کردند، اما او با خنده از بچه پرسید: پدرت کیست؟ گفت: چوپان. مناوی افزوده که این بچه از جمله چند بچه ای است که در گهواره سخن گفتند.
دمیاطی [۵] و عینی[۶] احتمال دادهاند که این حوشب همان حوشب ذوظلیم است. ابن حجر[۷] از این نظر اظهار تعجب کرده و گوید: ذوظلیم به یقین پیامبر(ص) را ندیده در حالی که حوشب مورد بحث، تصریح به سماع از رسول خدا(ص) کرده است. وی افزوده که ذهبی مانند دمیاطی چنین احتمالی را داده است؛ اما این سخن ابن حجر اشتباه است؛ زیرا ذهبی[۸] حوشب مورد بحث را مجهول دانسته و آنچه ابن حجر از او نقل کرده، درباره آن حوشب ذوظلیم است که روایتی از رسول خدا(ص) درباره صبر بر مرگ فرزند نقل کرده است[۹]. دیگران بر این روایت اشکالهای دیگری کردهاند؛ از جمله ابن منده گفته است: این حدیث نزد محدثان و راویان مورد اعتماد شناخته شده نیست و تنها حکم بن ریان آن را نقل کرده است. مناوی[۱۰]. بیهقی[۱۱] سند را مجهول دانسته و ذهبی[۱۲] بیان یادشده را تأیید کرده و مناوی[۱۳] افزوده است که در سند روایت، محمد بن یونس قرشی کریمی وجود دارد که ابن عدی او را به حدیثسازی متهم کرده است[۱۴].[۱۵]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۲.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۸۸۰.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۹۴.
- ↑ مناوی، فیض القدیر فی شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۴۱۴.
- ↑ بنگرید: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۲.
- ↑ عینی، عمدة القاری بشرح صحیح البخاری، ج۷، ص۲۸۳. اما در جای دیگر ج۱۶، ص۳۱ به نقل از ذهبی حوشب بن یزید فهری گفته است.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۳.
- ↑ ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۴۴.
- ↑ بنگرید: مدخل حوشب بن طخیه ذوظلیم.
- ↑ مناوی، فیض القدیر فی شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۴۱۵.
- ↑ بیهقی، شعب الایمان، ج۶، ص۱۹۵.
- ↑ ذهبی، تجرید اسما الصحابه، ج۱، ص۱۴۴.
- ↑ مناوی، فیض القدیر فی شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۴۱۵ و ج۲، ص۳۶۹.
- ↑ تضعیفهای دیگران درباره محمد بن یونس قرشی بنگرید: ابنابیعاصم، کتاب السنة، ص۵۳۹؛ ذهبی، میزان، ج۴، ص۴۵-۷۴؛ و همو، المغنی، ج۲، ص۳۹۰.
- ↑ هدایتپناه، محمد رضا، مقاله «حوشب فهری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۵۴-۱۵۵.