خواندمیر
آشنایی اجمالی
غیاث الدین بن همام الدین محمد (٨٨٠-٩۴١ یا ٩۴٢) مشهور به خواندمیر نواده دختری میرخواند - صاحب تاریخ روضة الصفا - است. وی در جوانی در کنار امیرعلی شیرنوائی وزیر سلطان حسین بایقرا بود و پس از آن در خدمت بدیع الزمان فرزند بزرگ سلطان حسین و بعدها نیز در کنار بابر و همایون شاه درآمد. از جمله آثار تاریخی وی کتاب مآثر الملوک است که آن را در سال ۹۰۳ تألیف کرده و بیشتر در آداب و حکایات مملکتداری است. این اثر توسط میرهاشم محدث به چاپ رسیده است. کتاب دیگر او خلاصة الاخبار فی بیان أحوال الاخیار است که در آن، تاریخ عمومی را تا سال ۸۷۵ نوشته است. تاریخ انبیا تا پیامبر(ص) حکما و فلاسفه یونان باستان سلسلههای شاهی ایران و عرب سیره نبوی خلفای نخست و امامان خاندان اموی و عباسی و سلسلههای مستقل ایرانی. مغول و تیموریان و خاتمهای درباره شهر هرات و رجال آن از این کتاب نسخههای فراوانی در دست است اما گویا به چاپ نرسیده است[۱].
مهمترین کتاب خواندمیر که شهرت بسزایی به دست آورد، کتاب حبیب السیر فی اخبار افراد البشر است. وی این تاریخ عمومی خود را ابتدا در سال ۹۲۷ هجری و پس از آن تحریر دومش را در سال ۹۳۱ و سپس تحریر سومش در سال ۹۳۵ انجام داده است. این کتاب شامل یک مقدمه و سه مجلد است. مجلد نخست پیامبران و دانشمندان پادشاهان پیش از اسلام ایران و عرب پیامبر(ص) و خلفا. مجلد دوم شامل زندگی دوازده امام خاندان اموی و عباسی و سلسلههای مستقل معاصر. مجلد سوم درباره خانهای ترکستان چنگیز و جانشینان او. ممالیک مصر، سلسلههای مستقل ایرانی. قرن هفتم تا نه تیموریان تا سلطان حسین بایقرا شاه اسماعیل صفوی. خاتمه هم در جغرافیای جهان و یاد از غرایب[۲]. این کتاب در چهار مجلد به سال ۱۳۳۳ شمسی چاپ شده است.[۳]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ ادبیات فارسی، صص۵۴٧-۵۵٠. گویا دوستم آقای میرهاشم محدث درصدد چاپ آن بودند.
- ↑ ادبیات فارسی، ص۵۵٢.
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۴۵.