خالد بن لجلاج عامری
خالد بن لجلاج عامری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: خالد بن لجلاج عامری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی به بنی عامر بن صعصعه، از قبیله قیس عیلان نسب میبرد[۱]. نسبت وی را حمصی هم گفتهاند[۲]. کنیهاش را ابوابراهیم آوردهاند[۳] و گفته شده از موالی بنیزهره[۴] و اهل شام[۵] یا دمشق بوده است[۶]. او را از بزرگان زمان خود شمردهاند[۷]. برخی منابع[۸] وی را به گونهای معرفی کردهاند که گویا نام وی را: «حصین»، «قعقاع»، «علاء» و «ابوالعلاء» نیز گفتهاند؛ اما به نظر میرسد آنان دچار اشتباه شده باشند؛ زیرا بیشتر منابع دستکم «علاء» و «خالد» را برادر او دانستهاند[۹] و نام «ابوالعلاء» به احتمال از خلط نام پدرش با وی به وجود آمده است[۱۰].
در صحابی بودن وی اختلاف است. اما پدرش «لجلاج» را صحابی دانستهاند[۱۱]. در میان صحابهنگاران، ابن عبدالبر[۱۲] میگوید: در صحابی بودن خالد تردید است و ابن عجلان از وی حدیثی حسن روایت کرده است، اما من در میان صحابه او را نمیشناسم. ابن اثیر[۱۳]، نیز به همین خبر ابن عبدالبر اشاره دارد. ذهبی[۱۴] هم پس از اشاره به چند نام برای او، وی را ناشناخته داشته است. ابن حجر[۱۵] در بخش چهارم کتابش (توهمات) از وی یاد کرده و با اشاره به خبر ابن عبدالبر گوید: نمیدانم چه کسی پیش از وی، او را از صحابه دانسته؛ در حالی که او تابعی مشهور است. ابن حجر سپس به نظر بخاری، ابن ابیخیثمه و ابن حبان که خالد را تابعی دانستهاند اشاره کرده است. به نظر ابن حجر[۱۶]، کسانی که وی را صحابی دانستهاند خطا کردهاند. ابن ابیحاتم[۱۷]، نقل روایت وی از عمر را مرسل دانسته است که در این صورت صحابی بودن وی به شدت با تردید مواجه میشود. گفتهاند وی به همراه مکحول فتوا میداد[۱۸] و شاید از این رو او را فقیه خواندهاند[۱۹]. محمد بن اسحاق از مکحول نقل کرده است که وی دارای عمر بسیار، شایستگی و زبانی با جرأت در خشم بر حاکمان بود[۲۰].
به نقل از خلیفة بن خیاط گفتهاند وی در دمشق رئیس پلیس بود و در ساختن مسجد دمشق نظارت داشت[۲۱] اما این خبر در کتابهای موجود از خلیفة بن خیاط (تاریخ و طبقات) یافت نشد. وی از پدرش، لجلاج، عبدالله بن عباس، عبدالرحمن بن عائش حضرمی و از عمر به شکل مرسل روایت نقل کرده است[۲۲]. نام وی در شمار کسانی که دو حدیث از رسول خدا(ص) نقل کردهاند آمده است[۲۳].[۲۴]
جستارهای وابسته
- بنی عامر بن صعصعه (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۴۸۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۵۰۶.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۳۴۹.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۱۷۰؛ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۳۴۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۲، ص۲۰۵.
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۶، ص۱۸۱.
- ↑ ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۱۷۰؛ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۳۴۹.
- ↑ خلیفة بن خیاط، الطبقات الکبری، ص۵۶۴؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۶، ص۱۸۱.
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۲۰۵.
- ↑ ر.ک: مزی، التهذیب الکمال، ج۶، ص۵۳۲؛ ج۸، ص۱۶۱؛ ج۲۳، ص۶۲۴ و ج۳۴ ص۳۶۸؛ ذهبی، الکاشف، ص۳۳۹؛ ابن حجر، تهذیب، ج۲، ص۳۳۴.
- ↑ برای نمونه: ابن حبان، الثقات، ج۲، ص۲۰۵؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۴۷، ص۲۳۱.
- ↑ برای بررسی بیشتر ر.ک: ابن حجر، تعجیل المنفعة، ص۳۵۵؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۹۹؛ ج۴، ص۳۷۹؛ ج۸، ص۴۰۸.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۷، ص۱۸۲؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۳۶۰.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستعیاب، ج۲، ص۲۰.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۲، ص۱۳۷.
- ↑ ذهبی، میزان الاعتدال، ج۱، ص۵۵۳.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۴.
- ↑ ابن حجر، تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۶۳.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۳۴۹.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۱۸۵.
- ↑ ابن حجر، تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۶۳.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۱۷۰؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۱۸۵.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۱۸۳؛ مزی، التهذیب الکمال، ج۸، ص۱۶۱.
- ↑ مزی، التهذیب الکمال، ج۸، ص۱۶۰.
- ↑ ابن حزم، اسماء الصحابة، ص۳۳۰.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «خالد بن لجلاج عامری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۰۲.