داود بن سلمه انصاری
داود بن سلمه انصاری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: داود بن سلمه انصاری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
در میان صحابهنویسان، تنها ابن حجر[۱]، در بخش اول الاصابه (صحابه) از او یاد کرده و مستند وی برای صحابی دانستن او روایتی است که ابن ابیحاتم در تفسیر از طریق ابن اسحاق نقل کرده است. بر اساس این روایت که سندش به ابن عباس میرسد، یهودیان مدینه پیش از بعثت رسول خدا(ص)، مژده ظهور وی را به اوس و خزرج میدادند و او را یاور خویش معرفی میکردند، اما هنگامی که رسول خدا(ص) مبعوث شد بدان کفر ورزیدند. در این زمان معاذ بن جبل، بشر بن براء و داوود بن سلمه، به یهود هشدار دادند و با یاد از سخنان پیشین آنان، ایشان را به اسلام دعوت کردند.
شأن نزول آیه ۸۹ سوره بقره: ﴿وَكَانُوا۟ مِن قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُوا۟ كَفَرُوا۟ بِهِۦ﴾[۲]؛ از پیش امید پیروزی خود را بر ضد ناباوران بدان بسته بودند، پس همین که آن پیامبری که از پیش میشناختندش برایشان آمد، انکارش کردند» در همین موضوع دانسته شده است[۳]. ابن حجر میگوید: نام داوود بن سلمه در یکی از روایات این ماجرا آمده، اما در روایت دیگر به جای نام داوود بن سلمه چنین ثبت شده است: «بشر بن براء اخو بنی سلمه». طبری نیز در جامع البیان[۴]، به گونه دوم ثبت کرده است. بنابراین، ابن حجر[۵]، خود احتمال میدهد که در نسخه اول تصحیف صورت گرفته باشد و در واقع فردی با نام داوود بن سلمه وجود خارجی نداشته باشد. در میان مفسران غیر از ابن ابیحاتم[۶]، ضحاک بن مزاحم نیز به نقل ابن کثیر[۷]، داستان را به همانگونه اول آورده و از داوود بن سلمه یاد کرده است. اما منشأ اصلی این خبر چنان که مفسران ذکر کردهاند ابن اسحاق است و در كتاب السیرة النبویه ابن اسحاق[۸] که ابن ابیحاتم به نقل از وی ماجرا را گزارش میکند، ذکری از داوود بن سلمه نیست بلکه از «بشر بن براء اخو بنی سلمه» یاد شده است. چنانکه در کتابهای دیگر سیره مانند مغازی واقدی و طبقات ابن سعد یادی از داوود بن سلمه در این ماجرا نشده است و در منابع شیعی[۹]، نیز تنها از معاذ بن جبل و بشر بن براء یاد شده است. بنابراین، احتمال بسیار وجود دارد که داوود بن سلمه تصحیف تعبیر «اخو بنیسلمه» که درصدد بیان انتساب قبیلهای بشر بن براء است، باشد. ثبت نشدن نام داوود بن سلمه از سوی صحابهنگاران نیز مؤیدی دیگری بر این تصحیف است.[۱۰]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۲۰.
- ↑ «و چون کتابی از سوی خداوند نزدشان آمد که آنچه را با خود داشتند، راست میشمرد؛ با آنکه پیشتر، (به مژده آمدن آن) در برابر کافران یاری میخواستند؛ همین که آنچه میشناختند نزدشان رسید، بدان کفر ورزیدند پس لعنت خداوند بر کافران باد» سوره بقره، آیه ۸۹.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ج۱، ص۸۸.
- ↑ طبرى، جامع البيان، ج۱، ص۳۲۵.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۲۱.
- ↑ ابن ابیحاتم، تفسير، ج۱، ص۱۷۲.
- ↑ ابن کثیر، تفسير القرآن العظيم، ج۱، ص۲۱۷.
- ↑ ابن هشام، السيرة النبوية، ج۲، ص۱۹۶.
- ↑ طوسی، التبیان، ج۱، ص۳۴۵؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۱، ص۴۷.
- ↑ داداشنژاد، منصور، مقاله «داود بن سلمه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۶۴-۲۶۵.