حکم بن مغفل بن عوف غامدی

آشنایی اجمالی

وی از تیره والبه، از غامد از قبیله ازد است^[۱] ابن حجر^[۲]، در بخش سوم الاصابه (مخضرمین) از وی یاد کرده، می‌گوید: وی عموی سفیان بن عوف غامدی بود و زمان رسول خدا(ص) را درک کرد. برخی منابع به نقل از ابن سعد گفته‌اند: رسول خدا(ص) به ابوظبیان ازدی از تیره غامد نامه‌ای نوشت و آنان را به اسلام دعوت کرد. تعدادی از آنان اجابت کردند از جمله حکم بن مغفل با ۴۰ نفر به مدینه آمد^[۳]. این خبر با آنچه در چاپ موجود الطبقات الکبری آمده، اندکی تفاوت دارد؛ زیرا اولاً در گزارش ابن سعد^[۴] «ثم قدم بعد مع الاربعین الحکم من مغفل» آمده، اما منابع یادشده «ثم قدم بعد مع الاربعین الحکم بن مغفل» آورده‌اند که احتمال تصحیف «بن» به «من» وجود دارد؛ ثانیاً از ظاهر این گزارش برمی‌آید که این ۴۰ نفر به مدینه آمده‌اند، اما برخی گفته‌اند آنان به مکه آمدند^[۵]. ابن حجر^[۶] به نقل از ابن کلبی‌گوید: حکم بن مغفل در نبرد خوارج کنار امام علی(ع) بود که در این نبرد به شهادت رسید، اما «سفیان بن عوف» در کنار معاویه قرار داشت. البته ابن کلبی^[۷] تنها به کشته شدن حکم در «یوم النخیله» اشاره کرده و از نبرد خوارج و همراهی وی با امام علی(ع) سخن نگفته است^[۸]. شاید این بدان سبب باشد که روز نبرد نهروان را «یوم النخیله» نیز گفته‌اند^[۹]. اگرچه پیش از آن «یوم النخیله» بر برخی فتوحات در زمان عمر اطلاق شده است^[۱۰].^[۱۱]

جستارهای وابسته

ازد (قبیله)

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مغفل بن عوف غامدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹۷.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۱.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۱، ص۳۱۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۱۵؛ احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۱، ص۲۰۱ و ج۳، ص۲۴۷.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۱۴.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۱، ص۳۱.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۲.
↑ ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹۷.
↑ نیز ر.ک: ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۳۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۱.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۶۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۳۴.
↑ ر.ک: بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۱۴؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۶۹؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۷۸.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مغفل بن عوف غامدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۶.

[1] ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹۷.

[2] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۱.

[3] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۱، ص۳۱۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۱۵؛ احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۱، ص۲۰۱ و ج۳، ص۲۴۷.

[4] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۱۴.

[5] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۱، ص۳۱.

[6] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۵۲.

[7] ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۱۹۷.

[8] نیز ر.ک: ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۳۷۸؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۳۵۱.

[9] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۶۴؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۳۴.

[10] ر.ک: بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۱۴؛ بلاذری، أنساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۶۹؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۲۷۸.

[11] خانجانی، قاسم، مقاله «حکم بن مغفل بن عوف غامدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۰۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]