حویرث لیثی

آشنایی اجمالی

با توجه به شرح حال فرزندش مالک، وی حویرث بن حشیش بن جندع یا حویرث بن اشیم بن زباله بن حشیش بن عبدیالیل بن ناشب بن غیرة بن سعد بن لیث است^[۱] که در نسبش تا لیث اختلاف است ولی در انتساب لیث به بنو لیث بن بکر بن عبدمناة اختلافی نیست^[۲]. افزون بر حویرث، نامش را حریث^[۳]، حارث و حویرثه نیز گفته‌اند که همان حویرث صحیح است^[۴].

ابن حجر^[۵] شرح حالش را در بخش اول الاصابه (صحابه) آورده است و تنها مدرک صحابی دانستن وی روایتی است که فرزندش مالک راوی آن بوده و بر پایۀ آن رسول خدا(ص) بر پدر مالک (حویرث) آیه ۲۵ سوره فجر: ﴿فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٌۭ﴾^[۶] را قرائت کرد^[۷]. در اینکه مخاطب رسول خدا(ص) در این روایت، حویرث باشد اشکال‌هایی وارد است؛ زیرا گاه این خبر به خود مالک منسوب شده و از پدر مالک یاد نشده است و گاهی آن را به افراد دیگری غیر از مالک و پدرش نسبت داده‌اند^[۸]. به‌علاوه، ذهبی^[۹] روایت را مضطرب و صحت آن را رد کرده است. به نظر می‌رسد مخاطب رسول خدا(ص) در این خبر مالک باشد و تصحیف «إیّاهُ» به «اَباهُ» در سند روایت «أقرأ النبی إیاه» سبب شده فرد مورد خطاب پیامبر(ص) پدر مالک (حویرث) پنداشته شده و در نتیجه به عنوان صحابی معرفی گردد^[۱۰]. البته از آنجا که فرزندش مالک از صحابه مشهور بوده و درگذشتش به سال ۷۴ق بوده است^[۱۱]، بعید نیست خود حویرث نیز با رسول خدا(ص) دیدار داشته و صحابی حضرت باشد.

فرزندش مالک روایتگر حدیث غدیر^[۱۲]، حدیث منزلت^[۱۳] و پیشگامی حضرت علی(ع) در اسلام^[۱۴] است. از این رو دانشمندان رجالی شیعه در کتاب‌های خود از او یاد کرده‌اند^[۱۵]. چنان‌که نوادگان او به نام‌های عبدالله بن مالک^[۱۶]، حسن (حسین) بن مالک^[۱۷]، حسن بن عبدالله^[۱۸] و مالک بن حسن^[۱۹] در شمار راویان حدیث هستند.^[۲۰]

جستارهای وابسته

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حویرث لیثی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ خلیفه بن خیاط،الطبقات، ص۶۷.
↑ ر.ک: ابن ماکولا، الاکمال، ج۳، ص۱۵۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۰۵.
↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۷۲.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۰۵.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۳.
↑ «پس در آن روز، کسی چون عذاب کردن او عذاب نکند» سوره فجر، آیه 25.
↑ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۷.
↑ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۳.
↑ ذهبی، تجرید اسماء الصحابه، ج۱، ص۱۴۵.
↑ بنگرید: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۹، ص۲۹۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۷؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۶، ص۳۵۰.
↑ ر.ک: مدخل مالک بن حویرث لیثی.
↑ ابن عقدة، کتاب الولایه، ص۱۵۱؛ امینی، الغدیر، ج۱، ص۵۹.
↑ بخاری، الصحیح، ج۷، ص۳۰۱.
↑ مفید، الفصول المختاره، ص۲۶۵.
↑ طوسی، الرجال، ص۴۶؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۷۲.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۵، ص۱۷۱.
↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۲۴.
↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۲۹۷.
↑ نقوی، خلاصة العقبات الانوار، ج۷، ص۸۵.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حویرث لیثی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۵۷-۱۵۸.

[1] خلیفه بن خیاط،الطبقات، ص۶۷.

[2] ر.ک: ابن ماکولا، الاکمال، ج۳، ص۱۵۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۰۵.

[3] خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۷۲.

[4] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۰۵.

[5] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۳.

[6] «پس در آن روز، کسی چون عذاب کردن او عذاب نکند» سوره فجر، آیه 25.

[7] ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۱۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۷.

[8] ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۸۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۳.

[9] ذهبی، تجرید اسماء الصحابه، ج۱، ص۱۴۵.

[10] بنگرید: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۹، ص۲۹۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۹۷؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۶، ص۳۵۰.

[11] ر.ک: مدخل مالک بن حویرث لیثی.

[12] ابن عقدة، کتاب الولایه، ص۱۵۱؛ امینی، الغدیر، ج۱، ص۵۹.

[13] بخاری، الصحیح، ج۷، ص۳۰۱.

[14] مفید، الفصول المختاره، ص۲۶۵.

[15] طوسی، الرجال، ص۴۶؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۱۷۲.

[16] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۵، ص۱۷۱.

[17] ابن حبان، کتاب الثقات، ج۴، ص۱۲۴.

[18] بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۲۹۷.

[19] نقوی، خلاصة العقبات الانوار، ج۷، ص۸۵.

[20] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «حویرث لیثی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۵۷-۱۵۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]